Oπως σημειώνουν οι FT, το μπλοκ των αναπτυσσόμενων χωρών BRICS προέβη σε νέα πρωτοβουλία για την ειρήνη στον Κόλπο κατά τη διάρκεια της ετήσιας συνόδου κορυφής στο Νέο Δελχί, καθώς το αυξανόμενο κόστος του πολέμου κατά του Ιράν —υπό την ηγεσία των ΗΠΑ— επιβαρύνει τις φτωχότερες οικονομίες.
Ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, πραγματοποιώντας την πρώτη του επίσκεψη στην Ινδία εδώ και επτά χρόνια, κάλεσε τα 10 κράτη-μέλη της ομάδας να λειτουργήσουν ως ειρηνοποιοί για να σταματήσουν έναν πόλεμο που έχει «προκαλέσει σοβαρές απώλειες σε ανθρώπους σε ολόκληρη την περιοχή».
Δύο εβδομάδες πριν από τις προγραμματισμένες συνομιλίες με τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι άσκησε επίσης έμμεση κριτική στην Ουάσιγκτον, δηλώνοντας ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή «δεν εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα της διεθνούς κοινότητας».
Η πρεσβεία του Ιράν στο Νέο Δελχί δημοσίευσε φωτογραφία του Πεζεσκιάν να συνομιλεί με τον Διάδοχο του Άμπου Ντάμπι, αναφέροντας ότι οι δύο άνδρες είχαν συνομιλίες, χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό τους.
Παρά το γεγονός ότι βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα στον πόλεμο, το Ιράν και τα ΗΑΕ συμφώνησαν στην τελική διακήρυξη της συνόδου, έπειτα από έντονες διπλωματικές προσπάθειες της Ινδίας για την εξεύρεση διατύπωσης αποδεκτής και από τις δύο πλευρές.
Η ανακοίνωση των BRICS εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για την κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή και απηύθυνε έκκληση για «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και εντατικοποίηση των προσπαθειών για διάλογο και διπλωματία, χωρίς ωστόσο να κατονομάζει το Ιράν.
Στη σύνοδο συμμετείχε και ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, αλλά το κοινό ανακοινωθέν δεν έκανε καμία αναφορά στον πόλεμο της Ουκρανίας. Το μπλοκ καταδίκασε, πάντως, τις μονομερείς οικονομικές κυρώσεις γενικότερα, επισημαίνοντας ότι έχουν «εκτεταμένες αρνητικές επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα».
Ο Ινδός Πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι κατέβαλε ιδιαίτερη προσπάθεια για να καλωσορίσει τον Πεζεσκιάν στη σύνοδο, η οποία προσέφερε στον Ιρανό Πρόεδρο μια σπάνια ευκαιρία συμμετοχής σε ένα σημαντικό διεθνές φόρουμ. Ο Μόντι κρατούσε το χέρι του Πεζεσκιάν, περπατούσε στο πλευρό του και χαμογελούσε καθώς πόζαραν για τους φωτογράφους.
Η συνάντηση προσέφερε επίσης στην Ινδία την ευκαιρία να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την Κίνα, με την παρου Καθώς ο Σι έφτανε στο Δελχί, η China Southern Airlines ανακοίνωσε την επανέναρξη των απευθείας πτήσεων από την ινδική πρωτεύουσα προς την Γκουανγκτζού, έπειτα από αναστολή έξι ετών.
Η προσέγγιση παραμένει επισφαλής: η συμμετοχή του Σι επιβεβαιώθηκε από το Πεκίνο μόλις δύο ημέρες νωρίτερα, ενώ μέχρι τότε οι Ινδοί αξιωματούχοι δεν ήταν βέβαιοι αν θα ερχόταν. Μια διμερής συνάντηση μεταξύ των δύο ηγετών διευθετήθηκε εσπευσμένα για το βράδυ του Σαββάτου.
Οι σχέσεις Κίνας-Ινδίας είχαν διαταραχθεί μετά τις συγκρούσεις του 2020 στα αμφισβητούμενα σύνορα των Ιμαλαΐων, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 20 Ινδούς στρατιώτες και άγνωστο αριθμό Κινέζων στρατιωτικών. Επρόκειτο για το πιο πρόσφατο επεισόδιο μιας σύγκρουσης δεκαετιών για τα σύνορα.
Η εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο ασιατικών δυνάμεων απέκτησε ιδιαίτερη σημασία εν μέσω της εμπορικής πολιτικής «Πρώτα η Αμερική» (America First) του Τραμπ, η οποία ενέπλεξε την Κίνα σε έναν πόλεμο δασμών με αντίποινα και ανέκοψε τις προσπάθειες του Νέου Δελχί για στενότερη σχέση με την Ουάσιγκτον. Η κοινή δήλωση των BRICS εξέφρασε «σοβαρές ανησυχίες» για την αύξηση των μονομερών δασμολογικών και μη δασμολογικών μέτρων που στρεβλώνουν το εμπόριο.
Για τον Σι, η ομάδα των BRICS προσφέρει ένα βήμα για την υλοποίηση της φιλοδοξίας του να δημιουργήσει μια εναλλακτική παγκόσμια τάξη πραγμάτων, ανταγωνιστική προς τις ΗΠΑ. Για τη Ρωσία, αποτελεί μια χρήσιμη διέξοδο από τις δυτικές κυρώσεις.
Έχοντας επίγνωση της ανάγκης να αποφευχθεί η πρόκληση του Τραμπ, η Ινδία φρόντισε να μείνει εκτός της ατζέντας της φετινής συνόδου η ιδέα της μείωσης της εξάρτησης από το αμερικανικό δολάριο — μια μακροχρόνια επιδίωξη της Κίνας, της Ρωσίας και του Βραζιλιάνου προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.
Παρά τις εικασίες για ανακοίνωση σχετικά με τη διασύνδεση των συστημάτων ψηφιακών πληρωμών μεταξύ των χωρών των BRICS, η τελική δήλωση ανέφερε απλώς ότι θα συνεχιστούν οι συζητήσεις για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών πληρωμών.
Ο αυξανόμενος οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ των δύο ασιατικών γιγάντων προσέθεσε ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας στη φετινή συνάντηση. Η Κίνα παρακολουθεί στενά τις προσπάθειες της Ινδίας να αναδειχθεί σε ανταγωνίστρια δύναμη στον τομέα της μεταποίησης για εξαγωγές, προσελκύοντας την Apple για την κατασκευή iPhone και παράγοντας ημιαγωγούς στο εσωτερικό της χώρας.
«Ο ανταγωνισμός Ινδίας-Κίνας παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη συνοχή των BRICS», δήλωσε η Reema Bhattacharya, επικεφαλής του τμήματος Ασίας στην εταιρεία ανάλυσης κινδύνου Verisk Maplecroft.