Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και ενός ανώτερου Ιρανού αξιωματούχου, αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πόλεμο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο.
Η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα στην παραθαλάσσια πόλη Σαλάλα του Ομάν, σύμφωνα με δύο άτομα που είναι ενήμερα για το θέμα. Ένα από αυτά τα άτομα δήλωσε ότι οι λεπτομέρειες δεν έχουν οριστικοποιηθεί, αλλά ότι αρκετά κράτη έχουν επιβεβαιώσει τη συμμετοχή τους και η συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί.
Η Τεχεράνη και το Μουσκάτ ανακοίνωσαν πριν από λίγο περισσότερο από δύο εβδομάδες ότι οριστικοποιούσαν μια προσωρινή συμφωνία, βάσει της οποίας τα πλοία θα εισέρχονταν στα στενά μέσω ιρανικών υδάτων και θα εξέρχονταν κυρίως μέσω της επικράτειας του Ομάν. Ωστόσο, διπλωμάτες επισημαίνουν ότι, για να επαναλειτουργήσουν πλήρως τα στενά, θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Εάν πραγματοποιηθεί η συνάντηση, θα υπογραμμίσει το αίσθημα του κατεπείγοντος που επικρατεί στην περιοχή σχετικά με την ανάγκη επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και την αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι οποίες συνεχίζουν να συγκρούονται για τη ζωτικής σημασίας αυτή αρτηρία των παγκόσμιων εξαγωγών ενέργειας.
Παράλληλα, η κίνηση αυτή υποδηλώνει ότι οι δυνάμεις του Κόλπου επιθυμούν να μειώσουν την ένταση με την Τεχεράνη —αφού οι ιρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν μπαράζ πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) κατά των Αράβων γειτόνων τους ως αντίποινα για τους αμερικανο-ισραηλινούς βομβαρδισμούς— αναγνωρίζοντας ότι οφείλουν να διαχειριστούν τις σχέσεις τους εάν θέλουν η περιοχή να επιστρέψει σε μια κάποια σταθερότητα.
«Για το Ιράν και το Ομάν, το ζητούμενο είναι να εξασφαλίσουν τη στήριξη του GCC και να την αξιοποιήσουν ώστε να πείσουν τις ΗΠΑ να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών», δήλωσε ένα από τα άτομα που είναι ενήμερα για το θέμα. Τα κράτη του GCC, από την πλευρά τους, θέλουν να διασφαλίσουν ότι «οποιαδήποτε συμφωνία επιτευχθεί θα είναι προσωρινή και θα τους επιτρέπει τη διέλευση πλοίων».
Το GCC περιλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν διατηρήσει διπλωματικούς διαύλους επικοινωνίας με το Ιράν, παρά τις ιρανικές επιθέσεις Το Ομάν, στα χωρικά ύδατα του οποίου εκτείνεται το στενό του Ορμούζ και το οποίο επιδιώκει να τηρήσει ουδέτερη στάση καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου, διεξάγει εδώ και εβδομάδες συνομιλίες με το ισλαμικό καθεστώς, σε μια προσπάθεια επίτευξης προσωρινής συμφωνίας για τη δημιουργία διαδρόμου που θα επιτρέπει στα εμπορικά πλοία να διέρχονται από τη θαλάσσια οδό χωρίς την καταβολή τελών.
Μια προσωρινή συμφωνία για το στενό —η οποία προοριζόταν να ισχύσει μέχρι το Ιράν να συμφωνήσει με τους γείτονές του στον Κόλπο για το μελλοντικό καθεστώς αυτού του κρίσιμου περάσματος— θεωρούνταν πιθανή οδός για την αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σχετικά με τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Αρχικά, υπήρχε η ελπίδα ότι μια συμφωνία Ιράν-Ομάν θα μπορούσε να αποτελέσει βήμα επιστροφής στο βραχύβιο μνημόνιο κατανόησης που είχαν υπογράψει το Ιράν και οι ΗΠΑ τον Ιούνιο. Το μνημόνιο εκείνο προέβλεπε την παράταση της κατάπαυσης του πυρός κατά 60 ημέρες, τη σταδιακή επαναλειτουργία του στενού του Ορμούζ και την έναρξη συνομιλιών για μια οριστική διευθέτηση που θα τερμάτιζε τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένης μιας συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ωστόσο, τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσιγκτον αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβίαση της συμφωνίας —εν μέρει λόγω διαφωνίας σχετικά με τον τρόπο διέλευσης των πλοίων από το στενό, το οποίο αποτελεί το βασικό διαπραγματευτικό χαρτί του Ιράν— πυροδοτώντας έναν κύκλο κλιμακούμενων αντιποίνων.
Οι ΗΠΑ ενημέρωσαν τους διαμεσολαβητές ότι δεν πρόκειται να επιστρέψουν στο μνημόνιο κατανόησης και ότι θα συναινούσαν μόνο σε μια πιο ολοκληρωμένη συμφωνία, η οποία θα κάλυπτε και πτυχές του πυρηνικού ζητήματος, σύμφωνα με άτομο που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες.
Παράλληλα, το Ιράν επιμένει ότι, ακόμη και αν οριστικοποιήσει τη συμφωνία με το Ομάν για το στενό, θα επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού μόνο εάν οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν τους όρους του. Στους όρους αυτούς περιλαμβάνονται η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η επαναφορά της εξαίρεσης από τις κυρώσεις που επέτρεπε την πώληση πετρελαίου, καθώς και η πρόσβαση σε ορισμένα από τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν δεσμευτεί στο εξωτερικό.
Δεν διεξάγονται απευθείας συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ωστόσο, οι διαμεσολαβητές διατηρούν ανοιχτά διπλωματικά διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των εμπολέμων πλευρών, καθώς επεξεργάζονται μια νέα πρόταση, ελπίζοντας να φέρουν τα μέρη πίσω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Αντιπροσωπεία του Κατάρ επισκέφθηκε την Τεχεράνη δύο φορές την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο της ανανεωμένης διπλωματικής προσπάθειας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία διανύει πλέον τον έβδομο μήνα της.
Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ισχυριστεί ότι το στενό είναι ανοιχτό, οι εξαγωγές ενέργειας από τον Κόλπο έχουν περιοριστεί και οι χώρες αυτές δεν μπορούν να εισάγουν εμπορεύματα μέσω της θαλάσσιας οδού. Το αίσθημα επείγουσας ανάγκης έχει ενταθεί μετά από μια επίθεση των ανταρτών Χούτι στη Υεμένη, με στόχο την επιβολή ελέγχου στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, μια άλλη στρατηγική θαλάσσια εμπορική οδό. Η τιμή του Brent, του διεθνούς δείκτη αναφοράς για το αργό πετρέλαιο, ανέβηκε στα 105 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη και συνέχισε υψηλότερα σήμερα.