Η Sea Legend, μια κινεζική εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που εστιάζει στις αγορές της Τουρκίας και της Βόρειας Αφρικής, θα εγκαινιάσει αυτή την εβδομάδα την πρώτη τακτική γραμμή μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μέσω της Αρκτικής. Η εβδομαδιαία γραμμή θα παρακάμπτει τις βόρειες ακτές της Ρωσίας κατά τη διαδρομή της μεταξύ του Νινγκμπό, στην ανατολική ακτή της Κίνας, και του Φέλιξστοου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η εταιρεία έχει ονομάσει τη γραμμή ‘Ice Silk Road’, σε αναφορά στον εμπορικό δρόμο του Μεταξιού που κάποτε συνέδεε την Κίνα με την Ευρώπη.
Το ταξίδι θα μειώσει τον συνήθη χρόνο πλεύσης των 40 ημερών μεταξύ των δύο λιμένων κατά περίπου το ήμισυ, ανάλογα με τις συνθήκες στον Αρκτικό Κύκλο. Η κίνηση αυτή ακολουθεί το ρεκόρ των 23 διελεύσεων μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού το περασμένο καλοκαίρι, έναντι 15 ταξιδιών το 2024. Το καλοκαίρι, ο θαλάσσιος πάγος λιώνει αρκετά νότια, επιτρέποντας στα πλοία να διέρχονται χωρίς να χρειάζονται παγοθραυστικά.
Παρά τη γεωπολιτική αντιπαλότητα για τον έλεγχο της περιοχής, οι ναυτιλιακές εταιρείες δείχνουν όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη διαδρομή αυτή, ως τρόπο αποφυγής στενών περασμάτων όπως το Στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ προς την Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι Χούθι, μια παραστρατιωτική ομάδα που υποστηρίζεται από το Ιράν, επανέλαβαν τις απειλές τους τον περασμένο μήνα. Μαχητές των Χούθι δήλωσαν στις 23 Ιουλίου ότι επιτέθηκαν σε δύο δεξαμενόπλοια της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, γεγονός που οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου ξανά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
«Υπάρχει σαφής αύξηση της κυκλοφορίας μέσω της Αρκτικής και της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής», δήλωσε ο Ραχούλ Κάννα, παγκόσμιος επικεφαλής της συμβουλευτικής για θαλάσσιους κινδύνους στην ασφαλιστική εταιρεία Allianz. «Τα πλοία και οι πλοιοκτήτες την θεωρούν πλέον περισσότερο ως ευκαιρία, πρώτον για να εξοικονομήσουν πολύ χρόνο και κόστος», αλλά και για να «αποφύγουν όλα τα γεωπολιτικά στενά και τις ζώνες συγκρούσεων», πρόσθεσε.
Η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή χωρίζεται σε 28 τμήματα με διαφορετικές οδηγίες που καθορίζονται από τη διοίκηση της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής, η οποία ελέγχεται από τη Rosatom, ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες συνθήκες πάγου. Η ρωσική κρατική εταιρεία εκδίδει άδειες για τη διέλευση της περιοχής.
Παρά το γεγονός ότι η Maersk έστειλε το πρώτο πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μέσω της αρκτικής διαδρομής μεταξύ Βλαδιβοστόκ και Αγίας Πετρούπολης το 2018, η δανική ναυτιλιακή εταιρεία και πολλές άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν δεσμευτεί να μην χρησιμοποιούν τη διαδρομή αυτή, φοβούμενες ότι θα προκαλέσουν ζημιά στο ευαίσθητο οικοσύστημα της Αρκτικής.
Ο πάγος της Αρκτικής κατά την περίοδο της χειμερινής αιχμής μειώθηκε κατά 5,8% μεταξύ του 2024 και του 2025 — η μεγαλύτερη πτώση που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον. Η έκταση του πάγου κατά την περίοδο της αιχμής ανέκαμψε ελαφρώς φέτος, αλλά ήταν η δεύτερη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με τη μελέτη.
«Ο αντίκτυπος της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην Αρκτική είναι πραγματικά συγκλονιστικός», δήλωσε ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος του Καναδά Στίβεν Γκιλμπό, ο οποίος διασχίζει την Αρκτική με πλοίο για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με ζητήματα που αφορούν τον Άπω Βορρά. «Η κλιματική αλλαγή θα εντείνει τους κινδύνους για την ασφάλεια στην Αρκτική, ιδίως αν υπάρχουν όλο και περισσότερα πλοία στην περιοχή που δεν προέρχονται απαραίτητα από χώρες της Αρκτικής».
Μεταξύ των λόγων για τους οποίους οι ευρωπαϊκές εταιρείες απέφευγαν τη διαδρομή αυτή συγκαταλέγονται οι σχέσεις με τη Ρωσία και η κλιματική αλλαγή, ανέφερε ο Μάλτε Χούμπερτ, ειδικός σε θέματα ναυτιλίας στην Αρκτική στο High North News, το οποίο λειτουργεί υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Nord της Νορβηγίας.
Το ενδιαφέρον για τη χρήση της Αρκτικής περιοχής για τη ναυτιλία αποτυπώνεται επίσης στην αύξηση των παραγγελιών για παγοενισχυμένα πλοία. Πέρσι κατασκευάστηκαν 167 τέτοια πλοία, το υψηλότερο επίπεδο σε πάνω από μια δεκαετία, ενώ άλλα 164 πρόκειται να κατασκευαστούν φέτος, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων Veson Nautical.
Ωστόσο, η Αρκτική εξακολουθεί να παρουσιάζει κρίσιμες προκλήσεις για τους ναυτικούς, οι οποίοι χρειάζονται εμπειρία στην πλοήγηση σε παγωμένα πεδία, συχνά χωρίς GPS, το οποίο ενδέχεται να μην λειτουργεί τόσο βόρεια. «Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος διαρροής πετρελαίου ή ρύπανσης και βρίσκεσαι μακριά από υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης. Ωστόσο, μπορείς επίσης να υποστηρίξεις ότι μειώνεις τις εκπομπές CO₂ ακολουθώντας τη συντομότερη διαδρομή», δήλωσε ο Χούμπερτ.
Τα πλοία πρέπει επίσης να συμμορφώνονται με τον Πολικό Κώδικα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, ο οποίος καθορίζει αυστηρά πρότυπα ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος για τα σκάφη. «Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα τα σκάφη να κολλήσουν αν δεν υπάρχουν διαθέσιμες εγκαταστάσεις παγοθραυστικών», δήλωσε ο Κάννα, ο οποίος πρόσθεσε ότι τα τελευταία πέντε χρόνια έχει σημειωθεί αύξηση των αιτημάτων σχετικά με τη χρήση της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής. «Αν συμβεί κάποιο ατύχημα στην Αρκτική, οι δυνατότητες περισυλλογής, παροχής βοήθειας, πυρόσβεσης, ή διάσωσης είναι περιορισμένες. Η αντιμετώπιση ενός έκτακτου περιστατικού ή ατυχήματος στην Αρκτική είναι πολύ πιο δύσκολη».
Από την ανάλυση της Allianz προκύπτει ότι τα τελευταία 10 χρόνια έχουν αναφερθεί περισσότερα από 500 ναυτικά περιστατικά στον Αρκτικό Κύκλο, με τις βλάβες ή τις αστοχίες των μηχανημάτων να ευθύνονται για σχεδόν το ήμισυ του συνόλου.