Η Αρμενία Επικυρώνει τον «Διάδρομο Τραμπ» – Το Αζερμπαϊτζάν Ζητά Ευρωπαϊκή Στήριξη

Η Αρμενία Επικυρώνει τον «Διάδρομο Τραμπ» – Το Αζερμπαϊτζάν Ζητά Ευρωπαϊκή Στήριξη
της Βάνας Στέλλου
Πεμ, 29 Οκτωβρίου 2026 - 18:45

Η αρμενική αντιπολίτευση αμφισβητεί τις εγγυήσεις για την αμοιβαία διέλευση, ενώ Αζέρος βουλευτής καλεί την ΕΕ να στηρίξει το αμερικανικής υποστήριξης σχέδιο

Η Αρμενία προχώρησε στην υλοποίηση του αμερικανικής υποστήριξης «Διαδρόμου Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP), μετά την επικύρωση της συμφωνίας-πλαισίου με τις ΗΠΑ από το αρμενικό κοινοβούλιο, στις 28 Οκτωβρίου, με 63 ψήφους υπέρ και 32 κατά.

Η απόφαση ελήφθη παρά τις προειδοποιήσεις της αντιπολίτευσης ότι το Αζερμπαϊτζάν ενδέχεται να εξασφαλίσει τη σύνδεσή του με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν, χωρίς να παραχωρήσει στην Αρμενία αντίστοιχα δικαιώματα διέλευσης. Η κοινοβουλευτική συζήτηση πραγματοποιήθηκε στις 27 Οκτωβρίου, την ίδια ημέρα που ο Αζέρος βουλευτής Γκάγια Μαμάντοφ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να στηρίξει το TRIPP και να συμβάλει στην ανοικοδόμηση και την αποναρκοθέτηση περιοχών που ανακτήθηκαν από το Αζερμπαϊτζάν.

Ο διάδρομος θα διέρχεται από τη νότια αρμενική περιφέρεια Σιουνίκ, συνδέοντας το κυρίως έδαφος του Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν και προσφέροντας μια επιπλέον μεταφορική σύνδεση προς την Τουρκία. Το Γερεβάν βλέπει στο σχέδιο μια ευκαιρία για την επανεκκίνηση του περιφερειακού εμπορίου, ενώ η αντιπολίτευση ζητά σαφέστερες εγγυήσεις για την αμοιβαία πρόσβαση και τον ρόλο της Ουάσιγκτον στην ανάπτυξη του διαδρόμου.

Η αντιπολίτευση αμφισβητεί τις εγγυήσεις διέλευσης

Η Εθνοσυνέλευση της Αρμενίας ενέκρινε τη συμφωνία στις 28 Οκτωβρίου, με την κοινοβουλευτική ομάδα του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν, Πολιτική Σύμβαση, να ψηφίζει υπέρ. Αντίθετα, οι βουλευτές των αντιπολιτευόμενων παρατάξεων Hayastan (Αρμενία) και Strong Armenia την καταψήφισαν.

Κατά τη συζήτηση της 27ης Οκτωβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Αραράτ Μιρζογιάν υπερασπίστηκε τη συμφωνία, τονίζοντας ότι οι υποδομές που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο του TRIPP θα παραμείνουν υπό την αρμενική κυριαρχία και δικαιοδοσία. Όπως δήλωσε, το Αζερμπαϊτζάν θα αποκτήσει πρόσβαση στο Ναχιτσεβάν μέσω αρμενικού εδάφους, ενώ η Αρμενία θα μπορεί να χρησιμοποιεί τις αζερικές μεταφορικές υποδομές για να προσεγγίζει αγορές τρίτων χωρών.

Οι βουλευτές της αντιπολίτευσης αμφισβήτησαν, ωστόσο, τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί στην πράξη αυτή η αμοιβαιότητα. Η Άννα Γκριγκοριάν, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας Hayastan, υποστήριξε ότι τα συμφέροντα του Αζερμπαϊτζάν αποτυπώνονται σαφέστερα στη συμφωνία απ’ ό,τι εκείνα της Αρμενίας. Επικαλέστηκε την προβλεπόμενη σύνδεση του Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν και την αμερικανική οικονομική παρουσία κοντά στα σύνορα με το Ιράν, θέτοντας το ερώτημα ποια αντίστοιχα οφέλη θα αποκομίσει η Αρμενία.

Ο Νάρεκ Καραπετιάν, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας Strong Armenia, προειδοποίησε ότι το Αζερμπαϊτζάν θα μπορούσε να εξασφαλίσει τη σύνδεση με το Ναχιτσεβάν προτού υπογραφεί οριστική συνθήκη ειρήνης. Υποστήριξε ότι το μεταφορικό έργο και η ειρηνευτική συμφωνία θα πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα. Ο Μιρζογιάν δήλωσε ότι το TRIPP θα μπορούσε να ξεκινήσει πριν από την επίσημη υπογραφή συνθήκης ειρήνης. Υποστήριξε ότι οι μεταφορικές συνδέσεις θα πρέπει να εξυπηρετούν τα οικονομικά συμφέροντα τόσο της Αρμενίας όσο και του Αζερμπαϊτζάν.

Ωστόσο, σε προηγούμενη συζήτηση σε κοινοβουλευτική επιτροπή είχε αναγνωρίσει ότι εξακολουθούν να χρειάζονται διευκρινίσεις για τις διαδικασίες μετακίνησης Αρμενίων μέσω του αζερικού εδάφους. Οι δύο χώρες δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει δημοσίως σε λεπτομερείς ρυθμίσεις για τη διέλευση Αρμενίων επιβατών και εμπορευμάτων μέσω του Αζερμπαϊτζάν.

Το Αζερμπαϊτζάν ζητά ευρωπαϊκή στήριξη

Ο Γκάγια Μαμάντοφ έθεσε το ζήτημα της ευρωπαϊκής συμμετοχής στο φόρουμ «Αζερμπαϊτζάν και Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Προοπτικές», που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 27 Οκτωβρίου και διοργανώθηκε από το Κέντρο Ανάλυσης Διεθνών Σχέσεων του Αζερμπαϊτζάν και το Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων Egmont.

Ο Αζέρος βουλευτής κάλεσε την ΕΕ να συμβάλει στην προώθηση του TRIPP, να στηρίξει την ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν και να παράσχει ουσιαστική βοήθεια για την ανοικοδόμηση περιοχών που έχουν πληγεί από τις συγκρούσεις. «Η ειρήνη δεν μπορεί να διατηρηθεί μόνο με πολιτικές δηλώσεις», δήλωσε, ζητώντας συγκεκριμένα μέτρα για τη διατήρηση της προόδου. Ο Μαμάντοφ υποστήριξε ότι οι νέες μεταφορικές υποδομές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν οικονομικές ευκαιρίες και για τις δύο χώρες και να συμβάλουν στη διατήρηση της ειρήνης. Ζήτησε επίσης ευρωπαϊκή βοήθεια για την αποναρκοθέτηση, την ανοικοδόμηση και την επιστροφή των εκτοπισμένων Αζέρων.

Επικαλούμενος στοιχεία του Αζερμπαϊτζάν, ανέφερε ότι περίπου 4.000 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται και περισσότεροι από 400 έχουν επηρεαστεί από εκρήξεις ναρκών μετά το τέλος του πολέμου του 2020. Η έκκληση προέρχεται από Αζέρο βουλευτή και δεν συνιστά ανακοίνωση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ή νέα επίσημη χρηματοδοτική δέσμευση του Μπακού. Στις ανακοινώσεις που εξετάστηκαν δεν εντοπίστηκε ειδική χρηματοδοτική δέσμευση της ΕΕ για το TRIPP.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη συμφέροντα στον τομέα των μεταφορών και των υποδομών στην Αρμενία. Στη σύνοδο κορυφής της 5ης Μαΐου, οι Βρυξέλλες και το Γερεβάν υπέγραψαν συμφωνία εταιρικής σχέσης για τη συνδεσιμότητα, η οποία καλύπτει τις μεταφορές, την ενέργεια και τις ψηφιακές συνδέσεις, στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής Global Gateway της ΕΕ. Η συμφωνία αυτή είναι ανεξάρτητη από τη συμφωνία Αρμενίας–ΗΠΑ για το TRIPP.

Αμερικανική εταιρεία θα αναλάβει την ανάπτυξη του διαδρόμου

Το πλαίσιο προβλέπει τη δημιουργία της εταιρείας ανάπτυξης TRIPP Development Company (TDC), με έδρα την Αρμενία. Μια οντότητα που θα ελέγχεται από τις ΗΠΑ θα κατέχει το 74% της εταιρείας και η Αρμενία το 26%. Ο Αμερικανός μέτοχος θα είναι θυγατρική της Υπηρεσίας Χρηματοδότησης της Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (DFC). Μετά τη σύσταση της εταιρείας και τον καθορισμό των σχετικών περιοχών του έργου, η Αρμενία θα παραχωρήσει στην TDC αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης γης και ανάπτυξης στις συγκεκριμένες περιοχές για αρχική περίοδο 49 ετών. Η παράταση για επιπλέον 50 χρόνια θα απαιτεί τη συναίνεση και των δύο πλευρών.

Εάν η παράταση εγκριθεί, το ποσοστό συμμετοχής της Αρμενίας θα αυξηθεί στο 49% και εκείνο των ΗΠΑ θα μειωθεί στο 51%, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη αρμενική επένδυση. Πρόκειται για δικαιώματα ανάπτυξης και χρήσης γης, όχι για μεταβίβαση της αρμενικής κυριαρχίας. Η συμφωνία διατηρεί την αρμοδιότητα της Αρμενίας στους τομείς των συνόρων, των τελωνείων, της μετανάστευσης, της επιβολής του νόμου και της ασφάλειας. Προβλέπει ότι ιδιωτικοί φορείς θα μπορούν να αναλαμβάνουν ορισμένες υπηρεσίες εξυπηρέτησης στα σύνορα, βάσει ρυθμίσεων που θα απαιτούν την έγκριση της Αρμενίας. Το πλαίσιο καλύπτει σιδηροδρόμους, οδικά δίκτυα, γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, συνδέσεις οπτικών ινών και πιθανούς αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τον Αύγουστο είχαν αναφερθεί οι πρώτες εργασίες μηχανικού σχεδιασμού για το αρμενικό τμήμα του σιδηροδρόμου, παράλληλα με την ανακοίνωση από την Ουάσιγκτον ενός ξεχωριστού Trans-Caspian Enterprise Fund, ύψους 201 εκατομμυρίων δολαρίων. Το ταμείο στηρίζει επενδυτικές ευκαιρίες στον ευρύτερο Μεσαίο Διάδρομο και δεν αποτελεί ειδικό χρηματοδοτικό πακέτο για το TRIPP.

Η κοινοβουλευτική επικύρωση δεν ολοκληρώνει από μόνη της τη νομική διαδικασία. Σύμφωνα με το άρθρο 11, η διμερής συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ μετά την ανταλλαγή διπλωματικών διακοινώσεων που θα επιβεβαιώνουν ότι και οι δύο χώρες έχουν ολοκληρώσει τις απαιτούμενες εσωτερικές διαδικασίες. Ο Μιρζογιάν επιβεβαίωσε επίσης ότι το καταστατικό της TDC και η συμφωνία μεταξύ των μετόχων πρέπει ακόμη να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και να εγκριθούν.

Τα έγγραφα αυτά θα καθορίσουν τη διοίκηση της εταιρείας και τη διαδικασία λήψης σημαντικών αποφάσεων. Κάθε επιμέρους έργο υποδομής θα χρειαστεί πρόσθετες ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων για τον καθορισμό των περιοχών και την έκδοση των απαιτούμενων παραχωρήσεων ή αδειών.

Η σιδηροδρομική σύνδεση με την Τουρκία και οι ανησυχίες του Ιράν

Το TRIPP θα μπορούσε να προσφέρει στην Τουρκία μια επιπλέον χερσαία σύνδεση με το Αζερμπαϊτζάν και τα δίκτυα μεταφορών της Κεντρικής Ασίας. Η Άγκυρα αναπτύσσει τη σιδηροδρομική γραμμή Καρς–Ιγκντίρ–Αραλίκ–Ντιλουτζού προς το Ναχιτσεβάν και παράλληλα συζητά με την Αρμενία την πιθανή αποκατάσταση της γραμμής Καρς–Γκιουμρί. Η δεύτερη θα αποκαθιστούσε μια διαφορετική διασυνοριακή σύνδεση, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ημερομηνία επανέναρξης των δρομολογίων. Το Ιράν αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα το TRIPP, κυρίως λόγω της προβλεπόμενης αμερικανικής εμπορικής παρουσίας κοντά στα βόρεια σύνορά του. Η Τεχεράνη έχει ζητήσει διαβεβαιώσεις ότι το έργο δεν θα δημιουργήσει ξένο στρατιωτικό ή μηχανισμό ασφαλείας στην περιοχή. Αρμένιοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η συμφωνία δεν προβλέπει ανάπτυξη αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων.

Τον Σεπτέμβριο, ο πρεσβευτής του Ιράν στην Αρμενία κάλεσε το Αζερμπαϊτζάν να επιτρέψει την αμοιβαία σιδηροδρομική πρόσβαση μέσω του Ναχιτσεβάν. Υποστήριξε ότι και η Αρμενία θα πρέπει να μπορεί να φτάνει σιδηροδρομικώς στο Ιράν μέσω του αζερικού εδάφους. Το αίτημα αυτό συμπίπτει με τις ανησυχίες της αρμενικής αντιπολίτευσης για την αμοιβαιότητα των δικαιωμάτων διέλευσης, αν και η Τεχεράνη έχει επίσης δικά της συμφέροντα που αφορούν τις μεταφορές και την ασφάλεια των συνόρων.

Η ψηφοφορία της 28ης Οκτωβρίου έδωσε στην κυβέρνηση Πασινιάν την κοινοβουλευτική έγκριση για το πλαίσιο του TRIPP. Η έκκληση του Αζερμπαϊτζάν για ευρωπαϊκή συμμετοχή διατυπώνεται, ωστόσο, προτού οριστικοποιηθούν η εταιρική δομή του διαδρόμου και οι όροι λειτουργίας του.

Τα καταστατικά έγγραφα της Εταιρείας Ανάπτυξης του TRIPP (TDC) δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, ενώ το Γερεβάν και το Μπακού δεν έχουν συμφωνήσει και δημοσιοποιήσει τους κανόνες για τη διέλευση Αρμενίων μέσω του Αζερμπαϊτζάν. Οι εκκρεμότητες αυτές θα καθορίσουν πότε και με ποιους όρους θα τεθεί σε λειτουργία ο διάδρομος.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο