Το Πρόβλημα του Εποικισμού

Το Πρόβλημα του Εποικισμού
του Γεώργιου Οικονόμου, Δικηγόρου
Παρ, 20 Νοεμβρίου 2026 - 18:34

Υπάρχουν πολύ λίγες φράσεις στην διεθνή σκηνή που επαναλαμβάνονται με μεγαλύτερη πεποίθηση ή που υπόκειται σε λιγότερο έλεγχο από τις λέξεις «παράνομοι Ισραηλινοί καταυλισμοί»

Εμφανίζονται σε αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών σε κυβερνητικές δηλώσεις, σε Μη Κυβερνητικές εκθέσεις (NGO reports) και στα δελτία ειδήσεων ωσάν να ήσαν αποδεδειγμένο γεγονός.

Προσθέστε τις λέξεις «σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο» και η περαιτέρω συζήτηση καθίσταται επουσιώδης.

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι αυτή είναι πολιτική ρητορική μασκαρεμένη ως νόμος, αλλά ότι όντως είναι αντίθετη στο πραγματικό διεθνές δίκαιο, εφαρμοζόμενο φυσιολογικά.

Η απαίτηση βασίζεται σε μια σειρά προτάσεων περί των Ισραηλινών συνόρων, την νομική φύση της κατοχής και την έννοια των προνοιών της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης, προτάσεις οι οποίες έχουν παγιωθεί μέσω επαναλήψεως.

Έχουν εγκριθεί από την Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και πλειοψηφίες του Διεθνούς Δικαστηρίου της Δικαιοσύνης (ICJ). Αλλά η θεσμική επανάληψη δεν μεταμορφώνει (μετατρέπει) λανθασμένη νομική λογική σε νόμο.

Για να καταλάβουμε το πρόβλημα, πρέπει να ανατρέξουμε στο παρελθόν. Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1922, η διεθνής κοινότητα ενέκρινε το Διάταγμα για την Παλαιστίνη (Mandate for Palestine).

Το Διάταγμα απαιτούσε ειδικά την διευκόλυνση των Εβραίων προσφύγων και ενθάρρυνε την «μαζική εγκατάσταση Εβραίων στην χώρα».

Οτιδήποτε σκέπτεται κανείς σήμερα πολιτικά για το Διάταγμα αυτό ήταν το διεθνές νομικό πλαίσιο που εγκαθιδρύθηκε για την περιοχή.

Όταν το Ισραήλ κατέστη ανεξάρτητο κράτος το 1948, άλλος ένας παγκόσμιος κανόνας κατέστη κρίσιμος: uti possiteris juris, μια χωρίς αίγλη λατινική έκφραση με αξιοσημείωτα αποτελέσματα. Σημαίνει ότι όταν ένα νέο κράτος αναφύεται από μια προ-υπάρχουσα διοικητική περιοχή, κληρονομεί τα σύνορα της περιοχής εκείνης ως τα διεθνή της σύνορα.

Το δόγμα είχε τις ρίζες του στην Λατινική Αμερική και αργότερα εφαρμόστηκε σε όλη την αποικιακή Αφρική και Ασία καθώς και στην διάσπαση κρατών συμπεριλαμβανομένης της Σοβιετικής Ενώσεως κα ιτης Γιουγκοσλαβίας.

Ο σκοπός είναι φανερός. Η ανεξαρτησία δεν μπορεί να οδηγήσει σ’ ένα εδαφικό κενό όπου κάθε σύνορο είναι εκεί για να κατακτηθεί. Όπως αναγνώρισε το ICJ (Διεθνές Δικαστήριο της Δικαιοσύνης), ο κανόνας προσφέρει σταθερότητα, σιγουριά και αποφεύγει τις αδελφοκτόνες μάχες για την απόκτηση γης.

Όμως όσον αφορά το Ισραήλ, η αποδεκτή φιλοσοφία είναι να μην εφαρμόσει αυτό τον βασικό κανόνα για κανένα αποδεκτό λόγο. Το Ισραήλ ήταν το μόνο κράτος να αναδυθεί το 1948 από την παραμένουσα περιοχή του Διατάγματος (Mandate), δυτικά του ποταμού Ιορδάνη.

Αυτό έγινε μετά την αποκοπή της Υπεριορδανίας από τον Διάταγμα, για να δημιουργηθεί το αραβικό κράτος της Ιορδανίας. Το σχέδιο διαμελισμού των Ηνωμένων Εθνών του 1947, το οποίο επρονοούσε ένα ακόμη Αραβικό κράτος στην περιοχή, ποτέ δεν εφαρμόστηκε, έχοντας απορριφθεί από την Αραβική πλευρά, η οποία επέλεξε τον πόλεμο αντ’ αυτού.

Τα αποτελέσματα του πολέμου είναι άβολα για εκείνους που ξεκινούν την νομική ιστορία του Ισραήλ το 1967, μετά τον πόλεμο των έξι ημερών.

Εφαρμόζοντας τον κανόνα του uti possidetis το Ισραήλ υιοθέτησε τα όρια του Διατάγματος, τις μόνες γραμμές στον χάρτη. Η Ιουδαία και η Σαμάρεια – που στην συνέχεια ονομάστηκαν η Δυτική Όχθη μετά την κατάληψη τους από την Ιορδανία – δεν κατέστησαν Ιορδανική κυρίαρχος περιοχή απλώς επειδή η Ιορδανία τα κατέλαβε μεταξύ 1948 και 1967.

Ούτε και η εκεχειρία του 1949 τις κατέστησαν διεθνές σύνορο, όπως το εξεκαθάρησαν οι εκεχειρίες. Ήσαν στρατιωτικές γραμμές παύσεως του πυρός, και η Αίγυπτος και η Ιορδανία ήσαν ανένδοτες, ότι ποτέ δεν θα ήταν κάτι διαφορετικό.

Αυτό έχει σημασία επειδή η συζήτηση επί των συνολικών οικισμών βασίζεται επί της προηγούμενης θεώρησης ότι το Ισραήλ είναι η κατέχουσα δύναμη σε ξένης κυριαρχίας περιοχή. Μια χώρα δεν μπορεί να κατακτήσει την δική της περιοχή.

Η Κριμαία διευκρινίζει το πρόβλημα: Η κατοχή της Ρωσσίας διαγράφει τον τίτλο της Ουκρανίας. Αν οι Ουκρανικές δυνάμεις ανακαταλάβαν την Κριμαία αύριο, η Ουκρανία δεν θα καταστεί ξαφνικά η κατέχουσα δύναμη απλώς διότι η Ρωσσία ήλεγχε την χερσόνησο για μια δεκαετία. Ο τίτλος κυριαρχίας έρχεται πρώτος έχει προτεραιότητα.

Το 2024 όταν το ICJ δήλωσε, σε μια μη δεσμευτική γνωμοδότηση γεμάτη με ανακρίβειες, ότι η «συνεχιζόμενη παρουσία του Ισραήλ στην κατεχόμενη Παλαιστινιακή περιοχή είναι παράνομη δεν έλαβε υπ’ όψιν το uti possidetis, τα σύνορα που εκληρονομήθησαν από το Διάταγμα (Mandate) και τις αντίπαλες απαιτήσεις για τα κυριαρχικά δικαιώματα».

Απλώς υπέθεσε την απάντηση για το περιφερειακό ερώτημα και κατόπιν οικοδόμησε την νομική εξήγηση βασιζόμενο πάνω σε εκείνη την υπόθεση.

Αλλά υποθέστε, για σκοπούς συζήτησης, ότι κάποιος δεν λαμβάνει υπ’ όψιν του όλα αυτά και θεωρεί την Ιουδέα και την Σαμάρεια ως κα κατεχόμενη περιοχή. Ακόμη και τότε, το σλόγκαν “παράνομος εποικισμός” ανατρέπει τον νόμο.

Η πρόνοια η οποία ανελλιπώς αναφέρεται είναι το Άρθρο 49 (6) της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης: «Η Κατέχουσα Δύναμη δεν θα εξορίσει ή μεταφέρει μέρος του δικού της πολιτικού πληθυσμό στην περιοχή που κατέχει».

Σημειώστε τι δεν λέει. Δεν λέει ότι πολίτες μιας ειδικής εθνικότητας δεν μπορεί να ζήσουν σε κατεχόμενη περιοχή. Καθορίζει την συμπεριφορά της κατέχουσας δύναμης: εξορία ή μεταφορά πληθυσμού.

Το ιστορικό περιεχόμενο του Άρθρου έχει την σημασία του. Η πρόνοια ανεφύει μετά την φρίκη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν κάτοικοι εκτοπίζονταν βίαια και οι κατέχουσες δυνάμεις εμφύτευαν πληθυσμούς σε κατειλημμένες περιοχές.

Σκοπός ήταν να εμποδίσει προγράμματα μεταφοράς πληθυσμών από κράτη, όχι να δημιουργήσει περιοχές όπου οι πολίτες μιας ειδικής εθνικότητας απαγορεύονται λόγω της ταυτότητάς τους.

Οι Ισραηλίτες Εβραίοι ποτέ δεν εξορίσθησαν στην Ιουδέα. Κινούνται εθελοντικά. Μερικές κοινότητες είναι πιο πρόσφατες. Άλλες αντιπροσωπεύουν την επανεγκατάσταση Εβραϊκών κοινοτήτων όπως το Gush Etzion, το οποίο είχε προηγουμένως εξορισθεί κατά την διάρκεια της κατάληψης της Ιορδανίας.

Υπάρχει ακόμη ένα πρόβλημα: η διεθνής πρακτική. Στην παγκόσμια μελέτη του καθ. Γιουτζίν Κοντόροβιτς για τις διευθετήσεις σε κατεχόμενες περιοχές, ανεκάλυψε ότι υπήρχαν πολλές αξιόλογες κινήσεις πολιτών σε παρατεταμένες κατοχές – πραγματικές καταστάσεις μεταφοράς κρατών σύμφωνα με το άρθρο 49 (6), με άλλες λέξεις – οι οποίες δεν έλαβαν διεθνή σχεδιασμό όσον αφορά παρανομία.

Έρχονται στο μυαλό. Η Βόρεια Κύπρος, η Δυτική Σαχάρα και άλλες διαφιλονικούμενες ή κατεχόμενες περιοχές που ήσαν αναμεμιγμένες στο είδος της δημογραφικής διακίνησης η οποία υποτίθεται ότι θέτει σε ενέργεια το Άρθρο αυτό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πραγματικές καταχρήσεις που συμβαίνουν αλλού πρέπει να αγνοηθούν. Σημαίνει ότι το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να σημαίνει άλλο για το Ισραήλ και άλλο για τους άλλους. 

Ένας νομικός κανόνας που επιλεκτικά (και λανθασμένα) αναφέρεται οποτεδήποτε Εβραίοι κτίζουν σπίτια απέναντι από γραμμή καταπαύσεως του πυρός, που δεν είναι και ποτέ δεν ήταν σύνορα, δεν είναι η εφαρμογή του νόμου αλλά πολιτική τοποθέτηση. 

Επιπροσθέτως, οι Συμφωνίες του ‘Οσλο, οι οποίες έδωσαν στους Παλαιστίνιους αυτοκυβέρνηση στις Περιοχές Α και Β της Δυτικής Όχθης, άφησε την Περιοχή Γ υπό Ισλαμική διοίκηση, και διετήρησε επί τούτου αποικισμούς, σύνορα και την Ιερουσαλήμ για τις τελικές διαπραγματεύσεις.

Υπάρχει μια προσπάθεια να αθωώσει το πραγματικά παράνομο κατασκεύασμα σ’ αυτές τις διαφιλονικούμενη περιοχές από την Παλαιστινιακή Αρχή, συνήθως συνεπικουρούμενη με διεθνή χρηματισμό, στην Περιοχή Γ.

Ο Εντ Μίλιμπαντ, σε μία πρόσφατη δήλωση, γεμάτη ψευδολογίες, εδήλωσε, ή κατά πάσα πιθανότητα απλώς επανέλαβε, ένα ψέμμα για τις κοινότητες των Βεδουίνων στο χωριό Χαν αλ-Αχμάρ.

Ισχυρίσθηκε ότι οι Βεδουίνοι αυτοί εζούσαν εκεί για αιώνες. Υπάρχουν αεροφωτογραφίες από την εποχή της Λουφτβάφε που διαψεύδουν τον ισχυρισμό αυτό.

Στην πραγματικότητα, οι Βεδουίνοι του Χαν αλ-Αχμάρ και των άλλων παράνομων σταθμών στην περιοχή, ετοποθετήσαν εκεί ως πολιτικά πιόνια, και ποτέ οι ίδιοι δεν το ισχυρίσθηκαν. Αυτό είναι το πραγματικό κίνητρο για την παράνομη ανάπτυξη σε μέγεθος. Παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, τις Συμφωνίες του ‘Οσλο και οποιαδήποτε πίστη δυνατόν να έχει το Ισραήλ σε πιθανές συμφωνίες που δυνατόν να συμμετάσχει ότι θα τις τιμήσει η διεθνής κοινότητα.

Οι επιπτώσεις εκτείνονται πολύ πέραν των νομικών διαφορών. Η φράση «παράνομος εποικισμός» χρησιμοποιείται όλο και πιο συχνά να σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο ανησυχητικό: ότι οι Εβραίοι δεν πρέπει να ζουν σε μερικές περιοχές επειδή είναι Εβραίοι.

Σκεφθείτε τι απαιτείται. Ένα μελλοντικό Παλαιστινιακό κράτος θεωρείται ότι είναι φυσιολογικό να απαιτεί την απομάκρυνση εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων από τα σπίτια τους.

Η Εβραϊκή διαμονή στην Χεβρώνα, το λίκνο του Ιουδαϊκού πολιτισμού, παρουσιάζεται ανεξήγητα ως ένα διεθνές έγκλημα. Το ίδιο και το Εβραϊκό τμήμα της Ιερουσαλήμ ή οι Εβραϊκές κοινότητες οι οποίες επανεγκαταστάθηκαν μετά που οι κάτοικοι τους εξεδιώχθησαν.

Καμμία παρόμοια απαίτηση δεν θα γινόταν ανεκτή σε άλλη περιοχή. Αμέσως θα αναγνωριζόταν η ασχήμια του να λέμε ότι η ειρήνη μεταξύ δύο λαών χρειάζεται κάθαρση από την μια εθνότητα.

Παρ’ όλα αυτά η πρόταση είναι επενδυμένη στην γλώσσα των «διευθετήσεων» και του «διεθνούς δικαίου» και οι πολιτικοί την επαναλαμβάνουν.

Οι επιπτώσεις επηρεάζουν την Βρεταννία. Όταν τα Εβραϊκά σπίτια περιγράφονται ως παράνομα, επιχειρήσεις που εξυπηρετούν τους Εβραίους γίνονται «συνένοχοι», φιλανθρωπικά ιδρύματα που στηρίζουν τους Εβραϊκές κοινότητες θεωρούνται ύποπτες, Εβραίοι που αγοράζουν ακίνητα υποτίθεται ότι συμμετέχουν σ’ ένα διεθνές έγκλημα, τότε το λεξιλόγιο κινείται χωρίς δυσκολία από την διεθνή διπλωματία σε εκστρατείες αποκλεισμού στο κράτος χώρα.

Αυτή είναι η μέθοδος που το διεθνές δίκαιο συμμετέχει στο μίσος κατά των Εβραίων. Προσφέρει αρχαίες προκαταλήψεις με ένα πέπλο αξιοπρέπειας επικαλυμμένο με νομική ορολογία.

Ο Εβραίος δεν κατηγορείται πλέον απλώς ότι είναι κάπου χωρίς να ανήκει. Είναι ένας «παράνομος έποικος». Η οικία του δεν είναι απλώς ανεπιθύμητη. Είναι «έγκλημα πολέμου». Η αποπομπή του καθίσταται αρεστή.

Ο εξοπλισμός της νομοθεσίας είναι επίσης καταστροφικός στην περίοδο της ειρήνης. Η ειρήνη δεν θα επιτευχθεί με το να διδάσκεις τους Παλαιστίνιους ότι κάθε εβραϊκή κατοικία πέραν μια αυθαίρετης γραμμής καταπαύσεως του πυρός είναι έγκλημα, πόσω μάλλον δεν θα επιτευχθεί με το να προσποιείται ότι οι Εβραίοι δεν έχουν ιστορία, δικαιώματα ή νόμιμες απαιτήσεις στην περιοχή. Οι διαπραγματεύσεις απαιτούν αναγνώριση των απαιτήσεων τις οποίες πρέπει να συμβιβάσουν.

Το διεθνές δίκαιο εσχεδιάσθηκε για να προσφέρει κανόνες μέσω των οποίων οι διαφορές θα μπορούσαν να λυθούν. Δεν εδημιουργήθηκε για να προμηθεύει πολιτικές εκστρατείες με φοβικό λεξιλόγιο.

Πρέπει, επομένως να αρχίσουμε από την ίδια την νομοθεσία, η οποία πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά: το Διάταγμα uti possiteris juris, η πραγματική κατάσταση της γραμμής ανακωχής, η ορολογία της Συνθήκης της Γενεύης, οι μετέπειτα συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων των Συμφωνιών του ‘Οσλο καθώς και η κρατική πρακτική άλλων κρατών.

Αν πράξουμε τα ανωτέρω, η υποτιθέμενη απλή πρόταση ότι «οι Ισραηλινές εγκαταστάσεις είναι παράνομες υπό το Διεθνές Δίκαιο» γίνεται ασυνάρτητη. Ίσως γι’ αυτό επαναλαμβάνεται τόσο επίμονα. Είναι πολύ πιο εύκολο να κάνει κανείς αυτή την άνευ αξίας δήλωση παρά α αντιμετωπίσει τι λέει επακριβώς η νομοθεσία.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr

Διαβάστε ακόμα

Απόρρητο