Το ζήτημα προκύπτει καθώς η Γερμανία υιοθετεί σκληρότερη στάση απέναντι στη δευτερογενή μετακίνηση μεταναστών και βρίσκεται σε διαφωνία με χώρες όπως η Ιταλία σχετικά με την επιστροφή αιτούντων άσυλο στο κράτος-μέλος που θεωρείται υπεύθυνο για την εξέταση των αιτήσεών τους.
Το Βερολίνο επιδιώκει πλέον να εφαρμόσει το νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή στις 12 Ιουνίου 2026. Βάσει του νέου πλαισίου, η ευθύνη για τις αιτήσεις ασύλου μπορεί και πάλι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μεταβιβάζεται μεταξύ των κρατών-μελών.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, η κατάσταση διαφέρει σημαντικά από μια απλή επιστροφή στο παλαιό σύστημα του Δουβλίνου.
Η Ελλάδα δήλωσε ότι έχει «καθαρό μητρώο»
Τον Μάρτιο, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν με τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα έθεταν ουσιαστικά τέλος στις εκκρεμείς υποχρεώσεις της Ελλάδας που συνδέονταν με υποθέσεις οι οποίες είχαν συσσωρευτεί στο πλαίσιο του προηγούμενου συστήματος μετανάστευσης.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είχε δηλώσει τότε ότι οι συμφωνίες θα έδιναν στην Ελλάδα ένα «καθαρό μητρώο» (clean slate) όταν θα τίθονταν σε ισχύ οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες για τη μετανάστευση, τερματίζοντας την ευθύνη της Αθήνας για παλαιότερες εκκρεμείς υποθέσεις μεταφοράς.
Η ανακοίνωση είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία για την Ελλάδα, η οποία επανειλημμένα υποστηρίζει ότι η θέση της ως ενός από τα βασικά εξωτερικά σύνορα της ΕΕ έχει επιβαρύνει δυσανάλογα τη χώρα με μεταναστευτικές ροές.
Ωστόσο, η εισαγωγή του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση στις 12 Ιουνίου δημιούργησε ένα νέο νομικό και διοικητικό πλαίσιο για τον καθορισμό του κράτους-μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση μιας αίτησης ασύλου.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να μην αντιμετωπίζει πλέον το συσσωρευμένο απόθεμα παλαιών υποθέσεων, αλλά θα μπορούσε να αρχίσει και πάλι να δέχεται μεταφορές αιτούντων άσυλο βάσει των νέων κανόνων.
Η Γερμανία υιοθετεί σκληρότερη στάση απέναντι στη δευτερογενή μετανάστευση
Η Γερμανία πιέζει για αυστηρότερη εφαρμογή των κανόνων απέναντι σε αιτούντες άσυλο που μετακινούνται από ένα κράτος-μέλος της ΕΕ σε άλλο, αφού έχουν εισέλθει αρχικά στην Ένωση.
Στο πλαίσιο του προηγούμενου συστήματος του Δουβλίνου, η Γερμανία υπέβαλλε σημαντικό αριθμό αιτημάτων μεταφοράς ευθύνης προς την Ελλάδα και την Ιταλία.
Η Ελλάδα ήταν ο βασικός προορισμός των εξερχόμενων αιτημάτων Δουβλίνου της Γερμανίας το 2025, ακολουθούμενη από την Ιταλία.
Το ζήτημα έχει γίνει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο στην Ιταλία, όπου η Ρώμη έχει αντισταθεί στην αποδοχή ορισμένων αιτούντων άσυλο που μεταφέρονται από τη Γερμανία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που συνδέονται με αφίξεις και διαδικασίες οι οποίες πραγματοποιήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση.
Γερμανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, έχουν δείξει ότι θεωρούν πως οι μεταφορές ευθύνης θα πρέπει να συνεχίσουν να πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού συστήματος.
Η εξέλιξη επαναφέρει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής συζήτησης το ζήτημα του πώς θα επιμερίζεται μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ η ευθύνη για τους αιτούντες άσυλο.
Τι θα μπορούσαν να σημαίνουν οι νέοι κανόνες για την Ελλάδα;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι η Ελλάδα ενισχύει τις διοικητικές δομές που απαιτούνται για την επεξεργασία των εισερχόμενων μεταφορών ευθύνης στο πλαίσιο του νέου Κανονισμού για τη Διαχείριση του Ασύλου και της Μετανάστευσης.
Η Εθνική Μονάδα Δουβλίνου της Ελλάδας έχει ενισχυθεί και προετοιμάζεται να διαχειριστεί τις διαδικασίες εισερχόμενων μεταφορών στο πλαίσιο της εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού συστήματος για τη μετανάστευση.
Ωστόσο, η Γερμανία δεν έχει ανακοινώσει κάποια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση μεταφοράς μεταναστών προς την Ελλάδα.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει αξιόπιστος αριθμός για το πόσους αιτούντες άσυλο θα μπορούσε να επιδιώξει να μεταφέρει η Γερμανία συγκεκριμένα στην Ελλάδα, ούτε έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για νέες μεταφορές.
Η αυστηρότερη στάση της Γερμανίας, σε συνδυασμό με την εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων για τη μετανάστευση, δείχνει ωστόσο ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται πλέον στην επίλυση των παλαιών υποθέσεων του Δουβλίνου.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα νέο ερώτημα:
Πόσοι αιτούντες άσυλο θα μπορούσαν δυνητικά να μεταφερθούν πίσω στην Ελλάδα βάσει του ανασχεδιασμένου ευρωπαϊκού συστήματος και κατά πόσο το νέο Σύμφωνο θα οδηγήσει τελικά σε μια πιο ισορροπημένη κατανομή της ευθύνης μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ;