Η πρόταση για επενδύσεις έρχεται την ώρα που οι Ταλιμπάν έχουν εντείνει τις διπλωματικές τους προσπάθειες, πέντε χρόνια μετά την επιστροφή τους στην εξουσία και την απόσυρση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, γεγονός που ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε ως «την πιο ντροπιαστική στιγμή στην ιστορία της χώρας μας» .
Ερωτηθείς για τη σχέση του με την κυβέρνηση Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών των Ταλιμπάν, Αμίρ Χαν Μουτάκι, δήλωσε ότι το Αφγανιστάν θα καλωσόριζε «απολύτως» τις αμερικανικές επενδύσεις σε τομείς όπως η εξόρυξη, οι υποδομές, η γεωργία και το εμπόριο. «Οι σχέσεις μεταξύ του Αφγανιστάν και των ΗΠΑ δεν πρέπει να αξιολογούνται μέσα από το πρίσμα των τελευταίων 20 ετών πολέμου, αλλά μάλλον με βάση τη μελλοντική συνεργασία», δήλωσε ο Μουτάκι από το γραφείο του στην Καμπούλ. «Η οικονομική μας πολιτική είναι ανοιχτή.» Ο Μουτάκι δεν διευκρίνισε αν η πρόταση αυτή είχε διατυπωθεί απευθείας προς τον Λευκό Οίκο.
Γεωλογικές έρευνες που διεξήχθησαν παλαιότερα από τις ΗΠΑ και την υποστηριζόμενη από τη Δύση κυβέρνηση του Αφγανιστάν εκτιμούν ότι η χώρα διαθέτει ορυκτούς πόρους αξίας τουλάχιστον 1 τρισ. δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών κοιτασμάτων χαλκού, σιδηρομεταλλεύματος, νιοβίου, κοβαλτίου, χρυσού, και λιθίου, τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα λόγω δεκαετιών συγκρούσεων. Από το 2021, οι Ταλιμπάν έχουν ανακοινώσει επενδύσεις στον τομέα της εξόρυξης ύψους άνω των 7 δισ. δολαρίων με χώρες όπως η Κίνα και το Ιράν για χρυσό, πολύτιμους λίθους, και χρωμίτη, ο οποίος χρησιμοποιείται στην παραγωγή χάλυβα.
Αυτόν τον μήνα, χιλιάδες υποστηρικτές των Ταλιμπάν συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της Καμπούλ για να γιορτάσουν την πέμπτη επέτειο της επιστροφής της ισλαμιστικής ομάδας στην εξουσία και της κατάρρευσης της κυβέρνησης που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ. Αν και οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η χώρα είναι ασφαλέστερη από το τέλος του πολέμου του ΝΑΤΟ, το Αφγανιστάν παραμένει μία από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου, με περισσότερους από 14 εκατομμύρια ανθρώπους — περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού — να αντιμετωπίζουν οξεία πείνα.
Οι Ταλιμπάν έχουν επίσης επιβάλει μια αυστηρή ερμηνεία της σαρία, με δρακόντειους περιορισμούς στην πρόσβαση των γυναικών και των κοριτσιών στην εκπαίδευση, τις επιχειρήσεις και τη δημόσια ζωή. Πέρσι, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον ηγέτη της οργάνωσης, Χιμπατουλάχ Ακχούντζαδα, για φερόμενη δίωξη λόγω φύλου.
Εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ προειδοποίησαν αυτόν τον μήνα ότι «δεν πρέπει να γίνουν κινήσεις για την ομαλοποίηση των de facto αρχών των Ταλιμπάν, συμπεριλαμβανομένης της υποδοχής διπλωματών ή της διεξαγωγής συναντήσεων σε πρωτεύουσες, χωρίς αποδεδειγμένη, μετρήσιμη πρόοδο ως προς τα κριτήρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως για τις γυναίκες και τα κορίτσια».
Ξένοι διπλωμάτες στην Καμπούλ δήλωσαν ότι οι υποψήφιοι επενδυτές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις κυρώσεις του ΟΗΕ και των δυτικών χωρών εναντίον ανώτερων αξιωματούχων των Ταλιμπάν — συμπεριλαμβανομένου του Μουτάκι, ο οποίος έχει περάσει δεκαετίες στα ανώτατα κλιμάκια της ηγεσίας της ισλαμιστικής ομάδας. Εξέφρασαν επίσης ανησυχίες ότι οι χρηματοοικονομικές ροές θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν το καθεστώς και να αποδυναμώσουν τη δυνατότητα άσκησης πίεσης για τη μετρίαση των σκληροπυρηνικών πολιτικών του.
Ωστόσο, κατά το τελευταίο έτος, η Καμπούλ έχει αρχίσει να βγαίνει από τη διπλωματική απομόνωση. Χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, το Ιράν, το Κατάρ, και διάφορα κράτη της Κεντρικής Ασίας έχουν υποδεχθεί αξιωματούχους των Ταλιμπάν ή έχουν ανοίξει διαύλους επικοινωνίας. Η Ρωσία, η οποία αναγνώρισε την κυβέρνηση των Ταλιμπάν πέρσι, υπέγραψε συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας τον Μάιο.
Τον Ιούνιο, η ΕΕ φιλοξένησε για πρώτη φορά αξιωματούχους των Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν την πιθανή επιστροφή μεταναστών. Γερμανοί αξιωματούχοι έχουν προτείνει τη διεξαγωγή παρόμοιων συνομιλιών.
Οι Ταλιμπάν ελπίζουν ότι αυτές οι προσπάθειες θα οδηγήσουν στην άρση των κυρώσεων — οι οποίες, όπως υποστήριξε ο Μουτάκι, «δεν πέτυχαν τους επιδιωκόμενους στόχους τους» — και στην αποδέσμευση των δεσμευμένων αποθεματικών.
Η κεντρική τράπεζα του Αφγανιστάν εκτιμά ότι 9,5 δισ. δολάρια αποθεματικών παραμένουν εκτός της χώρας, συμπεριλαμβανομένων 7 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ. Το 2022, οι ΗΠΑ έστειλαν 3,5 δισ. δολάρια — που σήμερα, με τους τόκους, ξεπερνούν τα 4 δισ. δολάρια — σε ένα «Αφγανικό Ταμείο» με έδρα την Ελβετία, με σκοπό τη στήριξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας χωρίς να ωφεληθούν άμεσα οι Ταλιμπάν.
«Κανένα άτομο, κυβέρνηση ή θεσμός δεν πρέπει να χρησιμοποιεί τα περιουσιακά στοιχεία του αφγανικού λαού ως μέσο πολιτικής πίεσης», δήλωσε ο Μουτάκι. Ανέφερε ότι η Καμπούλ βρίσκεται σε συζητήσεις με τις αρμόδιες κυβερνήσεις σχετικά με τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία.
Ο Τραμπ, ωστόσο, έχει δείξει ελάχιστο ενδιαφέρον για τη δημιουργία στενότερων δεσμών με τους Ταλιμπάν και έχει προτείνει την επιστροφή της αεροπορικής βάσης Μπαγκράμ, βόρεια της Καμπούλ, υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ, μια πρόταση που το καθεστώς έχει απορρίψει. «Όλες οι στρατιωτικές και πολιτικές εγκαταστάσεις στο Αφγανιστάν, συμπεριλαμβανομένου του Μπαγκράμ, αποτελούν εθνικό πλούτο του Αφγανιστάν», δήλωσε ο Μουτάκι.
Ωστόσο, ενθάρρυνε τον Λευκό Οίκο να επαναλειτουργήσει την αμερικανική πρεσβεία που εγκαταλείφθηκε το 2021, αναφέροντας ότι οι Ταλιμπάν «εξασφάλισαν την ασφάλειά της… ανακατασκεύασαν τον δρόμο και φύτεψαν νέα δέντρα». «Η περιοχή φαίνεται πλέον πολύ ζωντανή και ελκυστική», πρόσθεσε.