Τουρκία: Διώξεις και Φυλακίσεις Περιβαλλοντικών Ακτιβιστών Ενόψει της COP31

Τουρκία: Διώξεις και Φυλακίσεις Περιβαλλοντικών Ακτιβιστών Ενόψει της COP31
της Βάνας Στέλλου
Τρι, 20 Οκτωβρίου 2026 - 14:45

Αντιμέτωποι με συλλήψεις, ποινικές διώξεις και αυξανόμενους περιορισμούς βρίσκονται οι περιβαλλοντικοί ακτιβιστές στην Τουρκία, καθώς εντείνονται οι αντιδράσεις για μεγάλα έργα εξόρυξης και υποδομών που απειλούν φυσικές περιοχές, αγροτικές εκτάσεις και ιστορικούς οικισμούς.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της διεθνούς διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα COP31, την οποία η Τουρκία πρόκειται να φιλοξενήσει στην Αττάλεια τον Νοέμβριο του 2026. Σύμφωνα με δημοσιεύματα οι περιβαλλοντικές κινητοποιήσεις αντιμετωπίζονται ολοένα συχνότερα από τις αρχές ως μορφή πολιτικής αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση.
Όπως επισημαίνεται σε έκθεση της Human Rights Watch, οι ακτιβιστές κινδυνεύουν με αυθαίρετες συλλήψεις και διώξεις, ενώ αντιμετωπίζουν κατηγορίες για αντίσταση κατά των αρχών, παράνομη συγκέντρωση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σύνδεση με τρομοκρατικές οργανώσεις.

 

Καταδίκη ακτιβίστριας για τις κινητοποιήσεις στο Ακμπελέν

Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται η περιοχή Ακμπελέν, στην επαρχία Μούγλα της νοτιοδυτικής Τουρκίας, όπου η επέκταση ανθρακωρυχείου προκαλεί την αποψίλωση δασικών εκτάσεων και απειλεί τις γειτονικές αγροτικές κοινότητες.
Η ακτιβίστρια Έσρα Ισίκ, η οποία αντιτάχθηκε στην κοπή ελαιόδεντρων σε οικογενειακή γη για τις ανάγκες του ορυχείου, καταδικάστηκε στις 6 Ιουλίου 2026 σε δύο χρόνια και έναν μήνα φυλάκισης, καθώς και σε πρόστιμο 44.200 τουρκικών λιρών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επέκταση του ορυχείου έχει οδηγήσει στην απομάκρυνση δέντρων από περισσότερα από 74 εκτάρια γης, ενώ οκτώ χωριά έχουν ήδη καταστραφεί και άλλα 50 αναμένεται να επηρεαστούν.
Η νομοθεσία που ψηφίστηκε το 2025, με τον αριθμό 7554, επιτάχυνε τις διαδικασίες αδειοδότησης εξορυκτικών δραστηριοτήτων και περιόρισε στην πράξη την προστασία των ελαιώνων στην περιοχή. Παράλληλα, άνοιξε τον δρόμο για την αναγκαστική απαλλοτρίωση 679 ιδιωτικών αγροτεμαχίων.
Το ανθρακωρυχείο λειτουργεί από την YK Enerji, κοινοπραξία των Limak Holding και IC İçtaş, και τροφοδοτεί με λιγνίτη τους θερμοηλεκτρικούς σταθμούς Yeniköy και Kemerköy.

 

Αντιδράσεις για τη Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης

Οι περιβαλλοντικές αντιπαραθέσεις επεκτείνονται και στην Κωνσταντινούπολη, όπου το σχέδιο κατασκευής τεχνητής διώρυγας μήκους 45 χιλιομέτρων, που θα συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα με τη Θάλασσα του Μαρμαρά, προκαλεί έντονες αντιδράσεις.
Οι υποστηρικτές του έργου υποστηρίζουν ότι θα συμβάλει στην αποσυμφόρηση του Βοσπόρου από τη ναυσιπλοΐα. Ωστόσο, κάτοικοι, επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν για τις επιπτώσεις στα δάση, στους υδάτινους πόρους και στις περιοχές που εξασφαλίζουν πόσιμο νερό για τη μεγαλούπολη.
Στη συνοικία Σαχιντεπέ, κάτοικοι και οργανώσεις συνεργάζονται για να αποτρέψουν κατεδαφίσεις κατοικιών και να προστατεύσουν τις περιουσίες τους. Παράλληλα, εκφράζουν ανησυχίες για πιθανές επιπτώσεις στον ταμιευτήρα Σαζλιντερέ και σε άλλες πηγές ύδρευσης.
Στο στόχαστρο και οι αγροτικές κοινότητες
Στο Ντικμετζέ, κοντά στην Αντάκια, αγροτικές εκτάσεις δεσμεύτηκαν για την κατασκευή κατοικιών για τους ανθρώπους που εκτοπίστηκαν από τους σεισμούς του Φεβρουαρίου του 2023.
Το χωριό, που αριθμούσε περίπου 4.000 κατοίκους, σχεδιάζεται να μετατραπεί σε οικιστικό συγκρότημα με περισσότερα από 30.000 διαμερίσματα, τα οποία κατασκευάζονται από τον κρατικό οργανισμό TOKİ.
Οι κινητοποιήσεις φορέων αντιμετωπίστηκαν με αστυνομικές παρεμβάσεις και χρήση σπρέι πιπεριού και δακρυγόνων.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ιδρύματος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Τουρκίας, οι δυνάμεις ασφαλείας επενέβησαν σε τουλάχιστον 245 διαδηλώσεις από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο του 2025. Έντεκα από αυτές αφορούσαν περιβαλλοντικά ζητήματα και δικαιώματα στον αστικό χώρο, ενώ τουλάχιστον 26 άτομα τέθηκαν υπό κράτηση και ένας άνθρωπος τραυματίστηκε.

 

Το ιστορικό Χασάνκεϊφ κάτω από το νερό

Βαρύ είναι το αποτύπωμα των μεγάλων έργων και στην περίπτωση του Χασάνκεϊφ, μιας ιστορικής πόλης ηλικίας περίπου 12.000 ετών στις όχθες του Τίγρη.
Η κατασκευή του φράγματος Ιλισού οδήγησε το 2020 στην πλημμύρα της αρχαίας πόλης και στη μετακίνηση περίπου 50.000 ανθρώπων, καθώς και ιστορικών κτιρίων.
Στον νέο οικισμό που δημιουργήθηκε κοντά στην παλιά πόλη, η έλλειψη επαγγελματικών ευκαιριών οδήγησε πολλούς κατοίκους στη μετεγκατάσταση σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Πρώην κάτοικοι κάνουν λόγο για απώλεια της κοινωνικής συνοχής, αλλά και για εξαφάνιση παραδοσιακών δραστηριοτήτων, όπως η γεωργία και η αλιεία.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε εκφράσει ανησυχία για τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και πολιτικές επιπτώσεις του έργου.

 

Ανησυχία για τα δικαιώματα και τη συμμετοχή των πολιτών

Η αυξανόμενη πίεση στους περιβαλλοντικούς ακτιβιστές συνδέεται, σύμφωνα με ερευνητές, με ένα μοντέλο ανάπτυξης που δίνει προτεραιότητα στις επενδύσεις και στις υποδομές, περιορίζοντας τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων.
Η ερευνήτρια Σινέμ Μπαλ, σε έκθεση του Κέντρου Εφαρμοσμένων Τουρκικών Σπουδών (CATS), επισημαίνει ότι η ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα στην ενέργεια και στις εξορύξεις συνοδεύτηκε από μεγαλύτερη συγκέντρωση εξουσιών στο κράτος.
Παράλληλα, η μη προσχώρηση της Τουρκίας στη Σύμβαση του Άαρχους αφήνει εκτός ενός σημαντικού διεθνούς πλαισίου εγγυήσεων την πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση, τη συμμετοχή των πολιτών και την προσφυγή στη δικαιοσύνη.
Η δικηγόρος Ιπέκ Σαρίτσα υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματική προστασία του περιβάλλοντος απαιτεί συνδυασμό νομικών ενεργειών, όπως αιτήματα πρόσβασης σε πληροφορίες, διοικητικές καταγγελίες, τεκμηρίωση περιβαλλοντικών ζημιών και δικαστικές προσφυγές.

Καθώς η Τουρκία ετοιμάζεται να υποδεχθεί τη διεθνή κοινότητα στην COP31, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις καλούνται να υπερασπιστούν όχι μόνο τα οικοσυστήματα, αλλά και το δικαίωμα των πολιτών να συμμετέχουν στις αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον των περιοχών τους.

Το ερώτημα που αναδεικνύεται είναι κατά πόσο η διεθνής προβολή της κλιματικής πολιτικής της Τουρκίας θα συνοδευτεί από ουσιαστικές εγγυήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και των ανθρώπων που αγωνίζονται γι’ αυτό.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο