Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η ισχυρότερη πετρελαϊκή συμμαχία στον κόσμο, ο OPEC+, βρίσκεται σε μια άγνωστη για αυτήν θέση: ανίκανη να επηρεάσει μια αγορά που κάποτε συνέβαλε να διαμορφώσει. Ο πόλεμος, ο οποίος έχει κλείσει τη σημαντικότερη διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και έχει προκαλέσει ζημιές στις ενεργειακές υποδομές σε αρκετές χώρες του OPEC, έχει υπονομεύσει το μερίδιο αγοράς του καρτέλ και, μαζί με αυτό, την ικανότητά του να επηρεάζει τις τιμές. 

Οι δηλώσεις και οι αποφάσεις πολιτικής του δεν επηρεάζουν πλέον σχεδόν καθόλου τις αγορές πετρελαίου.

Αντίθετα, η μείωση των εισαγωγών αργού πετρελαίου από την Κίνα έχει αναδειχθεί ως ένα από τα κυρίαρχα θέματα του 2026, συμβάλλοντας στην εξισορρόπηση των αγορών πετρελαίου εν μέσω αυτού που οι αναλυτές περιγράφουν ως τη χειρότερη διακοπή εφοδιασμού που έχει σημειωθεί ποτέ.

Ο OPEC+, δηλαδή ο Οργανισμός Χωρών Εξαγωγέων Πετρελαίου και οι σύμμαχοί του, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, αντιπροσώπευε περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου τον Ιούλιο, σύμφωνα με υπολογισμούς που βασίζονται σε στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Το ποσοστό αυτό είναι μειωμένο σε σχέση με το 48% και πλέον που καταγραφόταν πριν από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, αν και περίπου τέσσερα έως πέντε ποσοστιαίες μονάδες της μείωσης οφείλονταν στην αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον OPEC τον Μάιο. Η βασική ομάδα των επτά παραγωγών του OPEC+, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας, αντιπροσώπευε μόνο το ένα τέταρτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου τον Ιούλιο.

Ο πόλεμος έχει περιορίσει την ικανότητα του OPEC+ να αυξήσει ή να μειώσει γρήγορα την προσφορά, κλείνοντας ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ, μια βασική διαδρομή εξαγωγής για τη Σαουδική Αραβία, τον κορυφαίο παραγωγό του OPEC, καθώς και για άλλα μέλη όπως το Ιράκ και το Κουβέιτ.

Ο OPEC ιδρύθηκε το 1960, ενώ το διευρυμένο πλαίσιο του OPEC+ δημιουργήθηκε το 2016, όταν η Ρωσία και άλλοι παραγωγοί ένωσαν τις δυνάμεις τους για να βοηθήσουν την ομάδα να αντιμετωπίσει τη συρρίκνωση του μεριδίου της στην παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου.

Το μερίδιο του OPEC στην παγκόσμια παραγωγή αργού πετρελαίου κορυφώθηκε στο 50% περίπου κατά τη διάρκεια των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970, πριν μειωθεί στο 30% στα μέσα της δεκαετίας του 1980, καθώς αυξήθηκε η παραγωγή από τη Βόρεια Θάλασσα, την Αλάσκα, και τη Σιβηρία.

Οι διακοπές εφοδιασμού σε καιρό πολέμου δεν είναι κάτι καινούργιο για το καρτέλ, από το Κουβέιτ κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου του 1990-91 έως το Ιράκ μετά την εισβολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ το 2003. Αυτό που είναι ασυνήθιστο τώρα είναι η κλίμακα της διακοπής, η οποία περιορίζει ταυτόχρονα πολλούς παραγωγούς, μειώνοντας την ικανότητα της ομάδας να αντισταθμίσει τις απώλειες αλλού.

Από τον Μάρτιο, ο πυρήνας της OPEC+ έχει ανακοινώσει έξι αυξήσεις της παραγωγής πετρελαίου. Ωστόσο, λόγω του αποκλεισμού του Ορμούζ, οι περισσότερες από αυτές παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό στα χαρτιά, με τις αποφάσεις να έχουν ελάχιστη επίδραση στις τιμές του πετρελαίου, εκτός από τον Ιούλιο, κατά τη διάρκεια μιας σύντομης εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που δημιούργησε ελπίδες για την επαναλειτουργία του Ορμούζ.

Η αντίθεση με το 2019 είναι εντυπωσιακή. Τότε, ο OPEC+ και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, συγκρούονταν τακτικά σχετικά με τις τιμές του πετρελαίου, και οι αποφάσεις του OPEC+ παρακολουθούνταν στενά από τους επενδυτές λόγω της πιθανής επίδρασής τους στην αγορά.

Εκείνη την εποχή, το βασικό ερώτημα ήταν πόσο πετρέλαιο θα επέλεγε να αντλήσει ο OPEC+. Τώρα, το επίκεντρο είναι πόσο πετρέλαιο μπορεί φυσικά να παραχθεί και να εξαχθεί εν μέσω ενός πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρέασαν τις τιμές φέτος ήταν η απότομη πτώση των εισαγωγών πετρελαίου από την Κίνα. Από την έναρξη του πολέμου, η Κίνα έχει αγοράσει περίπου 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου λιγότερα σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του περασμένου έτους.

Η μείωση αυτή αντανακλά την απαγόρευση των εξαγωγών καυσίμων, τη μείωση της παραγωγής διύλισης, και την αυξανόμενη χρήση των ηλεκτρικών οχημάτων. Η τάση αυτή υπογραμμίζει περαιτέρω τον αυξανόμενο ρόλο της Κίνας στην εξισορρόπηση των αγορών πετρελαίου, έναν ρόλο που κάποτε συνδεόταν σχεδόν αποκλειστικά με τον OPEC+, ως τον παγκόσμιο «παραγωγό-κλειδί».

Η μειωμένη ζήτηση της Κίνας για πετρέλαιο συνέβαλε στη διαμόρφωση ανώτατου ορίου στις τιμές φέτος. Αντίθετα, η έντονη αγοραστική δραστηριότητά της πέρσι, η οποία ενδέχεται να αντιπροσώπευε έως και το ήμισυ της αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου, συνέβαλε στη στήριξη της αγοράς. «Έχουν καταστεί το κέντρο της ζήτησης που ρυθμίζει την ισορροπία της αγοράς», δήλωσε η June Goh, αναλύτρια της Sparta Commodities.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο