Τα στοιχεία του EASA δείχνουν ότι το 2025 διατέθηκαν στα αεροδρόμια της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά, 1,1 εκατ. τόνοι βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων, που αντιστοιχούν στο 2,8% των συνολικών αεροπορικών καυσίμων που χρησιμοποιήθηκαν, έναντι υποχρεωτικού στόχου, 2%. Συνολικά, καύσιμα αυτού του τύπου διατέθηκαν σε 121 ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η χώρα έχει ήδη δημιουργήσει μια αλυσίδα εφοδιασμού καυσίμων SAF, με πρωταγωνιστή την HELLENiQ ENERGY, την ΕΚΟ και την AEGEAN.
Η ελληνική αγορά έκανε το πρώτο βήμα ήδη από το 2022, όταν η ΕΚΟ ξεκίνησε να προμηθεύει SAF για πτήσεις της AEGEAN από το αεροδρόμιο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης. Μάλιστα, η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε τότε μόλις το 7ο αεροδρόμιο στον κόσμο όπου πραγματοποιήθηκε πτήση με βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα. Η πρωτοβουλία δεν έμεινε σε επίπεδο επίδειξης, αφού η χρήση SAF στις πτήσεις από τη Θεσσαλονίκη έφθασε μέχρι και το 4% σε όγκο αεροπορικού καυσίμου κατηγορίας JET A1.
Το επόμενο βήμα ήταν ακόμη σημαντικότερο. Το 2024 η HELLENiQ ENERGY και η Neste έφεραν για πρώτη φορά στην Ελλάδα μεγάλες ποσότητες SAF δια θαλάσσης, μέσω των εγκαταστάσεων της HELLENiQ ENERGY στην Θεσσαλονίκη, αντί της αποκλειστικής μεταφοράς με φορτηγά. Παράλληλα, η συνεργασία επεκτάθηκε με στόχο την τροφοδοσία περισσότερων ελληνικών αεροδρομίων.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον ελληνικό στοιχείο: η χώρα διαθέτει όχι μόνο αεροπορική ζήτηση λόγω του τουρισμού, αλλά και διυλιστική, εφοδιαστική και ναυτιλιακή υποδομή που μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη μιας ευρύτερης αγοράς βιώσιμων καυσίμων.
Η HELLENiQ ENERGY έχει ήδη εντάξει στον στρατηγικό της σχεδιασμό την ανάπτυξη αυτόνομης μονάδας παραγωγής SAF δυναμικότητας 150.000 τόνων ετησίως. Παράλληλα εξετάζει τεχνολογίες για συνθετικά καύσιμα, μεταξύ άλλων e-jet fuels, με αξιοποίηση πράσινου υδρογόνου και δεσμευμένου CO₂.
Αυτό αλλάζει και τη συζήτηση για τον ρόλο της Ελλάδας. Δεν πρόκειται μόνο για το εάν τα ελληνικά αεροδρόμια θα διαθέτουν SAF ώστε να συμμορφώνονται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το ζητούμενο είναι εάν η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε κόμβο παραγωγής, εισαγωγής, ανάμιξης, αποθήκευσης και διανομής βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Οι προϋποθέσεις υπάρχουν. Η χώρα διαθέτει δύο μεγάλα διυλιστικά συγκροτήματα, λιμενικές και αποθηκευτικές υποδομές, ισχυρή παρουσία στη ναυτιλία και μια αεροπορική αγορά που συνδέεται άμεσα με έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς πυλώνες της, τον τουρισμό. Παράλληλα, η τεράστια ανάπτυξη των ΑΠΕ δημιουργεί μακροπρόθεσμα τη δυνατότητα παραγωγής πράσινου υδρογόνου και, σε συνδυασμό με τεχνολογίες δέσμευσης CO₂, συνθετικών καυσίμων αεροπορίας.
Σημαντικό είναι επίσης ότι η ελληνική Πολιτεία έχει ήδη ενσωματώσει τα καύσιμα SAF στο σχεδιασμό της για την απανθρακοποίηση των αερομεταφορών. Σύμφωνα με το ελληνικό σχέδιο δράσης που κατατέθηκε προς τον ICAO, οι στόχοι αυξάνονται σταδιακά από 2% SAF το 2025, σε 20% το 2035, και 70% το 2050, ενώ προβλέπεται παράλληλη αύξηση της συμμετοχής των συνθετικών αεροπορικών καυσίμων.
Η πρόκληση πλέον είναι η κλίμακα. Η Ευρώπη απέδειξε ότι μπορεί να ξεπεράσει τον πρώτο στόχο του ReFuelEU. Για την Ελλάδα, το επόμενο στοίχημα είναι να περάσει από την εισαγωγή και διανομή SAF στην ανάπτυξη εγχώριας παραγωγικής δυναμικότητας και ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος βιώσιμων καυσίμων.
Και αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις αυξάνονται: από το 2% του 2025, το ποσοστό SAF ανεβαίνει σταδιακά, ενώ από το 2030 εισάγεται και υποχρεωτική συμμετοχή συνθετικών αεροπορικών καυσίμων.
Με άλλα λόγια, τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα δεν είναι πλέον το «πράσινο» καύσιμο του μέλλοντος. Είναι ήδη νέα βιομηχανική αγορά. Και η Ελλάδα έχει το πλεονέκτημα ότι έχει ξεκινήσει την προετοιμασία της νωρίτερα από την υποχρεωτική εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού.