Στο επτάμηνο Ιανουαρίου - Ιουλίου μάλιστα το συνολικό κόστος των τριών λογαριασμών άγγιξε τα 601 εκατ. ευρώ, με την ΕΒΙΚΕΝ να επανέρχεται στο ζήτημα ζητώντας έλεγχο της λειτουργίας της Αγοράς Εξισορρόπησης. Εντός Σεπτεμβρίου άλλωστε, σύμφωνα με πληροφορίες της «Ν», αναμένονται νεότερα για τη μελέτη κόστους-οφέλους της ΡΑΑΕΥ σχετικά με το νέο μοντέλο προαγοράς ισχύος εξισορρόπησης, που εκτιμάται πως θα μπορούσε να περιορίσει το σχετικό κόστος.
Οι Λογαριασμοί Προσαυξήσεων είναι τρεις διαφορετικές κατηγορίες χρεώσεων μέσω των οποίων οι προμηθευτές -και εν τέλει οι καταναλωτές- επιβαρύνονται με κόστη που συνδέονται με τη λειτουργία, τις απώλειες και την εξισορρόπηση του συστήματος. Ο ΛΠ1 αφορά τις απώλειες, ενώ ο ΛΠ2 την ισχύ εξισορρόπησης, δηλαδή την αμοιβή μονάδων παραγωγής και άλλων πόρων, ώστε να διατηρούν διαθέσιμη ισχύ που μπορεί να αυξήσει ή να μειώσει γρήγορα την παραγωγή ή την κατανάλωση όταν χρειαστεί. Πιο σύνθετος είναι ο ΛΠ3, ο Λογαριασμός Προσαυξήσεων Οικονομικής Ουδετερότητας, στον οποίο συγκεντρώνεται το υπολειπόμενο οικονομικό αποτέλεσμα από συναλλαγές της Αγοράς Εξισορρόπησης και άλλες χρεώσεις και πιστώσεις της εκκαθάρισης. Σε αυτόν συνυπολογίζεται και το αποτέλεσμα ενεργοποιήσεων που γίνονται για σκοπούς εκτός εξισορρόπησης, όταν απαιτούνται για την ασφαλή λειτουργία του συστήματος.
Τον Ιούλιο ο ΛΠ3 διαμορφώθηκε στα 16,73 ευρώ/MWh, έναντι 2,56 ευρώ του ΛΠ1 και 2,50 ευρώ του ΛΠ2. Οι τρεις λογαριασμοί άθροισαν 21,8 ευρώ/MWh, με τις αποκλίσεις, ύψους περίπου -1 ευρώ/MWh, να περιορίζουν την καθαρή επιβάρυνση στα 20,8 ευρώ/MWh, ανεβάζοντας το συνολικό κόστος χονδρικής του ρεύματος από 110,18 σε 130,99 ευρώ/MWh. Στο επτάμηνο Ιανουαρίου - Ιουλίου το κόστος των τριών λογαριασμών άγγιξε αθροιστικά τα 601 εκατ. ευρώ: περίπου 74 εκατ. ευρώ για τον ΛΠ1, 66 εκατ. ευρώ για τον ΛΠ2 και 461 εκατ. ευρώ για τον ΛΠ3.
Το πρόβλημα
Το συνολικό κόστος εξισορρόπησης στην Ελλάδα συγκαταλέγεται στα υψηλότερα στην Ευρώπη. Σύμφωνα με το Balancing Report 2026 του ENTSO-E για το 2025, διαμορφώθηκε κοντά στα 550 εκατ. ευρώ, κατατάσσοντας την Ελλάδα έκτη στην Ευρώπη.
Όπως προκύπτει από τις κατά καιρούς παρεμβάσεις της ΕΒΙΚΕΝ, η οποία έχει αναδείξει επανειλημμένα το ζήτημα, καθώς το υψηλό κόστος εξισορρόπησης επιβαρύνει το συνολικό ενεργειακό κόστος και πλήττει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας, τρεις είναι οι βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωσή του.
*** Πρώτον, ο τρόπος με τον οποίο εξασφαλίζονται οι αναγκαίες εφεδρείες του συστήματος. Δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί η προαγορά ισχύος εξισορρόπησης πριν από την Αγορά Επόμενης Ημέρας μέσω διακριτών ανταγωνιστικών δημοπρασιών. Η μεταρρύθμιση προβλεπόταν ήδη στο Market Reform Plan του 2021, ενώ ο ΑΔΜΗΕ υπέβαλε σχετική πρόταση στη ΡΑΑΕΥ το 2024, η οποία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το 2025 - και σήμερα, όπως προαναφέρθηκε, βρίσκεται σε εξέλιξη η σχετική μελέτη κόστους-οφέλους.
*** Δεύτερον, η καθυστέρηση στην ανάπτυξη της αποθήκευσης, που έχει ως αποτέλεσμα η φθηνή ενέργεια των μεσημβρινών ωρών, όταν η παραγωγή φωτοβολταϊκών είναι υψηλή και οι τιμές χαμηλές ή ακόμη και μηδενικές, να μη μεταφέρεται στις ώρες αυξημένης ζήτησης. Οι μπαταρίες θα μπορούσαν να απορροφούν την πλεονάζουσα παραγωγή περιορίζοντας τις περικοπές ΑΠΕ και να ενισχύσουν παράλληλα τον ανταγωνισμό στην παροχή ευέλικτης εφεδρικής ισχύος, η οποία σήμερα παρέχεται κυρίως από θερμικές μονάδες.
*** Τρίτον, ο τρόπος με τον οποίο γίνονται οι ανακατανομές και διαμορφώνονται οι προσφορές στην Αγορά Εξισορρόπησης. Η ΕΒΙΚΕΝ έχει θέσει ζήτημα διαφάνειας τόσο ως προς την αναγκαιότητα ορισμένων ανακατανομών για την αντιμετώπιση τεχνικών περιορισμών (constraints) όσο και ως προς το ύψος των προσφορών. Σημειώνεται πως όταν θερμικές μονάδες που έχουν εκτοπιστεί ή περιοριστεί στην Αγορά Επόμενης Ημέρας χρειάζεται στη συνέχεια να επανενταχθούν ή να αυξήσουν την παραγωγή τους, ο ΑΔΜΗΕ μπορεί να ενεργοποιεί τις λεγόμενες προσφορές χΕΑΣ/mFRR, δηλαδή χειροκίνητης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας, για σκοπούς εκτός εξισορρόπησης. Η ενεργοποιούμενη ενέργεια εκκαθαρίζεται τότε βάσει της αντίστοιχης προσφοράς (pay-as-bid), συμβάλλοντας στο «φούσκωμα» του ΛΠ3.
Η νέα παρέμβαση της ΕΒΙΚΕΝ
Στην τελευταία επιστολή της προς τη ΡΑΑΕΥ, με ημερομηνία 24 Αυγούστου, η ΕΒΙΚΕΝ επανέρχεται στο ζήτημα του κόστους εξισορρόπησης, κάνοντας λόγο για περιορισμένη διαφάνεια ως προς τους παράγοντες που διαμορφώνουν τον ΛΠ3 και ιδίως το κόστος των ανακατανομών που πραγματοποιεί ο ΑΔΜΗΕ για λόγους ασφαλούς λειτουργίας του συστήματος. Η Ένωση υποστηρίζει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν για να ελεγχθούν οι επιμέρους προσφορές που ενεργοποιούνται και η συμβολή τους στο τελικό κόστος.
Σύμφωνα με την επιστολή, το σχετικό κόστος τις τελευταίες εβδομάδες ξεπερνούσε τα 20 εκατ. ευρώ σε εβδομαδιαία βάση, αν και η τελική τιμή του ΛΠ3 εμφανίζεται μειωμένη λόγω της θετικής επίδρασης των αποκλίσεων. Ειδικά για την περίοδο 27-31 Ιουλίου, η ΕΒΙΚΕΝ εντοπίζει επαναλαμβανόμενες αιχμές του ΛΠ3 τόσο τις μεσημβρινές ώρες υψηλής παραγωγής ΑΠΕ όσο και μετά τη δύση του ηλίου. Την ίδια περίοδο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει, οι τιμές ανοδικής χειροκίνητης εφεδρείας (mFRR Up) προσέγγιζαν ή άγγιζαν τα 400 ευρώ/MWh, ενώ οι αντίστοιχες τιμές στην Αγορά Επόμενης Ημέρας παρέμεναν κάτω από τα 200 ευρώ/MWh.
Με βάση τα παραπάνω, η Ένωση ζητά από τη ΡΑΑΕΥ να ελέγξει τις προσφορές εξισορρόπησης της περιόδου 27 Ιουλίου-9 Αυγούστου και τη σχέση τους με τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας. Ζητά επίσης να διερευνηθούν η επίδραση των εντολών ανακατανομής στο συνολικό κόστος εξισορρόπησης, η συμβολή των μονάδων αποθήκευσης στη διαμόρφωση των τιμών και η επάρκεια των στοιχείων που δημοσιοποιεί ο ΑΔΜΗΕ για τον αποτελεσματικό έλεγχο της αγοράς.
(από την εφημερίδα Η Ναυτεμπορική)