λύσεις. Οπως αναφέρει το Oilprice, oι συνέπειες εκτείνονται πέρα από την Κίνα: κάθε βαρέλι που αντικαθίσταται περιορίζει την προσφορά για άλλους αγοραστές, ενώ η Τεχεράνη αντιμετωπίζει ένα αυξανόμενο κίνητρο να διαταράξει τη διακίνηση στο Στενό του Ορμούζ, το οποίο μεταφέρει πλέον ένα απροσδόκητα υψηλό όγκο 13 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα (μόλις 5 εκατομμύρια λιγότερα από το προ της κρίσης επίπεδο), ενώ το δικό της πετρέλαιο παραμένει εγκλωβισμένο.
Το ιρανικό αργό πετρέλαιο αποτελεί εδώ και καιρό ένα υποτιμημένο μέρος του παγκόσμιου ισοζυγίου πετρελαίου. Μετά την πτώση της κυβέρνησης του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, διακόπτοντας την πολιτική σχέση που στήριζε τις ιρανικές αποστολές στη Συρία, η Κίνα έγινε ο μόνος αγοραστής αργού πετρελαίου του Ιράν - το 2025, λάμβανε κατά μέσο όρο 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ο πόλεμος που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου αρχικά έκανε το Ιράν ακόμη πιο σημαντικό για τους Κινέζους αγοραστές: ενώ η Τεχεράνη εμπόδισε άλλα δεξαμενόπλοια να διασχίσουν το Ορμούζ, τα δικά της φορτία πέρασαν ελεύθερα, ανεβάζοντας την κινεζική εισαγωγή ιρανικού πετρελαίου σε περίπου 1,76 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο.
Αυτό το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έληξε με την ανακοίνωση του αμερικανικού αποκλεισμού στις 13 Απριλίου. Τα φορτωμένα δεξαμενόπλοια δεν μπορούσαν πλέον να εγκαταλείψουν τον Κόλπο, ενώ τα άδεια πλοία δεν μπορούσαν να εισέλθουν. Οι φορτώσεις στο νησί Kharg, τον κύριο τερματικό σταθμό εξαγωγών του Ιράν, μειώθηκαν από 1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε 260.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάιο. Ένα υπόμνημα της 17ης Ιουνίου που επέτρεπε τη διέλευση ιρανικών φορτίων για 60 ημέρες προσέφερε προσωρινή ανακούφιση : οι φορτώσεις ανέκαμψαν στα 740.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιούνιο και στα 890.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο. Αλλά η αναστολή έληξε τον Αύγουστο, οι αποστολές μειώθηκαν ξανά στα 250.000 βαρέλια ημερησίως και δεν παρατηρήθηκαν ιρανικές φορτώσεις στον Κόλπο τον Σεπτέμβριο.
Το πιο σημαντικό μέρος της ιστορίας, ωστόσο, εκτυλίσσονταν έξω από τα Στενά. Το Ιράν είχε συσσωρεύσει ένα τεράστιο πλωτό απόθεμα που επέτρεπε στις παραδόσεις προς την Κίνα να συνεχιστούν ακόμη και όταν τα φρέσκα φορτία δεν μπορούσαν να φύγουν από τον Κόλπο. Στα μέσα Απριλίου, αυτό το «μαξιλάρι» ανερχόταν σε περίπου 160 εκατομμύρια βαρέλια, κατανεμημένα σε ύδατα γύρω από τη Νότια, Νοτιοανατολική και Ανατολική Ασία. Αντλώντας από αυτά τα αποθέματα, η Κίνα εξακολουθούσε να εισάγει 1,37 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ημερησίως τον Μάιο, μόλις 10% κάτω από το επίπεδο του Φεβρουαρίου. Αλλά το «μαξιλάρι» συρρικνωνόταν. Η πλωτή αποθήκευση μειώθηκε στα 106 εκατομμύρια βαρέλια μέχρι τα μέσα Ιουνίου, πριν η προσωρινή επαναλειτουργία την αναπληρώσει στα 128 εκατομμύρια μέχρι τα μέσα Ιουλίου.
Αυτή η αναπλήρωση των διαθέσιμων πλωτών φορτίων έχει έκτοτε σταματήσει. Η Κίνα εξακολουθούσε να παραλαμβάνει 980.000 βαρέλια ημερησίως ιρανικού αργού πετρελαίου τον Αύγουστο, αλλά μόνο 475.000 βαρέλια ημερησίως τον Σεπτέμβριο, με τις αφίξεις να σταματούν από τις 26 Σεπτεμβρίου (όλα τα τελευταία φορτία που είχαν φτάσει είχαν φορτωθεί τον Ιούνιο).
Το Ιράν εξακολουθεί να έχει περίπου 86 εκατομμύρια βαρέλια σε πλοία, ο χαμηλότερος όγκος από τον Ιανουάριο του 2025. Ωστόσο, 23 εκατομμύρια βαρέλια (περισσότερο από το ένα τέταρτο) είναι παγιδευμένα στον Κόλπο. Το σύνολο έχει αλλάξει ελάχιστα από τότε που οι κινεζικές αφίξεις έχουν σχεδόν σταματήσει πλήρως τις τελευταίες δύο εβδομάδες, με εμφανή φορτία στο νησί Kharg να έχουν σταματήσει εντελώς. Με την αποθήκευση στην ξηρά να γεμίζει σταδιακά (τα στοιχεία του Kpler υποδηλώνουν ότι οι ιρανικές δεξαμενές αποθήκευσης είναι πλέον γεμάτες κατά 60%, αποθηκεύοντας περίπου 70 εκατομμύρια βαρέλια), το Ιράν θα αντιμετωπίσει την αναπόφευκτη επιλογή της μείωσης της παραγωγής. Ενώ περίπου 2,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως παραγωγής είναι σχετικά ασφαλής λόγω της ζήτησης από τα διυλιστήρια του, η προπολεμική παραγωγή αργού πετρελαίου της Τεχεράνης ύψους 3,2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως φαίνεται να μην είναι πλέον εφικτή.
Για τις «τσαγιέρες» της Κίνας (τα μικρότερα ανεξάρτητα διυλιστήρια που είναι συγκεντρωμένα στην επαρχία Σαντόνγκ), αυτό αφαιρεί έναν ακρογωνιαίο λίθο της προσφοράς αργού πετρελαίου τους. Αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα πέμπτο των κινεζικών εισαγωγών αργού πετρελαίου, αυτά τα μικρά διυλιστήρια έχουν χτίσει τις στρατηγικές αγορών τους γύρω από βαρέλια που υπόκεινται σε κυρώσεις με έκπτωση, ιδίως από το Ιράν και τη Ρωσία. Τώρα πρέπει να αναζητήσουν βαρέλια πιο μακριά, από τη Μέση Ανατολή, τη Δυτική Αφρική και τη Νότια Αμερική. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, δέκα ανεξάρτητα διυλιστήρια της Κίνας φέρονται να έστειλαν εμπόρους στη Σιγκαπούρη για να εξασφαλίσουν διαθέσιμες προμήθειες από τις προαναφερθείσες περιοχές.
Η μετατόπιση είναι ορατή στα λιμάνια της Σαντόνγκ. Το Τσινγκτάο, που συνδέεται μέσω αγωγού με 12 ανεξάρτητα διυλιστήρια, βασιζόταν στο Ιράν για το 40% των εισερχόμενων ροών του, ύψους 690.000 βαρελιών την ημέρα, το 2025. Τους τελευταίους μήνες, έχει αυξήσει τις αγορές των ποιοτήτων Tupi και Buzios της Βραζιλίας και μάλιστα άρχισε να λαμβάνει το Golden Arrow της Γουιάνας τον Ιούλιο, ενώ εξακολουθεί να βασίζεται σε προμήθειες από τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία. Παρ' όλα αυτά, η εισαγωγή έχει μειωθεί σε ιστορικό χαμηλό περίπου 150.000 βαρελιών την ημέρα τους τελευταίους τρεις μήνες.
Στο Ντονγκίνγκ, στη βόρεια ακτή Μποχάι της Σαντόνγκ, κοντά σε 32 ανεξάρτητα διυλιστήρια, η Ρωσία και το Ιράν προμήθευσαν σχεδόν το σύνολο των 330.000 βαρελιών πετρελαίου ημερησίως της περασμένης χρονιάς, αντιπροσωπεύοντας τα δύο τρίτα και το ένα τρίτο αντίστοιχα. Οι ιρανικές παραδόσεις άρχισαν να μειώνονται τους καλοκαιρινούς μήνες, με μόνο δύο φορτία να φτάνουν τον Αύγουστο και μόνο ένα τον Σεπτέμβριο. Η συνολική πρόσληψη μειώθηκε σε μόλις 220.000 βαρέλια ημερησίως τον Σεπτέμβριο, καθώς τα διυλιστήρια που στερούνταν αργού πετρελαίου αναγκάστηκαν να μειώσουν την παραγωγή διυλιστηρίων.
Αυτά τα διυλιστήρια έχουν λιγότερο πετρέλαιο και πιο ακριβές εναλλακτικές λύσεις. Το αργό πετρέλαιο της Γουιάνας είναι ιδιαίτερα δαπανηρό όταν τα μεγάλα ταξίδια συμπίπτουν με μια άνευ προηγουμένου έλλειψη πολύ μεγάλων μεταφορέων αργού πετρελαίου και ρεκόρ τιμών μεταφοράς. Για να ενθαρρύνει τα ανεξάρτητα διυλιστήρια να αυξήσουν τις ποσότητες, η κινεζική κυβέρνηση εξέδωσε επιπλέον 28,05 εκατομμύρια τόνους ποσοστώσεων εισαγωγής αργού πετρελαίου στα τέλη Σεπτεμβρίου, ανεβάζοντας την ετήσια κατανομή για μη κρατικές εισαγωγές στο ρεκόρ των 257 εκατομμυρίων τόνων. Αυτές οι ποσοστώσεις καθορίζουν πόσο αργό πετρέλαιο επιτρέπεται να εισάγουν τα διυλιστήρια, επομένως η αύξηση τους δίνει περιθώριο να αγοράσουν περισσότερο, αλλά δεν κάνει πολλά για να καταστήσει τα βαρέλια διαθέσιμα ή πιο προσιτά.
Ο ανταγωνισμός για το ρωσικό πετρέλαιο εντείνεται επίσης. Οι κινεζικές αγορές φέρονται να έχουν ωθήσει τις διαφορές των ESPO σε ένα ιστορικό υψηλό premium των 28 δολαρίων/βαρέλι έναντι του ICE Brent, ενώ το Urals διαπραγματεύεται επίσης 7-8 δολάρια/βαρέλι πάνω από το ίδιο σημείο αναφοράς. Οι ανεξάρτητοι αγοραστές πρέπει επίσης να ανταγωνιστούν τους κρατικούς αγοραστές, οι οποίοι επί του παρόντος αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Κίνας μέσω θαλάσσης, σε σύγκριση με 45% τον Φεβρουάριο.
Η ανάκαμψη της Κίνας βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Οι εισαγωγές αργού πετρελαίου μέσω θαλάσσης αυξήθηκαν από 7,24 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο σε 7,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Σεπτέμβριο, αλλά παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα 11,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως του Φεβρουαρίου. Κατά την περίοδο Απριλίου-Ιουλίου, οι εισαγωγές είχαν μειωθεί περίπου στο μισό του προ κρίσης επιπέδου, λόγω της επιβολής απαγόρευσης εξαγωγής προϊόντων διυλιστηρίου από το Πεκίνο, της χαμηλότερης λειτουργίας των διυλιστηρίων και της σταδιακής στροφής προς τη χρήση SPR. Τα στρατηγικά αποθέματα της Κίνας (τόσο κρατικά όσο και ιδιωτικά) παραμένουν στα 1,12 δισεκατομμύρια βαρέλια, από 1,25 δισεκατομμύρια τον Απρίλιο, αλλά η ανασύσταση των εισαγωγών, ενώ εξαφανίζονται τα ιρανικά αποθέματα, θα ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στα βαρέλια που είναι διαθέσιμα αλλού.
Για την Τεχεράνη, η ανισορροπία γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ανεχθεί. Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις συνεχίζονται χωρίς να υπάρξει σημαντική πρόοδος, το αργό πετρέλαιο παραμένει μπλοκαρισμένο και τα έσοδα από τις εξαγωγές της είναι συμπιεσμένα. Εν τω μεταξύ, το πετρέλαιο από γειτονικούς παραγωγούς διακινείται μέσω του Ορμούζ με εκπληκτικά ισχυρή ποσότητα 13 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Αυτή η ανάκαμψη αποτελεί τόσο ανακούφιση για τους αγοραστές όσο και ευάλωτη θέση. Όσο το Ιράν δεν μπορεί να εξάγει, έχει ελάχιστα οικονομικά κίνητρα να διατηρήσει τη συμφωνία που επιτρέπει τη διέλευση των βαρελιών των γειτόνων του. Η αυξανόμενη οικονομική πίεση θα μπορούσε τελικά να ωθήσει την Τεχεράνη να διαταράξει αυτές τις ροές, ακόμη περισσότερο από ποτέ.
Συνεπώς, η αγορά αντιμετωπίζει δύο συνδεδεμένους κινδύνους: Η Κίνα πρέπει να αντικαταστήσει το ιρανικό πετρέλαιο καθώς η ζήτησή της ανακάμπτει, και το Ιράν μπορεί να χάσει την υπομονή του με ένα Στενό που ανοίγει ξανά για όλους τους άλλους. Η εξαφάνιση των ιρανικών βαρελιών ήδη περιορίζει την προσφορά. Μια νέα διαταραχή στο Ορμούζ θα έκανε το κόστος αντικατάστασής τους πολύ υψηλότερο.