Μεταξύ άλλων, η μεταρρύθμιση περιλαμβάνει την απαίτηση να χρησιμοποιούνται τα έσοδα που παράγονται από την αγορά για την απαλλαγή της οικονομίας από τις εκπομπές άνθρακα. «Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι το ETS θα γίνει ένα επενδυτικό εργαλείο συμβατό με τους στόχους μας για το κλίμα, την ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ανεξαρτησία», εξήγησε ο Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, σε μια ομάδα ευρωπαϊκών εφημερίδων, συμπεριλαμβανομένης της *Il Sole 24 Ore*. Τελικά, η μεταρρύθμιση πρέπει να χρησιμεύσει για την ευθυγράμμιση της αγοράς ETS με τον νέο κλιματικό στόχο για μείωση των επιβλαβών εκπομπών κατά 90% έως το 2040, με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
Πρέπει να σημειωθεί ότι το σύστημα εμπορίας εκπομπών απαιτεί από τις εταιρείες που ρυπαίνουν περισσότερο να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών. Από την άλλη πλευρά, οι εταιρείες που κινδυνεύουν να μετεγκατασταθούν δικαιούνται δωρεάν δικαιώματα. Τα δικαιώματα δημοπρατούνται από τα κράτη μέλη. Ο απώτερος στόχος της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» είναι η ενθάρρυνση οικονομικών δραστηριοτήτων που είναι φιλικές προς το περιβάλλον. Οι Βρυξέλλες εξηγούν ότι η αγορά του ETS έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση των επιβλαβών εκπομπών.
Ωστόσο, ορισμένοι βιομηχανικοί τομείς υποστηρίζουν ότι, σε ορισμένους τομείς, η ενεργειακή απόδοση έχει φτάσει στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο δεδομένων των τρεχουσών τεχνολογιών, σε βαθμό που πλέον θεωρούν το ETS ως μορφή φόρου. Παραπονιούνται επίσης για την αστάθεια των τιμών στην αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, επιχειρηματικές ενώσεις στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία - BDI, Medef, Confindustria - ζήτησαν την περασμένη εβδομάδα μια ριζική αναμόρφωση της αγοράς.
Η πρόταση
Η πρόταση προβλέπει τη συνέχιση της διανομής δωρεάν δικαιωμάτων, ακόμη και μετά το 2030, μέσω της αναθεώρησης του χρονοδιαγράμματος μείωσης του αριθμού των δικαιωμάτων που διανέμονται δωρεάν σε οικονομικούς τομείς που κινδυνεύουν με μετεγκατάσταση. Αρχικά, από το 2031 έως το 2035, η μείωση θα είναι λιγότερο απότομη. Κατά την περίοδο 2036-2040, όταν ο αριθμός των δικαιωμάτων που κατανέμονται δωρεάν αρχίσει να μειώνεται, οι εταιρείες θα μπορούν να συνεισφέρουν έως και 2% από έργα απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές που εκτελούνται σε τρίτες χώρες.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια – δηλαδή, από την έναρξή της – η αγορά του ΣΕΔΕ έχει αποφέρει έσοδα ύψους 260 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αυτά τα χρήματα έχουν χρησιμοποιηθεί συχνά για την ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών των κρατών μελών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει, από τώρα και στο εξής, τουλάχιστον τα μισά έσοδα να χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση έργων απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. «Επί του παρόντος», εξήγησε η Επίτροπος Χέκστρα, «μόλις το 10% των εσόδων δαπανάται στη βιομηχανία».
Όροι και προϋποθέσεις
Στο πλαίσιο αυτό, το 80% των δικαιωμάτων που κατανέμονται δωρεάν θα διατεθεί στις εταιρείες μόνο αφού δημοσιεύσουν συγκεκριμένα ετήσια σχέδια απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Το υπόλοιπο 20% θα κατανεμηθεί μόνο αφού τα σχέδια των εταιρειών έχουν εφαρμοστεί αποτελεσματικά. Στόχος, για άλλη μια φορά, είναι η χρήση του ETS όχι μόνο για την παροχή κινήτρων για φιλικές προς το περιβάλλον οικονομικές δραστηριότητες, αλλά και για την υποστήριξη νέων επενδύσεων.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη σταδιακή ενσωμάτωση της διαχείρισης αποβλήτων και στο ETS. Η μεταρρύθμιση προβλέπει μια σειρά από διασφαλίσεις για την αντιμετώπιση των ανησυχιών του τομέα. Πρόσφατα στις Βρυξέλλες, εκπρόσωποι αρκετών μεγάλων εταιρειών, όπως η γαλλική εταιρεία Veolia και η ιταλική εταιρεία ACEA, επεσήμαναν ότι η αναθέτουσα αρχή για τις υπηρεσίες διαχείρισης αποβλήτων είναι συχνά δημόσιος φορέας και ότι οι εταιρείες του τομέα δεν έχουν έλεγχο επί των εισροών.
Τέλος, η μεταρρύθμιση στοχεύει στην επέκταση του ETS σε ιδιωτικές πτήσεις και εμπορικές πτήσεις έως και 5.000 χιλιόμετρα από το κέντρο της Ευρώπης και, στον ναυτιλιακό τομέα, σε ορισμένα λιμάνια σε τρίτες χώρες εντός της ευρύτερης γειτονίας της Ευρώπης. «Πρέπει να εγκαταλείψουμε την ιδέα ότι το κλίμα και η οικονομία δεν μπορούν να συμβαδίζουν. Στην πραγματικότητα, μπορούν να συμβαδίζουν», εξήγησε η Επίτροπος Χόεκστρα, σημειώνοντας παράλληλα ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι βαθιά διχασμένη σχετικά με τις επικρίσεις και τα οφέλη της αγοράς ETS.