Ένα φιλόδοξο σχέδιο για την ανοικοδόμηση των ενεργειακών υποδομών που έχουν υποστεί ζημιές από τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και για τη δημιουργία εναλλακτικών οδών εξαγωγής πετρελαίου που θα παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, επεξεργάζεται η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η Ουάσιγκτον εξετάζει 

τη δημιουργία ενός ειδικού επενδυτικού ταμείου με αρχική αμερικανική χρηματοδότηση ύψους 5 δισ. δολαρίων, με στόχο το συνολικό του μέγεθος να φθάσει τα 10 δισ. δολάρια, μέσω και συνεισφορών από τα κράτη του Κόλπου.

Το σχέδιο φέρει την ονομασία Partnership for Allied Trust and Construction – PACT και, πέραν των ΗΠΑ, θα συμμετέχουν η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ιράκ, το Ομάν και η Ιορδανία.

Η επιλογή των χωρών δεν είναι τυχαία. Πολλές από αυτές έχουν δει κρίσιμες ενεργειακές υποδομές τους να γίνονται στόχος ιρανικών επιθέσεων, μεταξύ άλλων λόγω της παρουσίας αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στο έδαφός τους.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στην αποκατάσταση των ζημιών. Βρίσκεται κυρίως στην προσπάθεια δημιουργίας ενός ενεργειακού σχεδίου Β, ώστε το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της περιοχής να μπορούν να φθάνουν στις διεθνείς αγορές χωρίς να εξαρτώνται απόλυτα από τον Ορμούζ.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα του σχεδίου.

Για δεκαετίες, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούσαν έναν από τους βασικούς πυλώνες του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος. Η κρίση των τελευταίων μηνών, όμως, φαίνεται να αλλάζει αυτή την αντίληψη. Οι χώρες του Κόλπου αντιλαμβάνονται πλέον ότι ακόμη και αν ο Ορμούζ παραμείνει ανοιχτός, η εξάρτηση από μία και μοναδική θαλάσσια αρτηρία δημιουργεί τεράστιο γεωπολιτικό και οικονομικό ρίσκο.

Γι' αυτό και επανέρχονται στο προσκήνιο αγωγοί, τερματικοί σταθμοί, λιμενικές υποδομές και νέοι ενεργειακοί διάδρομοι που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικές διαδρομές.

Το Ιράκ, για παράδειγμα, διαθέτει τη δυνατότητα μεταφοράς πετρελαίου προς την Τουρκία μέσω αγωγού, αν και η δυναμικότητά του είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με τις ποσότητες που σήμερα εξάγονται μέσω του Ορμούζ.

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τον αγωγό East-West, ο οποίος της επιτρέπει να μεταφέρει πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω αυτής, να περιορίζει την εξάρτησή της από τον Ορμούζ. Ο αγωγός, ωστόσο, βρίσκεται αυτή την περίοδο σε διαδικασία επισκευής, με το Ριάντ να χρησιμοποιεί προσωρινά μικρότερα πλοία για τη μεταφορά φορτίων προς τον Κόλπο του Ομάν.

Ανάλογη στρατηγική ακολουθούν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το Αμπού Ντάμπι έχει ήδη ανακοινώσει σχέδια για διπλασιασμό της δυναμικότητας αγωγού προς τη Φουτζέιρα, στο ανατολικό τμήμα της χώρας, εκτός των Στενών του Ορμούζ.

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αδυναμία του σχεδίου. Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών δεν σημαίνει αυτομάτως δημιουργία ασφαλών διαδρομών. Οι αγωγοί, τα διυλιστήρια, οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και οι τερματικοί σταθμοί παραμένουν ευάλωτοι σε επιθέσεις.

Η εμπειρία της Σαουδικής Αραβίας έχει ήδη δείξει ότι ακόμη και οι αγωγοί μπορούν να αποτελέσουν στόχο. Οι επιθέσεις των Χούθι σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της χώρας είχαν καταστήσει σαφές ότι η μεταφορά πετρελαίου μπορεί να διαταραχθεί όχι μόνο στη θάλασσα αλλά και στην ξηρά.

Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει σήμερα εναλλακτική διαδρομή μηδενικού γεωπολιτικού κινδύνου.

Και αυτό οδηγεί στο βασικό συμπέρασμα: όσο ο πόλεμος με το Ιράν συνεχίζεται, κανένας αγωγός, κανένα λιμάνι και κανένας νέος ενεργειακός διάδρομος δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως την ανάγκη για πολιτική σταθερότητα.

Η πληροφορία για το PACT έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η δημιουργία ενός ταμείου 10 δισ. δολαρίων δεν αποτελεί απλώς πρόγραμμα αποκατάστασης ζημιών. Αποτυπώνει την αναγνώριση ότι η ενεργειακή υποδομή του Κόλπου πρέπει να σχεδιαστεί με διαφορετικούς όρους.

Η Wall Street Journal επισημαίνει, πάντως, ότι η συζήτηση για την ανοικοδόμηση είναι ενδεχομένως πρόωρη, καθώς ο πόλεμος δεν έχει ακόμη τελειώσει και οι προοπτικές για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία παραμένουν περιορισμένες.

Στις αγορές πετρελαίου υπάρχει ήδη η προσδοκία ότι η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για απευθείας συνομιλίες Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ωστόσο, έπειτα από επτά μήνες πολεμικής σύγκρουσης, το περιθώριο βεβαιότητας είναι μικρό. Η ιρανική πλευρά έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν εμπιστεύεται τις ΗΠΑ ως προς την τήρηση οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας.

Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: οι χώρες του Κόλπου αναζητούν νέες ενεργειακές διαδρομές επειδή δεν θεωρούν πλέον δεδομένη την ασφάλεια του Ορμούζ, αλλά οι νέες διαδρομές χρειάζονται χρόνο και τεράστιες επενδύσεις για να κατασκευαστούν, ενώ μέχρι τότε οι εγκαταστάσεις τους παραμένουν εκτεθειμένες στις ίδιες γεωπολιτικές εντάσεις.

Το σχέδιο Τραμπ, εφόσον προχωρήσει, σηματοδοτεί επομένως κάτι περισσότερο από ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης.

Οι χώρες του Κόλπου φαίνεται να προετοιμάζονται για ένα περιβάλλον στο οποίο ο Ορμούζ δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως η μοναδική και αυτονόητη έξοδος του αραβικού πετρελαίου προς τον κόσμο.

Η λογική είναι αυτή της διαφοροποίησης: περισσότεροι αγωγοί, περισσότερα λιμάνια, περισσότερες δυνατότητες αποθήκευσης και περισσότερες εναλλακτικές διαδρομές.

Ωστόσο, η διαφοροποίηση των ενεργειακών διαδρομών δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γεωπολιτική λύση. Όσο οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, τα κοιτάσματα φυσικού αερίου, τα διυλιστήρια και οι αγωγοί παραμένουν στόχοι, η ενεργειακή ασφάλεια του Κόλπου θα συνεχίσει να εξαρτάται πρωτίστως από την έκβαση της σύγκρουσης με το Ιράν.

Και αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο μέρος του σχεδίου των 10 δισ. δολαρίων: μπορείς να κατασκευάσεις έναν νέο αγωγό, ένα νέο λιμάνι ή έναν νέο ενεργειακό διάδρομο. Δεν μπορείς, όμως, να κατασκευάσεις έναν αγωγό που να παρακάμπτει τη γεωπολιτική αστάθεια.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο