Στην αρχή του άρθρου, ο κ. Μυτιληναίος παρουσιάζει τη σημερινή κατάσταση του ευρωπαϊκού κλάδου μετάλλων: «Κατά τη διάρκεια των δύο θητειών μου ως Προέδρου της European Metals, η ευρωπαϊκή συζήτηση για τη βιομηχανία και την πολιτική της έθεσε τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τα μέταλλα της κυκλικής οικονομίας, και την ασφάλεια εφοδιασμού στο επίκεντρο των συζητήσεων σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Πρόκειται για μια ευπρόσδεκτη αλλαγή, αλλά η αναγνώριση από μόνη της δεν αρκεί για να κρατήσει ανοιχτό ένα χυτήριο, να επαναφέρει σε λειτουργία ένα αδρανές εργοστάσιο, να μειώσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, ή να καταστήσει ένα στρατηγικό έργο ελκυστικό για χρηματοδότηση. Για τη μεταλλουργική βιομηχανία της Ευρώπης, τα τελευταία τέσσερα χρόνια αφιερώθηκαν στο κλείσιμο αυτού του χάσματος μεταξύ πολιτικής αναγνώρισης και βιομηχανικής πραγματικότητας.»
Στη συνέχεια, ο κ. Μυτιληναίος αναφέρεται στο πρώτο βήμα για την επαναφορά της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας στον κλάδο των μετάλλων: «Όταν ανέλαβα για πρώτη φορά αυτόν τον ρόλο το 2022, η κατάσταση ήταν ήδη πολύ σοβαρή. Οι τιμές της ενέργειας είχαν εκτοξευθεί στα ύψη, τα χυτήρια έκλειναν ή υπολειτουργούσαν, και περίπου το ήμισυ της παραγωγικής ικανότητας αλουμινίου της Ευρώπης είχε αναγκαστεί να τεθεί εκτός λειτουργίας κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης. Αυτό μας ανάγκασε επίσης να αντιμετωπίσουμε το γεγονός ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες όσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες δεν μπορούσε πλέον να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα.
Η πρώτη προτεραιότητα ήταν σαφής: να τοποθετήσουμε τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, το κόστος της ενέργειας, και την ασφάλεια εφοδιασμού σε πρώτη θέση στην ατζέντα της ΕΕ. Η European Metals υποστήριζε σταθερά ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αναπτύξει καθαρές τεχνολογίες, να ενισχύσει την άμυνα, και να ηλεκτροδοτήσει την οικονομία της, αν χάσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που καθιστούν όλα αυτά δυνατά.
Ένα βασικό βήμα ήταν η θέσπιση του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRMA). Η European Metals πίεσε για μια ευρύτερη κατανόηση του τι είναι στρατηγικό, με αποτέλεσμα το αλουμίνιο να ανακτήσει τελικά τη θέση που του αρμόζει στον κατάλογο των στρατηγικών πρώτων υλών. Μέσω του έργου ‘Raw Materials 2030’, η European Metals προσπάθησε να υποστηρίξει με αριθμητικά στοιχεία την πολιτική φιλοδοξία: η Ευρώπη θα χρειαστεί νέα ορυχεία, νέες μονάδες επεξεργασίας, και νέες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, εάν θέλει να επιτύχει τους στόχους του CRMA.»
Συνεχίζοντας με τις ευρωπαϊκές πολιτικές, ο κ. Μυτιληναίος αξιολογεί τις διάφορες πρωτοβουλίες που έχει λάβει η ΕΕ με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας: «Από τότε, η ΕΕ έχει προωθήσει αρκετές σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως το Σχέδιο Δράσης για τον Χάλυβα και τα Μέταλλα, τη Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία, το Σχέδιο Δράσης RESourceEU, και τον Κανονισμό για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας. Οι προτάσεις αυτές καταδεικνύουν ότι υπάρχει η βούληση να ενσωματωθεί η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα σταθερά στο επίκεντρο των στόχων της Ευρώπης.
Για το μέλλον του ευρωπαϊκού τομέα των μετάλλων, οι προτεραιότητες είναι επομένως σαφείς.
Το Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια πρέπει να οδηγήσει σε άμεσες, πραγματικές, και προβλέψιμες μειώσεις του κόστους για τους βιομηχανικούς καταναλωτές. Η πρόσβαση σε PPAs με ανταγωνιστικές τιμές και εγγυημένη παροχή, η μείωση των φόρων και των τελών, ο καλύτερος σχεδιασμός του δικτύου, και τα πιο ανταγωνιστικά τιμολόγια δικτύου αποτελούν όλα χρήσιμους στόχους. Ωστόσο, τα οφέλη αυτά πρέπει να γίνουν αισθητά στους πραγματικούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Οι παραγωγοί μετάλλων εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένοι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, και η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοήσει το χάσμα μεταξύ του ενεργειακού κόστους της και εκείνου που αντιμετωπίζουν οι ανταγωνιστές σε άλλες περιοχές.
Το Σχέδιο Δράσης RESourceEU πρέπει να συμβάλει στην υλοποίηση στρατηγικών έργων. Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη εγχώρια παραγωγή, μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα, και περισσότερη ανακύκλωση. Η κυκλική οικονομία έχει εξελιχθεί από περιβαλλοντικό στόχο σε βιομηχανική επιταγή. Αυτή η μετατόπιση αντανακλάται όλο και περισσότερο σε πρωτοβουλίες όπως ο επικείμενος Κανονισμός για την Κυκλική Οικονομία, οι συζητήσεις σχετικά με τα μέτρα κατά της διαρροής παλαιών υλικών, και η εφαρμογή του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες.
Ο Κανονισμός για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας πρέπει να υποστηρίζει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Τα μέτρα από την πλευρά της ζήτησης για καθαρές τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν, αλλά δεν θα αρκούν εάν η Ευρώπη χάσει τις πρώτες ύλες που απαιτούνται για την κατασκευή αυτών των τεχνολογιών. Οι δημόσιες συμβάσεις, τα κριτήρια ανθεκτικότητας, και η βιομηχανική στήριξη θα πρέπει, συνεπώς, να αντανακλούν τη σημασία της ευρωπαϊκής παραγωγής και μεταποίησης.
Το Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για την Καθαρή Βιομηχανία πρέπει να αναθεωρηθεί και να καταστεί λειτουργικό. Η European Metals έχει υποστηρίξει ότι η στήριξη δεν πρέπει να επικεντρώνεται μόνο σε νέες επενδύσεις, αλλά και στη διατήρηση και την επανεκκίνηση της υπάρχουσας παραγωγικής ικανότητας, όπου αυτή ενισχύει την ασφάλεια του εφοδιασμού. Εάν το πλαίσιο είναι υπερβολικά περιοριστικό, υπερβολικά περίπλοκο ή υπερβολικά δύσκολο στην πρόσβαση, δεν θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Όπως έχει σήμερα, στερείται αυτής της ικανότητας.»
Βαρύνουσας σημασίας είναι η αναφορά του κ. Μυτιληναίου στο θέμα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο μίας νέας αντιπαράθεσης μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και κυβερνήσεων: «Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) χρειάζεται προσεκτική αναπροσαρμογή. Τα έμμεσα κόστη του ETS εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό βάρος για τους παραγωγούς μετάλλων με υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας· ως εκ τούτου, η αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους πρέπει να συνεχιστεί και μετά το 2030, όπως και η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων. Οποιαδήποτε νέα και μη ρεαλιστική μείωση των εφεδρικών τιμών αναφοράς, η οποία δεν αντανακλά τις δυνατότητες της βιομηχανίας με τις τρέχουσες διαθέσιμες τεχνολογίες, θα θέσει αναμφίβολα σε περαιτέρω κίνδυνο την παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών. Πρόκειται για ένα βασικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα.
Εάν δεν αντιμετωπιστούν αυτά τα εμπόδια, η κλιματική πολιτική θα αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή παραγωγή χωρίς να μειώσει τις παγκόσμιες εκπομπές.»
Ο κ. Μυτιληναίος μιλά και για τον ρόλο της European Metals, η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε αυτές τις προσπάθειες: «Η αλλαγή της εμπορικής ονομασίας από ‘Eurometaux’ σε ‘European Metals’ το 2026 αντανακλά επίσης αυτή τη βαθύτερη εξέλιξη και σηματοδότησε μια νέα κατεύθυνση για τον κλάδο: με περισσότερη αυτοπεποίθηση, με μεγαλύτερη εξωστρέφεια, και πιο εναρμονισμένη με την κλίμακα της βιομηχανικής πρόκλησης της Ευρώπης: τα ευρωπαϊκά μέταλλα συνδέονται με όλα όσα αποτελούν τη βάση του μέλλοντός μας.»
Έχοντας παρουσιάσει το ευρύτερο πλαίσιο, ο κ. Μυτιληναίος θέτει το δίλημμα που αντιμετωπίζει η ΕΕ: «Αυτό δεν είναι το τέλος της διαδρομής, κάθε άλλο. Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι, όπου η εφαρμογή των πολιτικών θα καθορίσει αν θα μπορεί να ανταγωνιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο και να εξασφαλίσει μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τα πλαίσια έχουν ολοένα και περισσότερο τεθεί σε εφαρμογή, αλλά από μόνα τους δεν αρκούν για να διατηρήσουν την παραγωγική ικανότητα, να προσελκύσουν επενδύσεις, ή να ανασυγκροτήσουν την ανταγωνιστικότητα. Αυτό που χρειάζεται είναι πραγματική δράση στην πράξη.
Για τις εταιρείες που αποφασίζουν αν θα επενδύσουν, όλα αυτά τα ζητήματα συνοψίζονται σε ένα ερώτημα: προσφέρει η Ευρώπη ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο;»
Κλείνοντας, ο κ. Μυτιληναίος εξηγεί το διακύβευμα των πολιτικών αυτών: «Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει αν η Ευρώπη θα μπορέσει να διατηρήσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που χρειάζεται ή αν οι στρατηγικές πρώτες ύλες, η βιομηχανική αξία, και η τεχνολογική ηγεσία θα συνεχίσουν να μεταφέρονται σε άλλες ανταγωνιστικές περιοχές. Αν αφήσουμε την παραγωγή να φύγει, μαζί με τα εργοστάσια, χάνουμε τα ίδια τα θεμέλια που εξασφαλίζουν την αυτονομία και τη διαπραγματευτική μας δύναμη για τα επόμενα χρόνια.
Η Ευρώπη διαθέτει την ικανότητα, την τεχνογνωσία, την τεχνολογία, και τη βιομηχανική φιλοδοξία για να εξασφαλίσει τη θέση της στον κόσμο και να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία. Η βιομηχανία των μετάλλων είναι έτοιμη να ηγηθεί αυτής της πορείας, αν της το επιτρέψουμε.»
Η δημόσια παρέμβαση του κ. Μυτιληναίου αυτή τη χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Με την Ευρώπη να αντιμετωπίζει ακόμα μία ενεργειακή κρίση και μία κρίση εφοδιασμού πρώτων υλών, οι απειλές για την ευρωπαϊκή οικονομία είναι σαφείς. Ταυτόχρονα, δεν μπορεί κανείς να υποτιμά τον εντεινόμενο ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, και πώς η Ευρώπη κινδυνεύει να αποτελέσει “παράπλευρη απώλεια” αυτού του εμπορικού πολέμου. Η επένδυση, λοιπόν, στις ευρωπαϊκές παραγωγικές ικανότητες συνιστά επιτακτική ανάγκη, αν η Ευρώπη επιθυμεί να διασφαλίσει την αυτονομία και την ανάπτυξή της.