ΙΕΑ: Προβλήματα στις Αγορές Λιπασμάτων Από τη Διατάραξη της Παραγωγής Υδρογόνου Λόγω του Πολέμου

ΙΕΑ: Προβλήματα στις Αγορές Λιπασμάτων Από τη Διατάραξη της Παραγωγής Υδρογόνου Λόγω του Πολέμου
energia.gr
Σαβ, 20 Ιουνίου 2026 - 09:48

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει διαταράξει την παγκόσμια παραγωγή υδρογόνου και το εμπόριο προϊόντων με βάση αυτό, αποκαλύπτοντας μια σειρά από τρωτά σημεία στις αλυσίδες εφοδιασμού που υποστηρίζουν την παραγωγή λιπασμάτων, τη διύλιση και την κατασκευή χημικών, σύμφωνα με νέα έκθεση του IEA

Ο Οργανισμός επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι ο πόλεμος επηρέασε ιδιαίτερα τις αγορές λιπασμάτων, καθώς η Μέση Ανατολή,  από την οποία προέρχεται περίπου το ένα έκτο της παγκόσμιας παραγωγής υδρογόνου – το οποίο συνδέεται με την παρασκευή των περισσότερων λιπασμάτων - έχει κεντρική θέση στο διεθνές εμπόριο αμμωνίας και ουρίας. Μάλιστα, η τιμή της ουρίας διπλασιάστηκε μεταξύ του Ιανουαρίου και του Μαΐου 2026, λόγω προβλημάτων στον εφοδιασμό, αύξησης των τιμών φυσικού αερίου και της επιβολής περιορισμών στις εξαγωγές.

Αναλυτικότερα, η τελευταία έκδοση του “Global Hydrogen Review” του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας διαπιστώνει ότι η κρίση ανανεώνει το ενδιαφέρον για το υδρογόνο και τα καύσιμα με βάση το υδρογόνο ως επιλογές για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μακροπρόθεσμα, αν και το υδρογόνο χαμηλών εκπομπών παραμένει μακριά από την κλίμακα που απαιτείται ώστε αυτό να αποτελέσει μία άμεση απάντηση στο ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας.

Η έκθεση δείχνει ότι η ζήτηση για υδρογόνο παγκοσμίως ξεπέρασε τα 100 εκατομμύρια τόνους το 2025, ενώ η παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών αυξήθηκε κατά 20% σε σχεδόν 1 εκατομμύριο τόνους. Ωστόσο, επίμονα εμπόδια, όπως το υψηλό κόστος, η αβέβαιη ζήτηση, οι πολύπλοκες κανονιστικές ρυθμίσεις και η έλλειψη υποδομών, συνεχίζουν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη υδρογόνου χαμηλών εκπομπών, καθιστώντας τους στόχους του 2030 που ανακοίνωσαν οι κυβερνήσεις ολοένα και πιο μη εφικτούς.

«Η τρέχουσα κρίση έχει καταδείξει πόσο βαθιά εξαρτώνται οι οικονομίες σε όλο τον κόσμο από το εμπόριο προϊόντων με βάση το υδρογόνο - από λιπάσματα έως καύσιμα και βιομηχανικές πρώτες ύλες - και τον σημαντικό ρόλο της Μέσης Ανατολής σε αυτές τις αλυσίδες εφοδιασμού», δήλωσε ο Εκτελεστικός Διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ. «Οι χώρες αναζητούν τρόπους για να κάνουν τα ενεργειακά τους συστήματα πιο ανθεκτικά και διαφοροποιημένα. Το υδρογόνο χαμηλών εκπομπών μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτές τις προσπάθειες με την πάροδο του χρόνου, αλλά θα χρειαστεί ισχυρότερη πολιτική υποστήριξη και πολύ ταχύτερη ανάπτυξη προτού μπορέσει να συμβάλει ουσιαστικά σε μεγάλη κλίμακα», πρόσθεσε.

Ο πόλεμος επηρέασε ιδιαίτερα τις αγορές λιπασμάτων – Διπλασιάστηκε η τιμή της ουρίας

Οι αγορές λιπασμάτων έχουν επηρεαστεί ιδιαίτερα από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο αμμωνίας, ουρίας, μεθανόλης και προϊόντων διύλισης, καθώς από αυτήν προέρχεται περίπου το ένα έκτο της παγκόσμιας παραγωγής υδρογόνου. Οι διαταραχές στην παραγωγή, τις εξαγωγές και τις οδούς αποστολής έχουν συμβάλει σε ελλείψεις και αστάθεια τιμών στις παγκόσμιες αγορές.

Η έκθεση σημειώνει ότι οι τιμές της ουρίας διπλασιάστηκαν μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου 2026, καθώς οι διαταραχές στον εφοδιασμό, οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και οι περιορισμοί στις εξαγωγές πίεσαν τις παγκόσμιες αγορές. Η αύξηση που προκάλεσαν οι παράγοντες αυτοί στο κόστος των λιπασμάτων δημιουργεί κινδύνους για τις αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων, ιδίως στις αγροτικές οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές.

Η δυναμική των επενδύσεων εξασθένησε το 2025  -Σημαντικά μεγαλύτερο το κόστος σε σχέση με τις συμβατικές εναλλακτικές

Παράλληλα, ο ΙΕΑ, στην έκθεσή του, αναφέρει ότι η παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών αναμένεται να φτάσει σε νέο ρεκόρ το 2026 και να ξεπεράσει το 1% της παγκόσμιας παραγωγής υδρογόνου για πρώτη φορά. Ωστόσο, παρά τη συνεχιζόμενη πρόοδο, η δυναμική των επενδύσεων εξασθένησε το 2025, με καθυστερήσεις στις τελικές επενδυτικές αποφάσεις και μια συρρίκνωση του αγωγού έργων που υπογραμμίζουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας.

Παρά τη συνεχιζόμενη πολιτική υποστήριξη σε ορισμένες αγορές, το υδρογόνο χαμηλών εκπομπών και τα προϊόντα με βάση το υδρογόνο παραμένουν σημαντικά πιο ακριβά από τις συμβατικές εναλλακτικές λύσεις στις περισσότερες αγορές.

Ενώ η διαφοροποίηση μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, μπορεί επίσης να συνοδεύεται από πρόσθετο κόστος. Ως εκ τούτου, ο όγκος των ανακοινωθέντων έργων για την παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών έως το 2030 έχει συρρικνωθεί κατά περίπου το ένα τέταρτο από πέρυσι σε 27 εκατομμύρια τόνους λόγω καθυστερήσεων και ακυρώσεων. Τα έργα που έχουν λάβει τελική επενδυτική απόφαση ή έχουν ισχυρή πιθανότητα να τεθούν σε λειτουργία έως το 2030, έχουν μειωθεί από 10 εκατομμύρια τόνους στην περσινή αξιολόγηση σε λίγο πάνω από 6 εκατομμύρια τόνους.

Έλλειψη εξασφαλισμένης ζήτησης

Η ζήτηση παραμένει το βασικό κομμάτι που λείπει, επισημαίνει η έκθεση. Ο όγκος του υδρογόνου χαμηλών εκπομπών που καλύπτεται από νέες συμφωνίες απορρόφησης παρέμεινε χαμηλός το 2025, σε γενικές γραμμές αμετάβλητος από το προηγούμενο έτος. Μόνο περίπου το 20% των όγκων για τους οποίους υπεγράφησαν νέα συμβόλαια υποστηρίχθηκαν από σταθερές συμβατικές δεσμεύσεις. Αυτή η έλλειψη εξασφαλισμένης ζήτησης εξακολουθεί να αναφέρεται από τους κατασκευαστές ως ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στις επενδύσεις.

Στην Κίνα το 75% των νέων μονάδων

Η Κίνα παραμένει ο ηγέτης στην ανάπτυξη ηλεκτρολυτών, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 75% των νέων μονάδων το 2025, καθώς η παγκόσμια εγκατεστημένη ισχύς διπλασιάστηκε, φτάνοντας στα 4 GW. Ωστόσο, η έκθεση διαπιστώνει σημάδια επιβράδυνσης της δυναμικής, με τις επενδυτικές αποφάσεις για νέα έργα παραγωγής υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης να μειώνονται για πρώτη φορά. Η νέα πολιτική στήριξη που εισήχθη στα τέλη του 2025 αναμένεται να βοηθήσει στην αναζωογόνηση της ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.

Στην Ευρώπη, τα προγράμματα υποστήριξης και οι ρυθμιστικές απαιτήσεις συμβάλλουν στην προώθηση έργων, ιδίως στον τομέα της διύλισης. Ωστόσο, η αργή εφαρμογή βασικών κανονισμών συνεχίζει να καθυστερεί τις επενδύσεις και την μεγέθυνση. Όσον αφορά τον υπόλοιπο κόσμο, διαφαίνεται πρόοδος στη Βόρεια Αμερική, την Ινδία και την Ιαπωνία, αν και η αβεβαιότητα σχετικά με τους κανονισμούς, τα κίνητρα και τη μελλοντική ζήτηση παραμένει πρόκληση.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Αφρική. Η ήπειρος διαθέτει άφθονους ανανεώσιμους ενεργειακούς πόρους και σημαντικό μακροπρόθεσμο δυναμικό για παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών, αλλά η ανάπτυξη παραμένει σε πρώιμο στάδιο. Μόνο περίπου 6.000 τόνοι υδρογόνου χαμηλών εκπομπών παράγονται σήμερα στην Αφρική και κανένα από τα 34 ανακοινωθέντα έργα που στοχεύουν στη λειτουργία τους έως το 2030 δεν έχει ακόμη λάβει τελική επενδυτική απόφαση. Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΕΑ, το υδρογόνο θα μπορούσε να υποστηρίξει τη βιομηχανική ανάπτυξη, να βελτιώσει την επισιτιστική ασφάλεια μέσω της εγχώριας παραγωγής λιπασμάτων και να βοηθήσει τις χώρες της Αφρικής να ανέβουν στην αλυσίδα αξίας σε τομείς όπως η χαλυβουργία. Ωστόσο, η επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη μείωση του κόστους χρηματοδότησης και τη διασφάλιση της ενσωμάτωσης των στρατηγικών για το υδρογόνο στις ευρύτερες προτεραιότητες οικονομικής ανάπτυξης.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο