Η πολεμική σύγκρουση στο Ιράν ανατρέπει πλήρως τις ισορροπίες στις θαλάσσιες μεταφορές, προκαλώντας παρατεταμένη νευρικότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Για πρώτη φορά στην ιστορία της ναυσιπλοΐας, το ημερήσιο κόστος ενοικίασης ενός υπερ-δεξαμενόπλοιου μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCC) ξεπέρασε το αστρονομικό ποσό του 1,2 εκατομμυρίου δολαρίων στις διαδρομές που συνδέουν τη Μέση Ανατολή με την Ασία. Ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρή έλλειψη στα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια του κόσμου, καθώς υποχρεώνονται να επανασχεδιάσουν τις διαδρομές τους και να διανύσουν πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις για να αποφύγουν τις επικίνδυνες ζώνες, με αποτέλεσμα να παραμένουν στη θάλασσα για πολύ περισσότερο χρόνο και να περιορίζεται δραματικά η διαθεσιμότητά τους στην αγορά.
Σύμφωνα με τη ναυλομεσιτική εταιρεία Braemar, οι τιμές ναύλωσης στη βασική διαδρομή Μέσης Ανατολής – Κίνας έχουν υπερδιπλασιαστεί από το τέλος Αυγούστου, ενώ αντίστοιχες αυξήσεις καταγράφονται και σε άλλες περιοχές, με το κόστος μεταφοράς από τη Βραζιλία προς την Κίνα λόγου χάρη να έχει εκτοξευθεί κατά ένα τρίτο μόλις την περασμένη εβδομάδα.
Κατά το μεγαλύτερο μέρος του περασμένου έτους, οι ναύλοι για τα δεξαμενόπλοια κατηγορίας VLCC κυμαίνονταν μεταξύ 20.000 και 50.000 δολαρίων την ημέρα. Ακόμη και πριν ξεσπάσει η σύρραξη, ωστόσο, η έλλειψη διαθέσιμων πλοίων είχε ήδη εκτινάξει το κόστος για τα φορτία από τον Περσικό Κόλπο στο ιστορικό υψηλό των 120.000 δολαρίων την ημέρα, σύμφωνα με το Baltic Exchange, το οποίο αξιολογεί τις τιμές της ναυτιλίας. Η κατακόρυφη αύξηση του κόστους μεταφοράς πετρελαίου έχει αναγκάσει ορισμένα διυλιστήρια να περιορίσουν την παραγωγή τους καθώς υποχωρεί η κερδοφορία τους, την ίδια στιγμή που οι τιμές των επεξεργασμένων καυσίμων καταγράφουν ρεκόρ. Οι τιμές του πετρελαίου κίνησης στη Σιγκαπούρη βρίσκονται γύρω στα 180 δολάρια το βαρέλι, ενώ τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη ξεπερνούν κατά πολύ τα 200 δολάρια το βαρέλι.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα υποχρεώνει τα διυλιστήρια να αναζητήσουν αργό πετρέλαιο από πιο απομακρυσμένες περιοχές, δεσμεύοντας τα πλοία για ακόμη μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Οπως επισημαίνει ο Μάρτιν Ρατς, αναλυτής της Morgan Stanley, τα ινδικά διυλιστήρια στρέφονται πλέον σε αγορές από τη Βραζιλία, τη Γουιάνα, τη Δυτική Αφρική και τη Βόρεια Θάλασσα, διαδρομές που απαιτούν από 30 έως 40 ημέρες πλεύσης. Στα Στενά του Ορμούζ η διακίνηση πετρελαίου πραγματοποιείται από περίπου 60 πλοία που εκτελούν σύντομα δρομολόγια, μεταφέροντας στη συνέχεια τα φορτία σε άλλα πλοία στον Κόλπο του Ομάν. Αυτή η πρακτική μεταφοράς από πλοίο σε πλοίο προκαλεί επίσης σοβαρές καθυστερήσεις, με τους αναλυτές να αναφέρουν ότι περίπου το 15% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων βρίσκεται ακινητοποιημένο στα ανοικτά του Ομάν, παραμένοντας αδρανές έως και δέκα ημέρες εν αναμονή φορτίου.
Tο ημερήσιο κόστος ενοικίασης ενός υπερ-δεξαμενόπλοιου μεταφοράς πετρελαίου ξεπέρασε το 1,2 εκατ. δολ. στις διαδρομές που συνδέουν τη Μέση Ανατολή με την Ασία.
Εκτός από τους υπέρογκους ναύλους, τα δεξαμενόπλοια που ταξιδεύουν στη Μέση Ανατολή αντιμετωπίζουν τεράστιο κόστος ασφάλισης κινδύνου, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις ανέρχεται στο 10% της συνολικής αξίας του πλοίου, τη στιγμή που σε περιοχές με χαμηλότερο δείκτη επικινδυνότητας διαμορφώνεται συνήθως στο 3% ή και χαμηλότερα. Σε αυτό το περιβάλλον, η ναυτιλία μετατρέπεται πλέον σε καθοριστικό παράγοντα διαμόρφωσης των τιμών, όπως υπογραμμίζει ο Τομ Ριντ, αναλυτής της Argus Media, καθώς τα τέλη μεταφοράς αντιπροσωπεύουν το ένα πέμπτο του κόστους παράδοσης αργού πετρελαίου στα διυλιστήρια.
Αυτή η επιβάρυνση συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων, αναγκάζοντας ορισμένα από αυτά να μειώσουν την παραγωγή τους, παρά το γεγονός ότι οι τιμές των διυλισμένων καυσίμων κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με το πετρέλαιο κίνησης στη Σιγκαπούρη να διαμορφώνεται στα 180 δολάρια το βαρέλι και να ξεπερνά τα 200 δολάρια τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη.
Ανάμεσα στις μονάδες που περιορίζουν την παραγωγή τους συγκαταλέγονται ορισμένα από τα μεγαλύτερα ανεξάρτητα διυλιστήρια της Κίνας. Ειδικότερα, η Hengli Petrochemical περιέκοψε την παραγωγή στο τεράστιο διυλιστήριο Νταλιάν, δυναμικότητας 400.000 βαρελιών την ημέρα, στο 80% από τη σχεδόν πλήρη δυναμικότητα που διατηρούσε προηγουμένως, ενώ αντίστοιχες μειώσεις αναμένονταν και από τις εταιρείες Rongsheng και Shenghong.
Οπως συνοψίζει η Μέρι Μέλτον, αναλύτρια στην Braemar, το κόστος μεταφοράς αργού πετρελαίου φτάνει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι επηρεάζει άμεσα τα περιθώρια διύλισης, καθώς οι ναύλοι αντιπροσωπεύουν πλέον το 20% έως 40% του συνολικού κόστους παράδοσης του αργού.
(από την εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»)