Την έντονη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκάλεσε η συμφωνία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές, με τις Βρυξέλλες να προειδοποιούν ότι η χαλάρωση των κυρώσεων θα εξασφαλίσει στη Μόσχα πρόσθετα έσοδα για τη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, ξεκαθάρισε το περασμένο Σάββατο ότι η Ε.Ε. δεν πρόκειται να ακολουθήσει την Ουάσιγκτον στην άρση των περιορισμών, διαμηνύοντας πως η πίεση προς τη Ρωσία θα συνεχιστεί. Μάλιστα, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας ανακοίνωσε παράλληλα ότι οι υπουργοί Εξωτερικών της Ε.Ε. σχεδιάζουν να εγκρίνουν νέες κυρώσεις σε βάρος προσώπων και οργανισμών που υποστηρίζουν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια. Σύμφωνα με την Κάλας, πρόκειται για τη μεγαλύτερη διεύρυνση του καταλόγου των προσώπων και οντοτήτων που υπόκεινται σε ευρωπαϊκές κυρώσεις από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Τι λένε οι ειδικοί
Η τοποθέτηση της Κάλας έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ. Σύμφωνα με τον Νιλ Άτκινσον, πρώην επικεφαλής του τμήματος πετρελαϊκής βιομηχανίας και αγορών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κάποιος ότι μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση θα μπορούσε, από ηθική άποψη, να αγοράσει πετρέλαιο από τη Ρωσία, όταν ολόκληρη η προσπάθεια των τεσσάρων τελευταίων ετών ήταν να απεξαρτηθεί η Ευρώπη από τις προμήθειες ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου το συντομότερο δυνατό.
Ο ίδιος αμφισβητεί και την ικανότητα της Ρωσίας να υλοποιήσει τη συμφωνία. Η Ρωσία ήταν παλαιότερα ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ στον κόσμο, μετά τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι ρωσικές εξαγωγές ντίζελ κατά το τρίτο τρίμηνο της φετινής χρονιάς ανήλθαν σε 190.000 βαρέλια ημερησίως, έναντι 690.000 βαρελιών ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο και 850.000 το πρώτο τρίμηνο. Ως εκ τούτου, απαγόρευσε τις εξαγωγές ντίζελ τον Ιούλιο, προκειμένου να καλύψει την εγχώρια ζήτηση. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, παρέτεινε την απαγόρευση έως το τέλος Οκτωβρίου. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η Ρωσία παράγει συνήθως διπλάσια ποσότητα ντίζελ από εκείνη που χρειάζεται για να καλύψει τις εγχώριες ανάγκες της.
Το ρωσικό ντίζελ διατίθεται σε διαφορετικές προδιαγραφές, ανάλογα με τις θερμοκρασίες για τις οποίες προορίζεται. Το θερινό ντίζελ, κατάλληλο για θερμοκρασίες άνω του 0°C, θα μπορούσε να διατεθεί προς εξαγωγή, ώστε να απελευθερωθεί χώρος για τις χειμερινές και αρκτικές ποιότητες που θα χρειαστεί η εγχώρια αγορά τους επόμενους μήνες.
«Βραχυπρόθεσμη λύση»
Επίσης, αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία θα συμβάλει ελάχιστα στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης. Ο Κρις Μποσάμπ, επικεφαλής αναλυτής αγορών στην IG Group, σημειώνει ότι η συμφωνία Τραμπ-Πούτιν για την αποδέσμευση ρωσικού ντίζελ αποτελεί βραχυπρόθεσμη λύση και είναι «ακόμη μία κλασική συμφωνία Τραμπ». Όπως εξηγεί ο ίδιος, «ακόμη κι αν ένα μέρος του ντίζελ καταφέρει να φύγει από τη Ρωσία, πρόκειται μόνο για μια βραχυπρόθεσμη λύση, καθώς η παγκόσμια ημερήσια κατανάλωση ντίζελ ανέρχεται σε περίπου 30 εκατ. βαρέλια». Παραμένει δε ασαφές πόσο θα συμβάλει η αποδέσμευση ρωσικού ντίζελ στη μείωση των τιμών και των ελλείψεων παγκοσμίως.
Από την απαγόρευση του 2022 ως τη σημερινή άρση στη Μόσχα
Οι ΗΠΑ απαγόρευσαν τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου το 2022, επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς. Ένας ευρείας εμβέλειας νόμος για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ο οποίος εγκρίθηκε από το Κογκρέσο τον περασμένο μήνα και υπογράφηκε από τον Τραμπ, στρέφεται επίσης κατά των χωρών που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Παράλληλα, έδωσε στον Τραμπ την εξουσία να επιβάλει δασμούς 100% στους πέντε μεγαλύτερους εισαγωγείς ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Μετά την ανακοίνωση του Τραμπ την περασμένη Παρασκευή, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών δήλωσε ότι η Υπηρεσία Ελέγχου Αλλοδαπών Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) εκδίδει αμέσως προσωρινή γενική άδεια, η οποία επιτρέπει την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στη διεθνή αγορά. Μολονότι οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ στον κόσμο, τα αμερικανικά αποθέματα έχουν μειωθεί απότομα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν και εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα κανονικά επίπεδα, παρά την αύξηση της παραγωγής από τα διυλιστήρια.
Το βράδυ της Παρασκευής, ο Τραμπ ανακοίνωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι, έπειτα από μια «εξαιρετικά επιτυχημένη συνομιλία» με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, συμφωνήθηκε η Ρωσία να προμηθεύσει άμεσα περισσότερους από 300.000 τόνους πετρελαίου κίνησης στις ΗΠΑ και στη διεθνή αγορά. Άλλοι 500.000 τόνοι θα διατεθούν τον Νοέμβριο και επιπλέον 1 εκατ. τόνοι σε μεταγενέστερο χρόνο, δήλωσε ο Τραμπ. Πρόσθεσε δε ότι, με βάση την τρέχουσα κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων ντίζελ, η Ρωσία θα παραδώσει στη συνέχεια ακόμη 3 εκατ. τόνους. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι αυτή η κίνηση, σε συνδυασμό με αυτό που περιέγραψε ως «πλήρη έλεγχο» των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, θα οδηγήσει σε μείωση των τιμών του ντίζελ στις ΗΠΑ και στον υπόλοιπο κόσμο.
Η εκτίναξη των τιμών του ντίζελ στις ΗΠΑ οδήγησε τη μέση εθνική τιμή σε ιστορικό υψηλό, στα 6,52 δολάρια ανά γαλόνι (3,79 λίτρα), τον Σεπτέμβριο - υπερδιπλάσιο σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η μέση εθνική τιμή διαμορφώνεται σήμερα στα 6,20 δολάρια, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA).
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)