αξιοποιηθούν τα κοιτάσματα που κρύβει το ελληνικό υπέδαφος και αφετέρου να βρεθούν τα κεφάλαια που απαιτούνται για να περάσουν από το στάδιο της γεωλογικής έρευνας στην παραγωγή. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο επιχειρεί να χαρτογραφήσει τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για επενδύσεις στις κρίσιμες πρώτες ύλες, τοποθετώντας έναν ειδικό τεχνικό σύμβουλο στη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Ορυκτών Πρώτων Υλών ο οποίος θα σηκώσει στο βάρος του έργου.
Η συγκυρία είναι ευνοϊκή για την Ελλάδα, καθώς ήδη διαμορφώνονται οι πρώτες σημαντικές επενδύσεις. Η παραγωγή γαλλίου από τη METLEN, οι νέες έρευνες στους Μολάους και η επανεξέταση παλαιότερων κοιτασμάτων στη Θράκη δείχνουν ότι η χώρα επιχειρεί να περάσει από την απλή καταγραφή του ορυκτού δυναμικού στη διεκδίκηση ενός ρόλου στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.
Το ελληνικό υπέδαφος παρουσιάζει ενδιαφέρον για μια σειρά από μέταλλα και ορυκτά των οποίων η αξία έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς χρησιμοποιούνται σε μπαταρίες, τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ηλεκτρονικά συστήματα και αμυντικές τεχνολογίες. Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί το γάλλιο. Η επένδυση της METLEN για την παραγωγή του στην Ελλάδα έχει ήδη αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση καθώς η εταιρεία ανακοίνωσε μακροχρόνια συμφωνία για τη διάθεση περίπου του ενός τετάρτου της ετήσιας παραγωγής της σε μεγάλη αμερικανική τεχνολογική εταιρεία.
Παράλληλα, αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον για περιοχές όπου παλαιότερες έρευνες είχαν εντοπίσει μεταλλευτικό δυναμικό. Στους Μολάους Λακωνίας, η Hellenic Minerals, θυγατρική της αυστραλιανής Rockfire, συνεχίζει την έρευνα στον δημόσιο μεταλλευτικό χώρο που έχει μισθώσει από το 2022. Η περιοχή έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον μεγάλων παικτών της αγοράς, καθώς εξετάζεται πιθανή συμμετοχή τους στην επόμενη φάση χρηματοδότησης.
Ανάλογη κινητικότητα καταγράφεται στη Θράκη. Στις Θέρμες Ξάνθης επανεξετάζεται παλαιό κοίτασμα γραφίτη, το οποίο τη δεκαετία του 1990 είχε κριθεί οικονομικά μη βιώσιμο. Η σημερινή ζήτηση για γραφίτη, κυρίως λόγω της χρήσης του στις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων, αλλάζει τα δεδομένα. Στα Κιμμέρια, παλαιότερες έρευνες έχουν καταγράψει παρουσία χαλκού και βολφραμίου, ενώ αντίστοιχα ευρήματα για σπάνιες γαίες έχουν προκύψει σε Ήπειρο, Βόρειο Αιγαίο και Θράκη. Στο ευρύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον περιλαμβάνονται ακόμη το νικέλιο και το κοβάλτιο των ελληνικών λατεριτών, το παλλάδιο στα πορφυρικά συστήματα χαλκού των Σκουριών, καθώς και το αντιμόνιο, το αρσενικό και πιθανώς το γερμάνιο.
Η πρόκληση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον εντοπισμό κοιτασμάτων. Το κρίσιμο βήμα είναι η μετατροπή τους σε πραγματικά επενδυτικά και παραγωγικά έργα. Για να συμβεί αυτό απαιτούνται κεφάλαια, τεχνογνωσία, υποδομές και αποτελεσματικότεροι μηχανισμοί αδειοδότησης και χρηματοδότησης. Η ανάγκη είναι ευρωπαϊκή. Η ΕΕ αντιπροσωπεύει μόλις το 3% των παγκόσμιων επενδύσεων στην εξερεύνηση ορυκτών, έναντι 20% του Καναδά και 16% της Αυστραλίας. Παράλληλα, οι σχετικές ετήσιες δαπάνες στην Ευρώπη εκτιμάται ότι πρέπει να αυξηθούν από περίπου 200 εκατ. ευρώ σε 2 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη πενταετία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εγκρίνει 47 στρατηγικά έργα σε 13 κράτη-μέλη, συνολικού ύψους 22,5 δισ. ευρώ ενώ εξετάζει φορολογικά και επενδυτικά κίνητρα, νέες μορφές χρηματοδότησης για έργα πρώιμου σταδίου και ισχυρότερη υποστήριξη των εθνικών γεωλογικών υπηρεσιών. Παράλληλα, προωθείται η αναβάθμιση των γεωλογικών δεδομένων και η χρήση σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, για τον εντοπισμό και την αξιολόγηση νέων κοιτασμάτων.
Για την Ελλάδα, επομένως, η αξιοποίηση των κρίσιμων πρώτων υλών συνιστά ευκαιρία για να αποκτήσει θέση σε μια νέα ευρωπαϊκή βιομηχανική αλυσίδα, αρκεί οι γεωλογικές δυνατότητες να μετατραπούν εγκαίρως σε βιώσιμες επενδύσεις.