Τιμές αδιανόητες -μόλις πριν από λίγους μήνες- πληρώνει όποιος βάζει βενζίνη ή πετρέλαιο στο αυτοκίνητό του αυτές τις ημέρες. Κάπου 2,20 ευρώ το λίτρο στην ηπειρωτική χώρα, αρκετά παραπάνω στα νησιά.
Για να γεμίσει κανείς το ρεζερβουάρ των 50 λίτρων, θα χρειαστεί να πληρώσει κάπου 20 ευρώ περισσότερα από ό,τι την τελευταία ημέρα πριν από την έναρξη του πολέμου στον Κόλπο, εδώ και εξίμισι μήνες.
Οι τιμές των καυσίμων συνδέονται στενά με την τιμή του αργού πετρελαίου. Το Brent έχει αυξηθεί και πάλι απότομα από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 - από τα 70 δολάρια, σχεδόν στα 110 δολάρια το βαρέλι.
Η προσωρινή εκεχειρία στον Κόλπο, τον περασμένο Ιούνιο, παρείχε κάποια ελπίδα, αλλά οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν έχουν σταματήσει και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, αφού διέρχονται το πολύ 10 πλοία την ημέρα - από 130 πριν από τον πόλεμο.
Επέκταση του πολέμου στην Ερυθρά Θάλασσα
Από τις αρχές Σεπτεμβρίου, επίσης, οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης πραγματοποιούν επιθέσεις στην Αραβική Χερσόνησο, πλήττοντας τον αγωγό Ανατολής - Δύσης, που μετέφερε πετρέλαιο από τον Κόλπο στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας,
Ο σαουδαραβικός αγωγός ήταν ένα από τα κύρια προστατευτικά μέτρα κατά του σοκ της κρίσης στον Κόλπο, δεδομένου ότι μπορεί να μεταφέρει μεταξύ 4 έως 5 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, την ημέρα.
Παράγοντες της αγοράς ενέργειας θεωρούν ότι οι εργασίες αποκατάστασης του αγωγού Ανατολής - Δύσης θα διαρκέσουν πέντε έως έξι εβδομάδες, αν και η ροή πετρελαίου δεν θα επιστρέψει με πλήρη δυναμικότητα. Ωστόσο, για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης το ζήτημα είναι επείγον.
«Το σοκ θα μπορούσε να ωθήσει γρήγορα τις τιμές του αργού πετρελαίου στα 120 δολάρια το βαρέλι, επιδεινώνοντας μια ενεργειακή κρίση που θα μπορούσε να εξαπλωθεί στην υπόλοιπη Ευρωζώνη», λένε οι ειδικοί.
Ακυρώθηκαν παραδόσεις πετρελαίου στην Ευρώπη
Η Σαουδική Αραβία ακύρωσε ήδη ορισμένες παραδόσεις πετρελαίου στην Ευρώπη, που είχαν προγραμματιστεί για τα τέλη Σεπτεμβρίου.
«Ο σαουδαραβικός πετρελαϊκός γίγαντας Aramco εργάζεται με γοργούς ρυθμούς για την κατασκευή μιας παράκαμψης για τον ζωτικής σημασίας αγωγό, που κάλυπτε έως και το 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, αλλά ουδείς γνωρίζει πότε θα αποκατασταθεί η ροή», λένε στη «Ναυτεμπορική» παράγοντες της αγοράς ενέργειας.
Όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, «η ενεργειακή κρίση απλώς αναβλήθηκε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού -ιδίως λόγω της μείωσης των εισαγωγών πετρελαίου από την Κίνα και της χρήσης των στρατηγικών αποθεμάτων- αλλά τώρα δείχνει ακόμη πιο σκληρά τα δόντια της, το φθινόπωρο», προσθέτουν.
Η Διώρυγα του Σουέζ και το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας
Το λιμάνι Γιανμπού, που βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο των Χούθι, είναι στα μισά της διαδρομής μεταξύ του Στενού Μπαμπ ελ - Μαντέμπ και της Διώρυγας του Σουέζ, από όπου ένα σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου μεταφέρεται στη Μεσόγειο.
Ήδη, αντί να περνούν από τη Διώρυγα του Σουέζ, πολλά πλοία που ταξιδεύουν από την Ασία προς την Ευρώπη πρέπει πλέον να κάνουν παράκαμψη από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, παραπλέοντας το νότιο άκρο της αφρικανικής ηπείρου. Το πρόβλημα: Αυτή η διαδρομή όχι μόνο διαρκεί περισσότερο, αλλά οδηγεί και σε υψηλότερο κόστος. Η Hapag-Lloyd αναφέρει ότι το πρόσθετο ανέρχεται περίπου σε 600 εκατομμύρια δολάρια από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, κυρίως λόγω των υψηλότερων τιμών των καυσίμων και της ασφάλισης.
Οι ειδικοί σε θέματα ασφάλειας αμφιβάλλουν αν η κατάσταση στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς θα βελτιωθεί στο μέλλον. «Από τη δική μου οπτική γωνία, το πρόβλημα δεν είναι το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ ή τα Στενά του Ορμούζ. Ούτε είναι απλώς ένα άλλο στενό», δήλωσε ο οικονομολόγος Βόλφγκανγκ Μίλερ του Γερμανικού Ινστιτούτου Άμυνας και Στρατηγικών Μελετών (GIDS). «Υποφέρουμε από μια τεταμένη κατάσταση ασφαλείας γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα, εδώ και περίπου τρία χρόνια. Μπορεί ακόμη και να διαρκέσει λίγο περισσότερο», δήλωσε στο ο Μάρτιν Κρέγκερ, διευθύνων σύμβουλος της Γερμανικής Ένωσης Εφοπλιστών.
Το πρόβλημα είναι ότι η παγκοσμιοποιημένη παγκόσμια οικονομία βασίζεται σε λίγα θαλάσσια σημεία συμφόρησης. Και αυτές οι ζωτικές διαδρομές είναι εξαιρετικά ευάλωτες. «Δεν χρειάζεται καν να μπλοκάρετε εντελώς τις θαλάσσιες οδούς. Αρκεί για να δημιουργήσετε μια απειλή εκεί και να εκμεταλλευτείτε την οικονομική ισχύ που προκύπτει», λέει ο Μίλερ.
Χωρίς στρατηγική εξόδου
Στην αρχή της σύγκρουσης, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωνε επανειλημμένα ότι ο πόλεμος θα τελείωνε μέσα σε λίγες εβδομάδες. Τώρα παραδέχεται ότι το τέλος θα μπορούσε να έρθει «λίγο μετά» τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos Σεπτεμβρίου, μόνο το 23% των Αμερικανών -και μόνο οι μισοί Ρεπουμπλικανοί- πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε καλύτερη θέση έναντι του Ιράν, από ό,τι πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η πολιτική κοινωνιολόγος Ναόμι Χοσέιν από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, η οποία ερευνά τις επιπτώσεις των σοκ στις τιμές της ενέργειας, προειδοποιεί, μάλιστα, ότι η κατάσταση αυτή ρίχνει νερό στον μύλο της άκρας Δεξιάς στην Ευρώπη: «Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύουμε ότι ο ανεξέλεγκτος πληθωρισμός ωθεί τους ψηφοφόρους προς την άκρα Δεξιά. Οι κεντρώες κυβερνήσεις προφανώς αποτυγχάνουν να προστατεύσουν τους ανθρώπους από αυτά τα σοκ».