Για τις ευρωπαϊκές εταιρείες ηλεκτρισμού, ο συνδυασμός αυτός θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα ευνοϊκός. Περισσότερος άνεμος σημαίνει υψηλότερη παραγωγή από αιολικά πάρκα, ενώ ένας ηπιότερος χειμώνας περιορίζει τη ζήτηση για θέρμανση. Και τα δύο λειτουργούν προς την ίδια κατεύθυνση: μικρότερη ανάγκη για φυσικό αέριο.
Το Ελ Νίνιο προκαλείται από την περιοδική αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον ανατολικό Ειρηνικό και εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια. Παρότι ξεκινά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρώπη, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις βροχοπτώσεις, τις θερμοκρασίες και τους ανέμους σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Η γενική γραμματέας του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού Σελέστε Σάουλο δήλωσε νωρίτερα αυτό τον μήνα ότι το φετινό Ελ Νίνιο «μπορεί να είναι ισχυρότερο από οτιδήποτε έχουμε δει από τότε που άρχισε η παρακολούθησή του», χαρακτηρίζοντάς το ουσιαστικά «εκτός κλίμακας».
Η κορύφωση του φαινομένου αναμένεται μεταξύ Νοεμβρίου και Ιανουαρίου, σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία Nebbo, χρονική περίοδο που συμπίπτει με την αιχμή της χειμερινής ενεργειακής ζήτησης στην Ευρώπη.
Κατά τη Nebbo, οι χειμώνες με ισχυρό Ελ Νίνιο τείνουν να μεταβάλλουν τα συστήματα πίεσης στον κεντρικό Βόρειο Ατλαντικό και να κατευθύνουν ισχυρότερους δυτικούς ανέμους προς τη Βρετανία, τη Βόρεια Θάλασσα, την Ιρλανδία και τη Σκανδιναβία.
Εφόσον το συγκεκριμένο μοτίβο επιβεβαιωθεί, τα αιολικά πάρκα στη Βόρεια Θάλασσα, τη Γερμανία, τη Βρετανία και τη Γαλλία θα μπορούσαν να καταγράψουν αισθητή αύξηση παραγωγής τους τελευταίους μήνες του 2026 και στις αρχές του 2027.
Θα ήταν σημαντική αλλαγή σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όταν παρατεταμένες περίοδοι ασθενών ανέμων περιόρισαν την παραγωγή από αιολικά και ανάγκασαν τις εταιρείες ηλεκτρισμού να αυξήσουν τη χρήση άλλων καυσίμων.
Στη Γερμανία
Το πρόβλημα ήταν ιδιαίτερα έντονο στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη. Εκεί χρησιμοποιείται ήδη ο όρος «Dunkelflaute» για τις περιόδους κατά τις οποίες απουσιάζουν ταυτόχρονα ο ήλιος και ο άνεμος, με αποτέλεσμα να υποχωρεί απότομα η παραγωγή από ΑΠΕ.
Οι κορυφώσεις της αιολικής παραγωγής στη Γερμανία το 2024, το 2025 και μέχρι στιγμής το 2026 παρέμειναν αισθητά χαμηλότερες από προηγούμενες χρονιές, παρά τη συνεχή προσθήκη νέας ισχύος.
Η συνολική αιολική ισχύς της χώρας έχει πλέον φτάσει σε ιστορικό υψηλό, περίπου στα 82 GW στα μέσα του 2026, σύμφωνα με την Ember. Υπάρχουν πάντως ήδη ενδείξεις αλλαγής. Τον Αύγουστο, η παραγωγή από αιολικά στη Γερμανία ήταν τουλάχιστον 30% υψηλότερη από τον μέσο όρο του ίδιου μήνα κατά τα προηγούμενα δύο χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία της LSEG.
Τα αιολικά αποτελούν πλέον τη μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής στη Γερμανία, καλύπτοντας περίπου το 28% της ηλεκτρικής ενέργειας που προμηθεύουν οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας. Ο άνθρακας ακολουθεί με περίπου 20% και το φυσικό αέριο με 16%.
Οταν η αιολική παραγωγή αυξάνεται, οι μονάδες άνθρακα και φυσικού αερίου μειώνουν συνήθως τη λειτουργία τους. Αυτήν τη φορά, όμως, οι σημερινές υψηλές τιμές του φυσικού αερίου δίνουν στις εταιρείες ακόμη μεγαλύτερο κίνητρο να περιορίσουν πρώτα τις μονάδες αερίου.
Οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς βρίσκονται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022. Εάν, λοιπόν, η αιολική παραγωγή παραμείνει ισχυρή για μεγάλα χρονικά διαστήματα, η κατανάλωση αερίου μπορεί να μειωθεί αισθητά. Αυτό θα περιόριζε τις αναλήψεις από τις ευρωπαϊκές αποθήκες και θα μείωνε παράλληλα την ανάγκη για πρόσθετες εισαγωγές LNG. Το τελευταίο έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης βρίσκονται χαμηλότερα από τα συνήθη εποχικά επίπεδα.
Το δεύτερο στοιχείο που μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της Ευρώπης είναι η θερμοκρασία, καθώς ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν ιστορικά συνδεθεί με ηπιότερους χειμώνες στην Ευρώπη. Σε αυτή την περίπτωση, συστήματα υψηλών πιέσεων μεταφέρουν ηπιότερο και υγρότερο αέρα προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Οι μετεωρολόγοι της LSEG προβλέπουν ότι παρόμοιες συνθήκες μπορεί να διατηρηθούν έως το 2027.
Μετεωρολογικές προβλέψεις
Στις τελευταίες τους προβλέψεις για τον χειμώνα 2026-2027 εκτιμούν ότι οι θερμοκρασίες είναι πιθανό να κινηθούν πάνω από τα κανονικά επίπεδα στην ηπειρωτική Ευρώπη και την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, με αυξημένο κίνδυνο ψύχους κυρίως στη Σκανδιναβία και στη βόρεια και κεντρική Ρωσία.
Οι μετεωρολογικές προβλέψεις, βέβαια, μπορούν να αλλάξουν σημαντικά όσο πλησιάζει ο χειμώνας. Για την ώρα, όμως, οι περισσότερες ενδείξεις συγκλίνουν σε έναν ηπιότερο χειμώνα με ισχυρότερους ανέμους. Εάν επαληθευτούν, η Ευρώπη μπορεί να μπει στην περίοδο αιχμής με περισσότερη αιολική παραγωγή και χαμηλότερη κατανάλωση φυσικού αερίου, δύο παράγοντες που θα μετριάσουν την πίεση σε αποθέματα και εισαγωγές LNG.
(από την εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»)