Ραγδαίες εξελίξεις ακολουθούν την Συμφωνία της Μέκκας που υπεγράφη την περασμένη Παρασκευή από την Τουρκία, το Πακιστάν και την Σαουδική Αραβία. Η Τουρκία, διά στόματος Ταγίπ Ερντογάν, καθιστά σαφές ότι η Συμφωνία φιλοδοξεί να περιλάβει και άλλες ισλαμικές χώρες, καθιστάμενη μουσουλμανική συμμαχία. Την ίδια στιγμή, καθίσταται σαφές ότι η Άγκυρα είχε προχωρήσει σε συνομιλίες με την Αίγυπτο για συμμετοχή της σε αυτήν, αλλά τούτο απετράπη εξ αιτίας των αντιρρήσεων της Σαουδικής Αραβίας, που θέλει να επανεξετάσει το ζήτημα στο μέλλον. Η κινητικότης πάντως εντείνεται, καθώς ο Χακάν Φιντάν επισκέπτεται από χθες την Λιβύη.

Είναι ξεκάθαρο πως αυτό που συνομολογήθηκε στην Μέκκα δεν είναι μια απλή συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας. Είναι ο θεμέλιος λίθος για την δημιουργία μιάς μουσουλμανικής συμμαχίας (ενός ισλαμικού ΝΑΤΟ) και τούτο σημαίνει μακροπροθέσμως την απόσπαση της Μέσης Ανατολής από την Δύση. Σε αντίθεση με τις εντυπώσεις που θέλησαν να δημιουργήσουν ορισμένοι κύκλοι, υποβαθμίζοντας την σημασία της Συμφωνίας, τα πράγματα είναι εξαιρετικά σοβαρά. Πρόκειται για συμφωνία «Κοινής Αμύνης», που σημαίνει ότι είναι πραγματική συμμαχία.

Να σημειώσουμε ότι η συμμαχία της Μέκκας δεν συνιστά αναβίωση του CENTO, ενός συμφώνου αντιστοίχου του ΝΑΤΟ για την Πρόσω Ασία. Σε εκείνο το σύμφωνο μετείχαν η Τουρκία, το Πακιστάν και το Ιράν (και το Ιράκ, που απεχώρησε μόλις επεκράτησε το Μπάαθ στην Βαγδάτη), αλλά μετείχαν και οι ΗΠΑ και η Βρεταννία, που είχαν τον πρώτο λόγο εντός του οργανισμού. Τώρα έχουμε τις ισλαμικές χώρες μόνες τους.

Κομβικό σημείο της νέας συμμαχίας είναι οι σχέσεις με την Αίγυπτο, με την οποία η Τουρκία έχει προχωρήσει σε σημαντική βελτίωση των σχέσεών της. Οι δύο χώρες αλληλοϋποβλέπονταν, καθώς αμφότερες επεδίωκαν να αναλάβουν τον ρόλο της ηγέτιδος δυνάμεως μεταξύ του μουσουλμανικού κόσμου. Οι σχέσεις τους όμως τώρα συσφίγγονται και αν το Κάιρο δεν μετέχει στο πρώτο σχήμα της Συμφωνίας, αυτό είναι αποτέλεσμα των ενστάσεων της Σαουδικής Αραβίας. Η Τουρκία θα ήθελε το σύμφωνο να είναι τετραμερές, αλλά υπεχώρησε προ της επιμονής του Ριάντ.

Τις ίδιες ημέρες όμως υπέγραψε συμφωνία αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας με την Αίγυπτο. Το γεγονός ότι στην ένταξη της Αιγύπτου αντιδρούσε η Σαουδική Αραβία το επιβεβαίωσαν ανώτατοι αξιωματούχοι της χώρας, οι οποίοι χαρακτηριστικά εδήλωσαν προς το Middle East Eye ότι η χώρα τους δεν επιθυμούσε την ένταξη της Αιγύπτου στην συμφωνία, «τουλάχιστον προς το παρόν». Οι ίδιοι ανέφεραν πως η στάση του Ριάντ υπαγορεύεται από την αυξανομένη δυσαρέσκειά του απέναντι στην κυβέρνηση του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, αλλά και την εκτίμηση ότι η Αίγυπτος δεν διαθέτει πλέον την στρατηγική και στρατιωτική αξία που είχε στο παρελθόν.

Η Σαουδική Αραβία υπήρξε ο μεγαλύτερος οικονομικός υποστηρικτής της κυβερνήσεως Σίσι μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2013, διαθέτοντάς της αρχικώς περίπου 25 δισ. δολλάρια για την στήριξη της αιγυπτιακής οικονομίας. Σταδιακά, ωστόσο, το Ριάντ φέρεται να απογοητεύθηκε από αυτό που θεωρεί έλλειψη αντίστοιχης στηρίξεως από το Κάιρο σε κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας. Μία από τις πηγές χαρακτήρισε «ελάχιστο και αναξιόπιστο» τον ρόλο της Αιγύπτου στον μακροχρόνιο πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας με τους Χούθι στην Υεμένη, ενώ ανάλογη δυσαρέσκεια φέρεται να υπάρχει για την στάση της κατά τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ με το
Ιράν.

