Ναυτιλία: Πώς η Μαύρη Θάλασσα Μετατράπηκε στην πιο Επικίνδυνη Περιοχή του Πλανήτη

Ναυτιλία: Πώς η Μαύρη Θάλασσα Μετατράπηκε στην πιο Επικίνδυνη Περιοχή του Πλανήτη
energia.gr
Τρι, 27 Οκτωβρίου 2026 - 08:30

H περιοχή που έχει καταστεί πιο θανατηφόρα από οποιαδήποτε άλλη στον κόσμο για τους ναυτικούς δεν είναι τα Στενά του Ορμούζ — είναι η Μαύρη Θάλασσα. Φέτος, περισσότεροι ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους στη Μαύρη Θάλασσα απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη θαλάσσια περιοχή, ξεπερνώντας τον αριθμό των θανάτων στον Περσικό Κόλπο, ο οποίος έχει μονοπωλήσει 

τις συζητήσεις για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας διεθνώς. Η Μαύρη Θάλασσα, που αποτελεί κρίσιμο διάδρομο για τις παγκόσμιες προμήθειες σιτηρών και το ρωσικό πετρέλαιο, είναι πιο επικίνδυνη για τα πλοία από τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με πλοιοκτήτες και ναυτιλιακές οργανώσεις.

Τα πληρώματα των πετρελαιοφόρων, των φορτηγών πλοίων και των σκαφών μεταφοράς σιτηρών που εισέρχονται στη θάλασσα κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ πρέπει να αντιμετωπίσουν μια σειρά επιθέσεων από drones, πυραύλους, ή σκάφη φορτωμένα με εκρηκτικά, καθώς η Ρωσία και η Ουκρανία εντείνουν τη μάχη τους για τον έλεγχο της ζωτικής σημασίας αυτής διαδρομής. Ορισμένες εκτιμήσεις τοποθετούν τον αριθμό των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα σε επίπεδο πάνω από έξι φορές υψηλότερο από ό,τι στον Περσικό Κόλπο.

«Για μένα, η Μαύρη Θάλασσα και η προσέγγιση ουκρανικών λιμένων είναι σχεδόν αυτοκτονική», δήλωσε ο Oleg Grygoriuk, πρόεδρος της Συνδικαλιστικής Ένωσης Εργαζομένων στις Θαλάσσιες Μεταφορές της Ουκρανίας. «Η γενική αίσθηση είναι ότι υπάρχει συνεχής απειλή για τη ζωή μας.»

Πάνω από 570 πλοία έχουν δεχτεί χτυπήματα στη Μαύρη Θάλασσα φέτος, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον 40 ναυτικοί, σύμφωνα με την εταιρεία θαλάσσιας ασφάλειας Ambrey και τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό. Συγκριτικά, στο Ορμούζ έχουν επιβεβαιωθεί 24 θάνατοι. Ορισμένα πλοία έχουν πληγεί τυχαία κατά τη διάρκεια επιθέσεων εναντίον λιμανιών, ενώ άλλα αποτέλεσαν σκόπιμο στόχο. Κατά το τρίτο τρίμηνο, οι επιθέσεις ανέρχονταν κατά μέσο όρο σε περισσότερες από τέσσερις την ημέρα, σύμφωνα με την Ambrey. Η κάλυψη των επιθέσεων και στις δύο περιοχές παραμένει αποσπασματική, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εκτίμηση της πραγματικής έκτασης των ζημιών.

Ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες είναι διατεθειμένες να αναλάβουν τους κινδύνους της μεταφοράς πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή — παρακινούμενες από τα ιστορικά υψηλά ναύλα. Ωστόσο, περισσότερες εταιρείες δεν είναι διατεθειμένες να στείλουν τα πλοία τους στη Μαύρη Θάλασσα, όπου τα περιθώρια κέρδους είναι χαμηλότερα και η ναυτιλιακή δραστηριότητα είναι πολύ πιο επικίνδυνη, σύμφωνα με ναυτιλιακούς ομίλους.

Το πρωί της 15ης Οκτωβρίου, δύο drones χτύπησαν το 37 ετών χημικό δεξαμενόπλοιο Wine Trader, ενώ αυτό βρισκόταν αγκυροβολημένο στα ανοικτά των ακτών της Ρουμανίας στη Μαύρη Θάλασσα, περιμένοντας να παραλάβει φορτίο στη Μολδαβία.

Την ίδια νύχτα, ένα άλλο χημικό δεξαμενόπλοιο με το όνομα Yara J δέχτηκε επίσης επίθεση ενώ βρισκόταν αγκυροβολημένο κοντά στην είσοδο της Διώρυγας της Σουλίνα, περίπου 15 χλμ. μακριά από το Wine Trader. Την προηγούμενη εβδομάδα η Ρωσία ισχυρίστηκε ότι άλλα πέντε φορτηγά πλοία δέχτηκαν επίθεση στα ανοικτά των ακτών της Ουκρανίας. Οι ρουμανικές αρχές ανέφεραν ότι ένα άλλο δεξαμενόπλοιο δέχτηκε επίθεση στα ανοικτά των ακτών της χώρας την Πέμπτη, με αποτέλεσμα τρεις ναυτικούς να αγνοούνται και ένας να έχει χάσει τη ζωή του.

«Η κατάσταση είναι απίστευτη», δήλωσε ο Salvatore Adorno, αναπληρωτής υπεύθυνος ξηράς της Sicilship, της εταιρείας διαχείρισης του Wine Trader. «Κατά τη γνώμη μου, κάθε επίθεση εναντίον πλοίου αποτελεί επίθεση με πρόθεση να προκαλέσει θάνατο... Αν χτυπήσεις τον χώρο διαμονής στο ίδιο σημείο δύο φορές, η πρόθεση είναι να σκοτώσεις.»

Ο Πρόεδρος της Ρουμανίας Nicușor Dan κατηγόρησε τη Ρωσία την Παρασκευή ότι κλιμακώνει τον πόλεμο στα όρια της επικράτειας του ΝΑΤΟ.

Από την έναρξη της πλήρους εισβολής της Μόσχας στην Ουκρανία, η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί περιοχή υψηλού κινδύνου για τη ναυτιλιακή δραστηριότητα. Η περιοχή ναρκοθετήθηκε από νωρίς και, παρά την προσωρινή ηρεμία που επήλθε κατά τη διάρκεια της συμφωνίας για την εξαγωγή σιτηρών – για την οποία μεσολάβησαν ο ΟΗΕ και η Τουρκία αλλά κατέρρευσε το 2023 –, η Ρωσία συνέχισε να βομβαρδίζει τα ουκρανικά λιμάνια. Οι παρεμβολές στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης των πλοίων και από τις δύο πλευρές ήταν συχνές.

Ωστόσο, από αυτό το καλοκαίρι, οι αμοιβαίες επιθέσεις κατά της ναυτιλίας και των λιμενικών υποδομών έχουν φτάσει στο μέγιστο επίπεδο έντασης. «Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια εντελώς διαφορετική κατάσταση», δήλωσε η Bridget Diakun, διευθύντρια ερευνών της Lloyd’s List Intelligence. «Παρακολουθώ εδώ και χρόνια τον αντίκτυπο του πολέμου στο θαλάσσιο εμπόριο και δεν έχω ξαναδεί κάτι παρόμοιο».

Σύμφωνα με την Ambrey, περίπου 387 πλοία δέχθηκαν πλήγματα μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου, αριθμός πάνω από πέντε φορές μεγαλύτερος από αυτόν του προηγούμενου τριμήνου. Μία από τις αφορμές για την κλιμάκωση ήταν μια εκστρατεία ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον ρωσικών σκαφών, η οποία ξεκίνησε με σκοπό να διακόψει τον εφοδιασμό με ντίζελ από την Κριμαία, αλλά γρήγορα επεκτάθηκε στη ναυτιλία στο Στενό της Κερτς, όπου η Θάλασσα του Αζόφ συναντά τη Μαύρη Θάλασσα.

Τον Σεπτέμβριο, ο Robert Brovdi, διοικητής του Σώματος Μη Επανδρωμένων Συστημάτων της Ουκρανίας, δήλωσε ότι το Κίεβο είχε χτυπήσει περισσότερα από 300 ρωσικά πλοία σε 11 εβδομάδες. Στους στόχους περιλαμβάνονταν όχι μόνο δεξαμενόπλοια που υπόκεινται σε κυρώσεις, αλλά και φορτηγά πλοία που μετέφεραν ρωσικά σιτηρά.

Η αντίδραση του Κρεμλίνου ήταν να εντείνει τις επιθέσεις του εναντίον πλοίων που επισκέπτονται τα λιμάνια της Ουκρανίας, σε μια αμείωτη προσπάθεια που η Μόσχα διατηρεί ακόμη και τώρα που οι επιθέσεις του Κιέβου έχουν επιβραδυνθεί. Η Ρωσία ευθύνεται για περίπου το 90% των επιθέσεων κατά της ναυτιλίας τις τελευταίες 45 ημέρες, ανέφερε η Ambrey.

Το αποτέλεσμα είναι εμφανές στα λιμάνια της Ουκρανίας στην ευρύτερη περιοχή της Οδησσού. Το λιμάνι εξυπηρέτησε λιγότερα από 10 πλοία τον περασμένο μήνα, σε σύγκριση με περίπου 400 τον Ιούλιο, σύμφωνα με τον μεγαλύτερο ιδιωτικό λιμενικό φορέα της Ουκρανίας, την TIS.

 

Για τα πληρώματα, οι επιθέσεις και από τις δύο πλευρές έχουν γίνει πιο θανατηφόρες, ιδίως καθώς η Ουκρανία έχει αρχίσει να υιοθετεί ρωσικές τακτικές, σύμφωνα με αναλυτές ασφαλείας. Παλαιότερα, η Ουκρανία «στοχεύε σε έναν αγωγό φόρτωσης ή εξουδετέρωνε το μηχανοστάσιο ή το πηδάλιο», δήλωσε ο Tomas Alexa, ανώτερος αναλυτής της Ambrey. Τώρα, «όπως και η Ρωσία, επιτίθενται στις γέφυρες και στα καταλύματα [των πλοίων]», κάτι που μπορεί να αυξήσει τις απώλειες μεταξύ του πληρώματος.

Η γεωγραφία των επιθέσεων έχει επίσης γίνει πολύ λιγότερο επιλεκτική. «Έχουμε πραγματικά έναν πόλεμο χωρίς όρια μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ο οποίος θα επηρεάσει όλα τα άλλα κράτη της Μαύρης Θάλασσας», δήλωσε ο Andrii Klymenko, επικεφαλής του Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών της Μαύρης Θάλασσας, μιας ομάδας παρακολούθησης.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου, η Κοινή Επιτροπή Πολέμου, η οποία καθορίζει τις λεγόμενες ζώνες «πολεμικού κινδύνου» για ασφαλιστικούς σκοπούς, επέκτεινε το υψηλότερο επίπεδο απειλής από αρκετές περιοχές υψηλού κινδύνου σε σχεδόν ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα, εξαιρουμένων μόνο των χωρικών υδάτων της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας. Όμως, τώρα που πλοία σε αυτές τις περιοχές έχουν δεχτεί επιθέσεις, ακόμη και οι πιο ανθεκτικές ναυτιλιακές εταιρείες επανεξετάζουν το εμπόριο στον αγκυροβόλιο της Σουλίνα, κοντά στη λεκάνη του Δούναβη και στις βουλγαρικές ακτές.

Οι ασφαλιστές δήλωσαν ότι η ασφάλιση πολέμου θα μπορούσε να φτάσει το 15% της αξίας του σκάφους, σχεδόν το διπλάσιο του ποσοστού για τα πλοία στον Περσικό Κόλπο. Αυτό έχει οδηγήσει τους πλοιοκτήτες να χρησιμοποιούν παλαιότερα πλοία, τα οποία είναι γενικά φθηνότερα στην ασφάλιση, καθώς τα σκάφη τους έχουν μικρότερη αξία.

Τα πλοία μπορεί να είναι έως και 50 ετών και να έχουν ελάχιστες άλλες επιλογές για το πού να δραστηριοποιηθούν λόγω της απαρχαιωμένης κατάστασής τους, δήλωσε ο Deha Aydin, Τούρκος ναυτιλιακός σύμβουλος στο δικηγορικό γραφείο Esenyel & Partners. Θα αντιμετώπιζαν «υψηλό κίνδυνο κράτησης σε ευρωπαϊκά λιμάνια».

Πολλά από αυτά λειτουργούν επίσης εκτός των τυπικών συνδικαλιστικών συμφωνιών, αφήνοντας τους ναυτικούς στο έλεος αδίστακτων πλοιοκτητών. Ορισμένα μέλη πληρώματος που ζήτησαν να αποχωρήσουν από τα πλοία μετά την άφιξή τους στη Μαύρη Θάλασσα μέσω του Βοσπόρου ανέφεραν ότι οι πλοιοκτήτες τους είπαν ότι πρέπει να αποζημιώσουν την εταιρεία αν τερματίσουν πρόωρα τις συμβάσεις τους, σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (ITF).

Τα περισσότερα μέλη πληρώματος στην περιοχή προέρχονται από χώρες με περιορισμένη ναυτική παράδοση, όπως η Συρία, η Αίγυπτος, το Αζερμπαϊτζάν, και το Μπενίν, «επειδή είναι πιο απελπισμένοι να πάρουν τον μισθό τους», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της ITF, Stephen Cotton.

Οι συμβάσεις για τους Σύριους ναυτικούς στη Μαύρη Θάλασσα δείχνουν ότι ο μισθός μπορεί να είναι μόλις 800 δολάρια το μήνα, αν και οι περισσότερες συμβάσεις ορίζουν ότι ο μισθός θα διπλασιάζεται αναλογικά για κάθε ημέρα που περνάει ο ναυτικός στη ζώνη του πολέμου.

Σε μία από αυτές αναφέρεται ότι, σε περίπτωση θανάτου ενός ναυτικού, οι πλησιέστεροι συγγενείς του θα λάβουν μεταξύ 25.000 και 50.000 δολαρίων, ανάλογα με τον βαθμό του.

 

Ο Mahfuzul Islam Plabon, ένας ναυτικός από το Μπαγκλαντές που βρισκόταν επί ενός δεξαμενόπλοιου το οποίο χτυπήθηκε από ένα ουκρανικό θαλάσσιο drone ενώ πλέοντας προς το ρωσικό λιμάνι του Νοβοροσίσκ πριν από ένα χρόνο, δήλωσε ότι δεν θα επέστρεφε ποτέ στη Μαύρη Θάλασσα «όσα χρήματα κι αν του προσφέρουν».

Οι φλόγες κατέκαψαν το πλοίο, καταστρέφοντας τη σωσίβια λέμβο, αναγκάζοντας το πλήρωμα να συσπειρωθεί στην πλώρη μέχρι να διασωθούν τρεις ώρες αργότερα από την τουρκική ακτοφυλακή, είπε. Ο Plabon, ένας από τους λίγους ναυτικούς που δέχτηκαν να μιλήσουν λόγω του φόβου να μπουν στη μαύρη λίστα των πλοιοκτητών, ανέφερε ότι του καταβλήθηκαν επιπλέον 40 δολάρια την ημέρα για να εισέλθει στη ζώνη του πολέμου.

Ωστόσο, καθώς γίνεται όλο και πιο δύσκολο να βρεθούν πληρώματα, οι έμπειροι ναυτικοί γίνονται όλο και πιο απαραίτητοι για την πλοήγηση στα ναρκοθετημένα νερά της Μαύρης Θάλασσας, όπου οι παρεμβολές στους δορυφόρους έχουν αναγκάσει τους πλοιάρχους να βασίζονται σε χάρτες σε χαρτί, όπως ανέφερε ο Alexa της Ambrey.

 

Ο Taras Vysotskyi, υπουργός Γεωργίας της Ουκρανίας, δήλωσε ότι τα πληρώματα «φοβούνται πραγματικά» να εργαστούν υπό τέτοιες συνθήκες. Η Ουκρανία έχει ανακατευθύνει τις αποστολές σιτηρών μέσω μικρότερων λιμανιών του Δούναβη. Ωστόσο, ο Vysotskyi ανέφερε ότι ήταν αδύνατο να αξιοποιηθεί η χωρητικότητα αυτών των λιμανιών, καθώς δέχονταν συνεχείς επιθέσεις.

Η Ρωσία, επίσης, ανακατευθύνει τις αποστολές σιτηρών μέσω πολύ πιο δαπανηρών διαδρομών, μέσω της Βαλτικής και από το Βλαδιβοστόκ στην Άπω Ανατολή. Οι φορτώσεις από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας και του γειτονικού Αζόφ ανήλθαν σε 201.000 τόνους τον Σεπτέμβριο, δηλαδή το ένα έκτο του επιπέδου του προηγούμενου μήνα, σύμφωνα με δορυφορική παρακολούθηση της ναυτιλιακής μεσιτικής εταιρείας IFCHOR Galbraiths.

Η Μόσχα έχει επίσης καταφύγει στην κάλυψη του στόλου των πετρελαιοφόρων της με δίχτυα κατά των drones και έχει υιοθετήσει πιο σύνθετες τεχνικές παραπλάνησης του GPS για να αποφύγει να χτυπηθεί από ουκρανικά drones.

 

Οι συνέπειες εκτείνονται πολύ πέρα από την Ουκρανία και τη Ρωσία. Οι εξαγωγές γεωργικών προϊόντων του Κιέβου δια θαλάσσης κατέρρευσαν στα 1,4 εκατ. τόνους τον Αύγουστο — περίπου 75% κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, σύμφωνα με το ουκρανικό υπουργείο Γεωργίας.

«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν θα γίνει αισθητός στις βραχυπρόθεσμες καθυστερήσεις των μεταφορών σήμερα, αλλά στα χωράφια την επόμενη άνοιξη», δήλωσε αυτό το μήνα ο Andrii Verevskyi, πρόεδρος της Kernel, μιας από τις μεγαλύτερες ουκρανικές εταιρείες εξαγωγής ηλιελαίου. «Τα έσοδα από τις εξαγωγές είναι αυτά που καλύπτουν το κόστος των καυσίμων, των σπόρων και των λιπασμάτων. Εάν οι λιμενικές διεξόδους παραμείνουν μπλοκαρισμένες και τα έξοδα μεταφοράς εξαντλήσουν τα περιθώρια κέρδους, οι μικροί και μεσαίοι Ουκρανοί αγρότες απλά δεν θα έχουν τα χρήματα για να σπείρουν».

Αγορές σε απομακρυσμένες περιοχές, όπως η Δυτική Αφρική και η Ινδονησία, θα πρέπει να βρουν άλλους προμηθευτές. Ένας διευθυντής διεθνούς εταιρείας εμπορίας σιτηρών ανέφερε ότι η Ινδονησία είχε κλείσει μεγάλο μέρος των εκκρεμών αγορών σιτηρών της από τη Ρωσία για τους επόμενους τρεις έως τέσσερις μήνες και είχε ήδη στραφεί σε προμηθευτές από την Αυστραλία, εν μέσω ανησυχιών ότι οι ρωσικές αποστολές ενδέχεται να μην φτάσουν.

Ο Klymenko, ο μακροχρόνιος παρατηρητής της Μαύρης Θάλασσας, φοβάται ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί περαιτέρω, εκτός αν παρέμβουν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ, κάτι που είναι εξαιρετικά απίθανο — παρά το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε ναυτική επιχείρηση της ΕΕ στη Μαύρη Θάλασσα, επικαλούμενο τις «θανατηφόρες επιθέσεις» .

«Είναι αφελές αυτή τη στιγμή να ελπίζουμε σε οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός στη Μαύρη Θάλασσα», είπε. «Δυστυχώς, ο πόλεμος όχι μόνο θα συνεχιστεί, αλλά θα κλιμακωθεί και θα επεκταθεί.» Τώρα που και οι δύο πλευρές έχουν συνειδητοποιήσει τη δύναμη που έχει η διακοπή των ναυτιλιακών διαδρομών, θα είναι δύσκολο να σταματήσει αυτό το φαινόμενο, πρόσθεσε. «Είναι σαν να βάζεις την οδοντόκρεμα πίσω στο σωληνάριο. Δεν μπορείς να το κάνεις.»

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο