της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Οι Βρυξέλλες κινητοποιήθηκαν μετά την ανακοίνωση της αμερικανικής κυβέρνησης τον Ιούνιο ότι προτίθεται να περικόψει κατά 368 εκατ. δολάρια (322 εκατ. ευρώ) τη χρηματοδότηση για την παρακολούθηση των ωκεανών. Η σχετική απόφαση έχει, προς το παρόν, μπλοκαριστεί στη Γερουσία. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η αποχώρηση της Ουάσιγκτον απειλεί να αφήσει κενά σε πολύτιμα μακροχρόνια δεδομένα για τους ωκεανούς.
Έκτοτε, η ΕΕ έχει επιδοθεί σε αγώνα εξεύρεσης χρηματοδότησης και συγκέντρωσης διεθνών συμμάχων, προκειμένου να καλύψει το κενό που δημιουργείται από την αμερικανική αποχώρηση.
«Σήμερα, περισσότερες από 30 χώρες από όλο τον κόσμο έχουν ενταχθεί στην παγκόσμια συμμαχία OceanEye», δήλωσε ο επίτροπος της ΕΕ για την Αλιεία και τους Ωκεανούς, Κώστας Καδής.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε παράλληλα την ΕΕ να «διευρύνει περαιτέρω το δίκτυο των υποστηρικτών μας»
«Για δεκαετίες, η παγκόσμια παρακολούθηση των ωκεανών βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότηση και τις υποδομές των ΗΠΑ», δήλωσε ο Βίλεμ Ντε Μουρ, αναπληρωτής διευθυντής του δικτύου θαλάσσιας έρευνας JPI Oceans.
«Ό,τι είναι το ΝΑΤΟ για την άμυνα, είναι η παρακολούθηση των ωκεανών από τις ΗΠΑ για την έρευνα».
Με την Ουάσιγκτον να περιορίζει πλέον τη συμμετοχή της, οι ερευνητές φοβούνται ότι κινδυνεύουν να χαθούν κρίσιμες σειρές δεδομένων που έχουν συγκεντρωθεί επί πολλά χρόνια.
«Τα μακροχρόνια αρχεία, για παράδειγμα, σχετικά με τη θερμοκρασία των ωκεανών και την απορρόφηση άνθρακα από τους ωκεανούς, είναι ανεκτίμητα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αλλάζει το κλίμα μας», δήλωσε ο Ντε Μουρ.
Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι το νέο, ιδιαίτερα φιλόδοξο σχέδιο της ΕΕ, το OceanEye, το οποίο καταρτίστηκε ως απάντηση στην αποχώρηση των ΗΠΑ, θα μπορούσε «μέσα σε λίγα χρόνια να μας καταστήσει τον κορυφαίο πάροχο δεδομένων για τους ωκεανούς».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέσει επιπλέον 100 εκατ. ευρώ, ανακοίνωσε η φον ντερ Λάιεν. Μαζί με τις συνεισφορές άλλων χωρών - με τον Καναδά να αποτελεί τον μεγαλύτερο χρηματοδότη, διαθέτοντας 51 εκατ. ευρώ σε διάστημα πέντε ετών – ο πρώτος επίσημος γύρος χρηματοδότησης συγκέντρωσε περίπου 211 εκατ. ευρώ.
Εάν προστεθούν και τα 92 εκατ. ευρώ της ευρωπαϊκής αρχικής χρηματοδότησης, το συνολικό ποσό πλησιάζει πλέον σημαντικά το χρηματοδοτικό κενό που αφήνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
«Ο ωκεανός που μοιραζόμαστε δεν μπορεί να γίνει κατανοητός ούτε να προστατευθεί από κανένα κράτος μόνο του», δήλωσε ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ.
Η χρηματοδότηση θα κατευθυνθεί στο Παγκόσμιο Σύστημα Παρατήρησης των Ωκεανών (GOOS), το διεθνές πρόγραμμα που συντονίζει τη μακροχρόνια παρακολούθηση της κατάστασης των ωκεανών του πλανήτη.
Στόχος των Βρυξελλών είναι έως το 2035 να καλύπτουν το 35% των συστημάτων παρακολούθησης των ωκεανών του ΟΗΕ.
Έρχεται το Ελ Νίνιο
Το σχέδιο της ΕΕ δεν υπαγορεύεται μόνο από την ανάγκη να καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό που δημιουργεί η αποχώρηση των ΗΠΑ. Υπάρχουν και άμεσοι πρακτικοί λόγοι, καθώς η Ευρώπη – η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο – εξαρτάται ιδιαίτερα από την κατάσταση των ωκεανών.
«Ο ωκεανός είναι εξαιρετικά σημαντικός, είναι ο βασικός ρυθμιστής του κλίματος», δήλωσε ο Κώστας Καδής, ο οποίος έχει την πολιτική ευθύνη για την πρωτοβουλία.
Η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στη δυνατότητα των πλωτών σημαδούρων παρακολούθησης των ωκεανών να προβλέπουν τυφώνες και καταιγίδες που κατευθύνονται προς τις ευρωπαϊκές ακτές. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι συστήματα όπως το Argo, ένα παγκόσμιο δίκτυο που αποτελείται από χιλιάδες αυτόνομους πλωτήρες, προσφέρουν πολύ περισσότερες πληροφορίες.
«Το Ελ Νίνιο αναπτύσσεται μέσω αλληλεπιδράσεων μεταξύ του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού και της ατμόσφαιρας. Οι παρατηρήσεις των ωκεανών είναι απαραίτητες για την παρακολούθηση της εξέλιξής του και συμβάλλουν στην πρόβλεψη των επιπτώσεών του στον καιρό σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε ο Ντε Μουρ.
Το κλιματικό φαινόμενο αναμένεται να πλήξει την Ευρώπη περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη φορά εδώ και μία χιλιετία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο Κάρνεϊ δεσμεύτηκε να διπλασιάσει τη συνεισφορά του Καναδά στο πρόγραμμα Argo, την ώρα που η χώρα επικύρωασε τη συνθήκη του ΟΗΕ για την ανοικτή θάλασσα.