Δηλαδή και η Σαουδική Αραβία, παρ’ ότι έχει πληγεί από ιρανικούς πυραύλους, δεν συντάσσεται με την αμερικανική επιχείρηση κατά της Τεχεράνης, ούτε συμμερίζεται τους φόβους για την ανάπτυξη του πυρηνικού της προγράμματος. Στα ζητήματα αυτά φαίνεται να ταυτίζεται με τις θέσεις του Προέδρου της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν.

Οι πληροφορίες από την Άγκυρα, την ίδια στιγμή, ήσαν ξεκάθαρες. Τουρκικές πηγές ανέφεραν στο Middle East Eye ότι το καθεστώς Ερντογάν κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για να συμπεριλάβει την Αίγυπτο στην Συμφωνία και πρότεινε επισήμως την συμμετοχή της. Σύμφωνα με την τουρκική εκδοχή, όταν έγινε σαφές ότι το Κάιρο δεν ήταν έτοιμο να συμμετάσχει, οι υπόλοιπες χώρες αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς αυτό.

Οι σαουδαραβικές πηγές, ωστόσο, αμφισβητούν ότι ήταν η Αίγυπτος εκείνη που απέρριψε το ενδεχόμενο συμμετοχής. «Η πραγματικότητα είναι ότι ο Σίσι θα ήταν πρόθυμος να συμμετάσχει ώστε να αποκομίσει τα οικονομικά οφέλη αυτής της συμφωνίας, όπως κάνει συνήθως», υποστήριξε Σαουδάραβας επίσημος.

Ο ίδιος συνέχισε: «Καταλαβαίνουμε ότι οι Τούρκοι ήθελαν να συμπεριληφθεί η Αίγυπτος και καταλαβαίνουμε γιατί». Κατέληξε όμως αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο εντάξεως της Αιγύπτου στο μέλλον, «εάν δούμε αλλαγή ή βελτίωση». Ο Ταγίπ Ερντογάν πάντως ομιλεί ήδη ανοικτά για διεύρυνση της συμμαχίας. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Asharq Al Awsat», ο Τούρκος Πρόεδρος ξεκαθαρίζει ότι η Συμφωνία δεν σχεδιάσθηκε σαν ένα κλειστό «κλάμπ» τριών κρατών, αλλά παραμένει ανοικτή σε όσες χώρες της περιοχής επιδιώκουν την ειρήνη και την σταθερότητα.

Μάλιστα, περιγράφει ως μακροπρόθεσμο όραμα την δημιουργία μιάς κοινής «ομπρέλας», κάτω από την οποία θα μπορούσαν κάποια στιγμή να βρεθούν όλα τα κράτη της περιοχής. Ο Ερντογάν παρουσιάζει την Συμφωνία ως απάντηση στις νέες συνθήκες ασφαλείας που έχουν διαμορφωθεί στην περιοχή και στην ανάγκη οι ίδιες οι χώρες της να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την αντιμετώπιση των κρίσεων.

«Πάντα υποστηρίζαμε ότι τα περιφερειακά ζητήματα πρέπει να αναλαμβάνονται και να επιλύονται από τις χώρες της περιοχής», αναφέρει, σημειώνοντας ότι η Συμφωνία αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Αναγνωρίζει εξ άλλου ότι η πορεία της εντάσεως μεταξύ Ουάσιγκτων και Τεχεράνης είναι καθοριστική για τις περιφερειακές εξελίξεις, επιμένει όμως ότι θα ήταν λάθος να θεωρηθεί η Συμφωνία της Μέκκας απλώς προιόν της συγκεκριμένης συγκυρίας.

Υποστηρίζει ότι το σχέδιο έχει μακρύτερη ιστορία και αποτελούσε εδώ και καιρό αντικείμενο συζητήσεων της Τουρκίας με τους εταίρους της και άλλες χώρες της περιοχής. Ο Ερντογάν τονίζει ότι η Συμφωνία δεν πρέπει να ερμηνεύεται αποκλειστικώς ως στρατιωτική δέσμευσις. Στόχος, όπως λέγει, είναι η ενίσχυσις της αποτροπής και της αμοιβαίας ασφαλείας, αλλά και η ανάπτυξις της συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία, σε κοινά προγράμματα και στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

«Το μήνυμα της Συμφωνίας Κοινής Αμύνης της Μέκκας είναι πολύ σαφές: η ασφάλεια του ενός είναι η ασφάλεια όλων μας», καταλήγει. Εν τω μεταξύ, δεν θεωρείται άσχετο το γεγονός ότι από χθες ευρίσκεται στην Λιβύη ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Θα επισκεφθεί και την Τρίπολη και την Βεγγάζη και θα υποστηρίξει την ένωση των δύο οντοτήτων της χώρας, πιθανώτατα υπό την ομπρέλα της Συμφωνίας της Μέκκας.

 

(Από την εφημερίδα Εστία)

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο