Οι Επιδοτήσεις στα Καύσιμα Επιβαρύνουν τα Δημόσια Οικονομικά, καθώς η Ενεργειακή Κρίση Οξύνεται

Οι Επιδοτήσεις στα Καύσιμα Επιβαρύνουν τα Δημόσια Οικονομικά, καθώς η Ενεργειακή Κρίση Οξύνεται
energia.gr
Δευ, 21 Σεπτεμβρίου 2026 - 13:40

Τα δημόσια οικονομικά αναμένεται να δεχθούν περαιτέρω πιέσεις λόγω του αυξανόμενου κόστους των επιδοτήσεων καυσίμων, καθώς οι κυβερνήσεις προσπαθούν να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από την επιδεινούμενη ενεργειακή κρίση. Οπως σημειώνουν οι FT, χώρες σε όλο τον κόσμο καλούνται να θεσπίσουν ή να παρατείνουν μέτρα στήριξης των καταναλωτών, μετά την εκτίναξη της τιμής του αργού πετρελαίου

τύπου Brent κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι την περασμένη εβδομάδα —καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αποσταθεροποιεί τις αγορές ενέργειας— και την άνοδο των τιμών των καυσίμων στα πρατήρια σε νέα επίπεδα-ρεκόρ, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Γερμανίας.

Ο αριθμός των χωρών που εισάγουν επιδοτήσεις καυσίμων για την προστασία των καταναλωτών από τις ραγδαία αυξανόμενες τιμές έχει υπερδιπλασιαστεί τους τελευταίους τέσσερις μήνες, ανεβαίνοντας από 16 σε 38 στις αρχές Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times με βάση στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Πενήντα επτά κυβερνήσεις έχουν πλέον μειώσει τους φόρους ενέργειας —από 40 που ήταν στα τέλη Απριλίου—, ενώ ο συνολικός αριθμός των χωρών που παρέχουν κάποιας μορφής στήριξη στους καταναλωτές αυξήθηκε από 56 σε 94.

Την Παρασκευή, η Γαλλία παρέτεινε τα μέτρα στήριξης για τους οδηγούς που διανύουν μεγάλες αποστάσεις —μέτρα που επρόκειτο να καταργηθούν σταδιακά στα τέλη Σεπτεμβρίου—, ενώ ο Γερμανός πολιτικός Friedrich Merz υποσχέθηκε να παρουσιάσει «πολύ σύντομα» προτάσεις για τη στήριξη των οδηγών που αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος καυσίμων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Andy Burnham δέχεται πιέσεις να βοηθήσει τουλάχιστον τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, όταν θα παρουσιάσει το οικονομικό του σχέδιο τον επόμενο μήνα.

Οι παρεμβάσεις αυτές αναμένεται να εντείνουν την πίεση στα δημόσια οικονομικά, καθώς οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων υποχωρούν, ωθώντας το κόστος δανεισμού του αμερικανικού δημοσίου στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007 την περασμένη εβδομάδα, εν μέσω της εκτίναξης του πληθωρισμού και της αύξησης των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες. Οι κινήσεις αυτές γίνονται παρά τις εκκλήσεις του ΔΝΤ και άλλων διεθνών οργανισμών προς τις κυβερνήσεις να περιορίσουν τις ενεργειακές παρεμβάσεις σε στοχευμένα και χρονικά περιορισμένα μέτρα.

«Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να βρουν τρόπους για να αμβλύνουν τις επιπτώσεις, αλλά το πρόβλημα είναι ότι, μόλις το κάνεις αυτό, είναι σαν να ξεκολλάς ένα επίδεσμο: είναι πολύ δύσκολο να τον ξανακολλήσεις», δήλωσε ο Paasha Mahdavi, διευθυντής του εργαστηρίου ενεργειακής διακυβέρνησης και πολιτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Μπάρbara.


Τα αυξανόμενα δημοσιονομικά βάρη προκάλεσαν την Παρασκευή προειδοποίηση από τον Επίτροπο Οικονομίας της ΕΕ, Valdis Dombrovskis, ο οποίος τόνισε ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να αντιδράσουν στην «έντονη άνοδο» των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. «Αυτό θα πρέπει να αφυπνίσει: τα κράτη-μέλη οφείλουν να δώσουν προτεραιότητα σε συνετές δημοσιονομικές πολιτικές, τηρώντας τους στόχους που έχουν τεθεί στα μεσοπρόθεσμα σχέδια», δήλωσε ο ίδιος.


Ωστόσο, η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, καθώς εισέρχεται στον χειμώνα με τα αποθέματα φυσικού αερίου σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Συνήθως, οι χώρες της ΕΕ αντλούν φυσικό αέριο από τα αποθέματα για να καλύψουν περίπου το ένα τρίτο των αναγκών σε καύσιμα κατά τους χειμερινούς μήνες.

Στη Βρετανία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο για την ηλεκτροδότηση και τη θέρμανση, οι λογαριασμοί ενέργειας των νοικοκυριών αναμένεται να αυξηθούν κατά 4% τον Οκτώβριο. Η εταιρεία παροχής ενέργειας EDF προβλέπει επί του παρόντος περαιτέρω αύξηση της τάξης του 26% τον Ιανουάριο, αν και το τελικό ποσοστό θα εξαρτηθεί από τις τιμές χονδρικής που θα διαμορφωθούν έως τα μέσα Νοεμβρίου.

Ενδεικτικό της ανησυχίας που επικρατεί είναι το γεγονός ότι ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε πως οι χώρες της G7 θα συνεδριάσουν τις επόμενες εβδομάδες για να εξετάσουν το ενδεχόμενο απελευθέρωσης επιπλέον στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και καυσίμων.

Στη Νοτιοανατολική Ασία, περιοχή με περιορισμένα αποθέματα πετρελαίου, η άνοδος των τιμών ενδέχεται να πλήξει όχι μόνο τον ενεργειακό εφοδιασμό αλλά και τη δημοσιονομική ισχύ της περιοχής.


Αρκετές από τις μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής —η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Ταϊλάνδη— επιδοτούν τις τιμές των καυσίμων. Η ραγδαία άνοδος των τιμών του πετρελαίου θα αυξήσει το κόστος αυτών των επιδοτήσεων και θα ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Η Ινδονησία έχει δεσμευτεί να διατηρήσει τις επιδοτήσεις, ενώ η Ταϊλάνδη τις περιορίζει σταδιακά από τον Μάρτιο, λόγω δημοσιονομικών πιέσεων.

Στις Φιλιππίνες, οι οποίες καλύπτουν σχεδόν το 95% των αναγκών τους σε πετρέλαιο μέσω εισαγωγών από τη Μέση Ανατολή, οι επαγγελματίες οδηγοί πραγματοποίησαν διαδηλώσεις μετά την πρόσφατη απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου, ζητώντας κρατικές επιδοτήσεις.

Αντιμέτωπες με δυσκολίες είναι και οι κυβερνήσεις αφρικανικών χωρών. Ο Ndaba Gaolathe, υπουργός Οικονομικών και αντιπρόεδρος της Μποτσουάνας, δήλωσε στους Financial Times ότι η κυβέρνηση αναγκάζεται να παρέμβει, καθώς οι αυξημένες τιμές των καυσίμων επηρεάζουν τον πληθωρισμό.

«Αναγκαστήκαμε να λάβουμε αποφάσεις πολιτικής. Μειώσαμε τις επιβαρύνσεις στα καύσιμα για να προστατεύσουμε τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις μας. Ο πληθωρισμός έχει ξεπεράσει το εύρος-στόχο της Τράπεζας της Μποτσουάνα», δήλωσε, αναφερόμενος στον στόχο της κεντρικής τράπεζας για πληθωρισμό της τάξης του 3-6%.

Ακόμη και οι ΗΠΑ δεν μένουν ανεπηρέαστες από τις συνέπειες της κρίσης που εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο μετά τις επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου κατά του Ιράν.

Ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως, η χώρα είναι συνήθως καλύτερα θωρακισμένη απέναντι στις παγκόσμιες διακυμάνσεις των τιμών. Ωστόσο, η τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ κατέρριψε κάθε ρεκόρ, φτάνοντας σχεδόν τα 6,45 δολάρια ανά γαλόνι την Παρασκευή —σύμφωνα με την οργάνωση αυτοκινητιστών AAA—, σημειώνοντας αύξηση 70% από την έναρξη του πολέμου.

Αν και ορισμένες αμερικανικές πολιτείες εφάρμοσαν περιόδους απαλλαγής από φόρους (τα λεγόμενα «tax holidays») κατά το αρχικό στάδιο της σύγκρουσης, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν έχει θεσπίσει καμία εθνική φορολογική ελάφρυνση ή επιδότηση. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο αναστολής του ομοσπονδιακού ειδικού φόρου κατανάλωσης στη βενζίνη (ύψους 18,4 σεντς), αν και μια τέτοια κίνηση θα απαιτούσε την έγκριση του Κογκρέσου.

«Οι υψηλές τιμές των καυσίμων που παρατηρούμε λόγω αυτού του πολέμου είναι πολιτικά "τοξικές"», δήλωσε ο Μαχντάβι. «Έχουν τη δύναμη να ανατρέψουν τις κυβερνήσεις και να επιφέρουν δραματικές πολιτικές αλλαγές».

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο