Δεκατρία χρόνια αργότερα, η εγκατάσταση αποτελεί σύμβολο μιας διαφορετικής τεχνολογικής προόδου: της ικανότητας της Ουκρανίας να χτυπά με ακρίβεια βαθιά μέσα στη Ρωσία και να προκαλεί μόνιμες ζημιές στις ενεργειακές της υποδομές.
Το διυλιστήριο είναι από τα περισσότερο πληγέντα από το πρόσφατο κύμα τολμηρών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας εκ μέρους της Ουκρανίας, με σκοπό την παρεμπόδιση της παραγωγής στοχεύοντας και καταστρέφοντας κρίσιμο εξοπλισμό.
Μια ανάλυση των Financial Times που περιλαμβάνει την χωροταξία των διυλιστηρίων, φωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες και δεδομένα θερμικής-υπέρυθρης ακτινοβολίας, δείχνει ότι οι ζημιές σε πολλά μεγάλα ρωσικά διυλιστήρια συνεχίστηκαν για εβδομάδες ή μήνες μετά τις επιθέσεις. Πρόσθετη ανάλυση παρείχε η Frontelligence Insight, μια ομάδα ανάλυσης υπό τη διεύθυνση ενός πρώην Ουκρανού αξιωματικού.
Η ουκρανική εκστρατεία εξάντλησε περισσότερο από το 30 και 45% της πραγματικής και ονομαστικής παραγωγικής ικανότητας της Ρωσίας αντίστοιχα, πυροδοτώντας τη χειρότερη κρίση καυσίμων στο κράτος από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και εντεύθεν.
Οι ομάδες που αναλαμβάνουν τα χτυπήματα ενημερώνονται τώρα από μηχανικούς σχετικά με το ποια μέρη των σοβιετικού σχεδιασμού συστημάτων διυλιστηρίων είναι απαραίτητα, πιο δύσκολο να αντικατασταθούν και πιο πιθανό να κρατήσουν ένα εργοστάσιο εκτός λειτουργίας.
Στα τέλη Απριλίου, δύο επιθέσεις έπληξαν το Τουάπσε προκαλώντας ένα αποκαλυπτικό σκηνικό με στύλους μαύρου καπνού να υψώνονται στον ουρανό, και οι οποίοι αργότερα έπεσαν ως τοξική βροχή.
Οι επιθέσεις εξαφάνισαν περισσότερες από δώδεκα μεγάλες και μεσαίου μεγέθους δεξαμενές με περίπου 80.000 κυβικά μέτρα χωρητικότητας αποθήκευσης, σύμφωνα με την εκτίμηση των FT.
Το πιο σημαντικό είναι ότι τα drones φαίνεται επίσης να έχουν καταστρέψει μια δευτερογενή μονάδα επεξεργασίας που κατασκευάστηκε στο πλαίσιο ενός προγράμματος εκσυγχρονισμού που είχε επικροτήσει ο Πούτιν. Το διυλιστήριο είναι τόσο παλιό που εμφανίζεται σε αποχαρακτηρισμένα, πλέον, πλάνα παρακολούθησης της CIA από τη δεκαετία του 1950.
Τέτοιες μονάδες διασπούν το βαρύ, χαμηλής αξίας πετρέλαιο σε ελαφρύτερα προϊόντα, όπως ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα και βενζίνη, δήλωσε ο Σεργκέι Βακουλένκο, ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Carnegie Russia Eurasia. Το διυλιστήριο θα μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί χωρίς αυτό εάν το υπόλοιπο εργοστάσιο παραμείνει άθικτο, αλλά η ποιότητα της παραγωγής του θα επιδεινωθεί σημαντικά.
Άλλες μονάδες που είναι δύσκολο να αντικατασταθούν περιλαμβάνουν εξοπλισμό που αφαιρεί το αλάτι και το νερό από το αργό πετρέλαιο πριν από τη διύλιση. Μια τέτοια μονάδα χτυπήθηκε πρόσφατα στο Ομσκ, ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια στον κόσμο, 2.500 χλμ. από τα ουκρανικά σύνορα.
Αυτές οι μονάδες ήταν κρίσιμες επειδή βρίσκονται στην αρχή της διαδικασίας διύλισης, δήλωσε ο Ισαάκ Λέβι, αναλυτής ενεργειακής πολιτικής στο Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα, μια φινλανδική ερευνητική ομάδα. Εάν αυτές υποστούν ζημιά, ένα διυλιστήριο μπορεί να χάσει μεγάλο μέρος της ικανότητάς του να επεξεργάζεται αργό πετρέλαιο, ακόμη και αν ο υπόλοιπος εξοπλισμός παραμείνει άθικτος. Η ρωσική χρηματιστηριακή εταιρεία Finam εκτιμά ότι οι επισκευές διαρκούν συνήθως έως και αρκετούς μήνες.
Ο Sumit Ritolia, ανώτερος διευθυντής μοντελοποίησης στην εταιρεία ανάλυσης Kpler, δήλωσε ότι οι ζημιές σε αυτούς τους τύπους μονάδων συνήθως προκαλούν πολύ μεγαλύτερες διακοπές ρεύματος από τα χτυπήματα σε δεξαμενές αποθήκευσης, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν θεαματικές πυρκαγιές, αλλά συχνά είναι πιο γρήγορα στην επισκευή.
Τα περισσότερα σημάδια των επιθέσεων στα 10 μεγαλύτερα διυλιστήρια της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των Ομσκ, Μόσχας και Τουάπσε, παρέμειναν ορατά από το διάστημα για εβδομάδες ή μήνες μετά την τελευταία γνωστή επίθεση, σύμφωνα με την ανάλυση των FinancialTimes.
Δορυφορικές εικόνες δείχνουν πόσο αργά προχωρούν οι επισκευές. Πάνω από ένα μήνα μετά τις επιθέσεις που προκάλεσαν ένα τεράστιο σύννεφο καπνού πάνω από τη Μόσχα, η λευκή οροφή μιας μεγάλης δεξαμενής αποθήκευσης πετρελαίου εξακολουθεί να βρίσκεται παραμορφωμένη στο σημείο που έπεσε. Τρεις μικρότερες δεξαμενές, ένα αντλιοστάσιο και οι σωλήνες που τις συνδέουν με το υπόλοιπο διυλιστήριο φαίνονται επίσης ορατά κατεστραμμένες.
Τα μικρότερα διυλιστήρια παραμένουν επίσης σε μεγάλο βαθμό εκτός λειτουργίας, με τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και διύλισης να κείτονται σε ερείπια.

Τα ρωσικά διυλιστήρια έχουν χάσει συνολικά το 45% της παραγωγικής τους δυναμικότητας λόγω των ουκρανικών χτυπημάτων με drone (πηγή: Financial Times)
Ακόμα και μετά την επαναλειτουργία των διυλιστηρίων, η δραστηριότητα ανακάμπτει αργά, σύμφωνα με τον FabioSabatini, ερευνητή στο Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης.
Η ομάδα του μέτρησε τη νυχτερινή ακτινοβολία γύρω από 29 μεγάλα ρωσικά διυλιστήρια μεταξύ Ιουνίου 2022 και Μαΐου 2026. Όπως διαπίστωσε, μετά από ένα πρώτο χτύπημα, η ακτινοβολία μειώθηκε κατά 30% σε απόσταση 1 χλμ. από το διυλιστήριο και έως και 18% σε απόσταση 5 χλμ. Η μείωση διήρκεσε περισσότερο από 13 μήνες για τις εγκαταστάσεις που επλήγησαν πέρυσι.
Οι επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, κόμβους μεταφορών ή αποθήκες καυσίμων δεν είχαν συγκρίσιμο αποτέλεσμα, δήλωσε ο Σαμπατίνι στους Financial Times.
Το Kstovo, ένα διυλιστήριο στο Νίζνι Νόβγκοροντ, χτυπήθηκε από drones στις 18 και 20 Μαΐου. Έκτοτε παραμένει εκτός λειτουργίας, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες θερμικής-υπέρυθρης ακτινοβολίας από την Constellr, μια γερμανική εταιρεία πληροφοριών. Στην τελευταία διαθέσιμη φωτογραφία, που τραβήχτηκε στις 18 Ιουλίου, δεν υπήρχε θερμική ένδειξη για τη μονάδα απόσταξης του συγκεκριμένου διυλιστηρίου.
Η στοχευμένη εκστρατεία της Ουκρανίας, με τη βοήθεια των αμερικανικών και γαλλικών μυστικών υπηρεσιών, έχει συμβάλει στην πυροδότηση μιας σοβαρής κρίσης καυσίμων στη Ρωσία, με περιορισμούς στις πωλήσεις σχεδόν σε κάθε περιφέρεια, καθώς και μεγάλες ουρές στα πρατήρια καυσίμων.
Η Ρωσία είχε αποκαταστήσει κάποια ικανότητα διύλισης, χάρη στην επανέναρξη των εργασιών στο Ομσκ, δήλωσε ο Ντάνιελ Έβανς, επικεφαλής του παγκόσμιου τομέα καυσίμων και διύλισης στην S&P Global Energy. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της ικανότητας αυτής παραμένει εκτός λειτουργίας, καθιστώντας τον εφοδιασμό της κατά τα άλλα ισορροπημένης εγχώριας αγοράς της Ρωσίας «πολύ δύσκολο», πρόσθεσε.
Δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι τα ρωσικά διυλιστήρια έχουν επεκτείνει τις άμυνες κατά των drones από το 2022, ωστόσο τα επαναλαμβανόμενα κύματα drones της Ουκρανίας μπορούν να τις υπερκεράσουν.
Ένας Ρώσος επιχειρηματίας είπε ότι η στρατηγική, την οποία συνέκρινε με το μεσαιωνικό ιππικό που προελαύνει σε σχηματισμό σφήνας, είχε προκαλέσει σημαντικό πόνο στους ιδιοκτήτες διυλιστηρίων.
«Οι προστατευτικές μέθοδοι ήταν αποτελεσματικές πέρυσι», είπε ο επιχειρηματίας. Αλλά, όπως πρόσθεσε, ενώ τα δίχτυα μπορούν να πιάσουν ένα drone, «όταν τρία χτυπήσουν το ίδιο σημείο, είναι φυσικά αδύνατο» να τα σταματήσει κανείς.