Όπως είπε ο πρωθυπουργός, η επιστροφή της Δυτικής Μακεδονίας στον λιγνίτη δεν μπορεί να αποτελέσει λύση για το μέλλον της περιοχής. Μπορεί να αποτελεί ένα εύκολο σύνθημα στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης, δεν μπορεί όμως να αγνοεί τα σημερινά δεδομένα της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της τιμολόγησης του άνθρακα.
Η κυβέρνηση έχει επιλέξει, όπως υπογράμμισε ο κ. Μητσοτάκης, μια διαφορετική κατεύθυνση: περισσότερες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αξιοποίηση του φυσικού αερίου ως καυσίμου μετάβασης και, κυρίως, κινητοποίηση ευρωπαϊκών πόρων για να περιοριστούν οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης.
Το μεγάλο στοίχημα, επομένως, δεν είναι αν η Ελλάδα θα επιστρέψει στον λιγνίτη. Είναι αν η Δυτική Μακεδονία θα μπορέσει να μετατρέψει την αναγκαστική ενεργειακή μετάβαση σε ευκαιρία παραγωγικού μετασχηματισμού. Και αυτό απαιτεί επενδύσεις, νέες θέσεις εργασίας, υποδομές και πραγματικές εναλλακτικές δραστηριότητες ώστε η περιοχή να μην πληρώσει το κόστος της μετάβασης.
Έξω από τα σύνορά μας, η παγκόσμια αγορά ΑΠΕ αν και συνεχίζει στην τροχιά της ενεργειακής μετάβασης, εν τούτοις φαίνεται να περνά σε μια νέα, πιο απαιτητική φάση. Τα κεφάλαια εξακολουθούν να κατευθύνονται μαζικά στις ΑΠΕ, όμως οι επενδυτές δεν αναζητούν πλέον απλώς περισσότερα φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες. Αναζητούν ευελιξία, αποθήκευση και προβλεψιμότητα εσόδων.
Τα στοιχεία του Bloomberg είναι αποκαλυπτικά. Οι παγκόσμιες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ανήλθαν σε 327,5 δισ. δολάρια ή περίπου 281 δισ. ευρώ στο α’ εξάμηνο του 2026. Το ποσό είναι περίπου στα ίδια επίπεδα με το προηγούμενο εξάμηνο, αλλά παραμένει κατά 21% χαμηλότερο από το ιστορικό υψηλό του β’ εξαμήνου του 2024.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται περισσότερο στο πού κατευθύνονται αυτά τα χρήματα. Έτσι, η χρηματοδότηση αυτόνομων φωτοβολταϊκών μεγάλης κλίμακας υποχώρησε κατά 20% σε ετήσια βάση, στα 75,4 δισ. δολάρια, το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της μεγάλης επενδυτικής άνθησης των φωτοβολταϊκών το 2021. Οι λόγοι είναι πλέον γνωστοί, όπως ο κορεσμός των δικτύων, οι περικοπές παραγωγής, ο «κανιβαλισμός» των τιμών της ηλιακής ενέργειας και η μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τα μελλοντικά έσοδα των έργων.
Και εδώ εντοπίζεται μια μεγάλη αλλαγή. Τα έργα που συνδυάζουν ηλιακή παραγωγή με αποθήκευση ενέργειας προσέλκυσαν επενδύσεις-ρεκόρ 25 δισ. δολαρίων στο α’ εξάμηνο του 2026. Μάλιστα, ο ΑΔΜΗΕ έχει θέσει ως στόχο να αυξήσει την εγκατεστημένη ισχύ αποθήκευσης περίπου στο 1,5 GW έως το 2027, ενώ ήδη λειτουργούν οι πρώτες μονάδες αποθήκευσης στη χώρα.
Πρόκειται για σχεδόν διπλάσιο ποσό σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2025 και τριπλάσιο σε σχέση με το α’ εξάμηνο, πέρυσι.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Η χώρα έχει διαβεί ήδη τον «πράσινο Ρουβίκωνα» και βρίσκεται στη φάση κατά την οποία το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο η προσθήκη νέων μονάδων ΑΠΕ, αλλά η ενσωμάτωσή τους στο ηλεκτρικό σύστημα.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, τον Ιούλιο του 2026 η εγκατεστημένη ισχύς των μονάδων ΑΠΕ στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα είχε φτάσει περίπου στα 19 GW. Παράλληλα, άλλα 13 GW έργων έχουν λάβει όρους σύνδεσης, με τη μεγάλη πλειονότητα να βρίσκεται σε φάση υλοποίησης.
Η εξέλιξη αυτή είναι εντυπωσιακή αν αναλογιστεί κανείς την ταχύτητα με την οποία αυξάνεται η πράσινη ισχύς. Μόλις το πρώτο εξάμηνο του 2025 ο ΑΔΜΗΕ είχε ηλεκτρίσει επιπλέον 827 MW νέων μονάδων ΑΠΕ, με τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ στο ηλεκτρικό σύστημα να ξεπερνά τότε τα 16 GW.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει τη δυναμική αυτή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της, το 2025 η ισχύς των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 25%, ενώ η αιολική ισχύς κατά 6%. Παράλληλα, οι επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και μεταρρυθμίσεις για την ταχύτερη αδειοδότηση και σύνδεση των έργων αποτελούν βασικούς πυλώνες της ελληνικής ενεργειακής μετάβασης.
Το 2024 η χώρα μας μετατράπηκε, για πρώτη φορά, σε καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ το 2025 διατήρησε αυτή τη θέση για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα έσοδα από τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας έφτασαν τα 972 εκατ. ευρώ το 2025, έναντι 417 εκατ. ευρώ το 2024.
Πιέσεις στα αιολικά
Η άλλη μεγάλη εικόνα είναι λιγότερο ενθαρρυντική. Οι παγκόσμιες επενδύσεις στην αιολική ενέργεια υποχώρησαν στα 92,3 δισ. δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026, ήτοι ήταν μειωμένες κατά 27% σε ετήσια βάση.
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η πτώση στην υπεράκτια αιολική ενέργεια, όπου οι επενδύσεις κατέρρευσαν (-72%), λόγω του υψηλού κόστους κεφαλαίου, των προβληματικών δημοπρασιών και της περιορισμένης οικονομικής βιωσιμότητας αρκετών έργων. Αντίθετα, η χερσαία αιολική ενέργεια υποχώρησε μόλις κατά 4%, στα 80,7 δισ. δολάρια.
Η Ευρώπη, μάλιστα, αποτελεί εξαίρεση μέσα σε αυτή την εικόνα, καθώς Γερμανία, Ρουμανία και Σερβία κατέγραψαν επίπεδα-ρεκόρ στις επενδύσεις χερσαίας αιολικής ενέργειας, μετά τις πρόσφατες δημοπρασίες.
Η Ελλάδα διατηρεί το πλεονέκτημα αφού διαθέτει εξαιρετικό ηλιακό και αιολικό δυναμικό και έχει ήδη δημιουργήσει μια πολύ μεγάλη βάση παραγωγής ΑΠΕ. Ο ΑΔΜΗΕ εκτιμά ότι, από πλευράς εγκατεστημένης ισχύος, η Ελλάδα έχει ουσιαστικά προσεγγίσει τους στόχους που είχε θέσει για το 2030.