η ενεργειακή μετάβαση, τα προβλήματα και οι ευκαιρίες που τη συνοδεύουν, επανακαθορίζει τον αναπτυξιακό χάρτη της χώρας.
Στο επίκεντρο βρέθηκε το σχέδιο ανάπτυξης του μεγαλύτερου δημόσιου συνεργατικού φωτοβολταϊκού πάρκου στην Ελλάδα, ένα έργο που αποκτά ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο ως ενεργειακή επένδυση, καθαυτή, αλλά και ως εργαλείο άσκησης κοινωνικής πολιτικής.
Σημειώνουμε ότι το έργο, συνολικής ισχύος 105 MW, θεσμοθετήθηκε με πρόσφατο νόμο και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο προώθησης του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, στην προσπάθεια να μειωθεί το ενεργειακό κόστος και να μεγαλώσει η πρόσβαση στην καθαρή ενέργεια.
Οι εκτιμήσεις για μείωση της ενεργειακής δαπάνης μέχρι και 62% για 147.000 αγρότες και πολίτες, σε συνδυασμό με την κάλυψη των αναγκών 17.000 ευάλωτων νοικοκυριών, αναδεικνύουν τη σαφή κοινωνική διάσταση του έργου.
Συνολικά, σχεδόν 300.000 κάτοικοι σε δώδεκα δήμους του Νομού, αναμένεται να ωφεληθούν, γεγονός που ενισχύει την έννοια της ενεργειακής δημοκρατίας που προωθεί το υπουργείο.
Η υλοποίηση στο δημόσιο κτήμα Polder στο Μεσολόγγι και η μερική χρηματοδότηση μέσω του ΠΕΠ Δυτικής Ελλάδας, ύψους 25 εκατ. ευρώ, υπογραμμίζουν το ρόλο των περιφερειακών πόρων και των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων σε αυτή τη μετάβαση.
Παράλληλα, η θεσμική κατοχύρωση των ενεργειακών κοινοτήτων δημιουργεί ένα νέο υπόδειγμα συμμετοχικής ανάπτυξης, με την Τοπική Αυτοδιοίκηση να αναλαμβάνει ενεργότερο ρόλο.
Σε αυτό το πλαίσιο, το συγκεκριμένο έργο μπορεί να ενταχθεί ως τμήμα της ευρύτερης στρατηγικής για το project της Δίκαιης Μετάβασης, έστω και αν γεωγραφικά, βρίσκεται έξω από τα παραδοσιακά λιγνιτικά κέντρα, καθαυτά, όπως η Δυτική Μακεδονία και η Μεγαλόπολη.
Η εμπειρία από αυτές τις περιοχές έχει δείξει ότι η απολιγνιτοποίηση συνοδεύεται από έντονες κοινωνικοοικονομικές πιέσεις, κυρίως, απώλεια θέσεων εργασίας, ανάγκη αναδιάρθρωσης της τοπικής οικονομίας και αναζήτηση νέων παραγωγικών μοντέλων.
Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και τα συναφή ευρωπαϊκά προγράμματα επιχειρούν να καλύψουν αυτό το κενό, χρηματοδοτώντας επενδύσεις σε ΑΠΕ, υποδομές, καινοτομία και κατάρτιση ανθρώπινου δυναμικού. Ωστόσο, η πρόκληση παραμένει η δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας και η αποφυγή μονοδιάστατης εξάρτησης από μεγάλης κλίμακας ενεργειακά έργα.
Υπό αυτή την οπτική, το μοντέλο των ενεργειακών κοινοτήτων που προωθείται στη Δυτική Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μετατοπίζει μέρος της αξίας προς τις τοπικές κοινωνίες, ενισχύοντας την αποδοχή των έργων και περιορίζοντας τις ανισότητες που συχνά συνοδεύουν την ενεργειακή μετάβαση.
Οι δηλώσεις του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, εστιάζουν στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη μείωση του κόστους, ενώ από την πλευρά της Περιφέρειας αναδεικνύεται η σημασία της πολιτικής βούλησης και της διαχρονικής διεκδίκησης για την υλοποίηση του έργου. Η αναφορά στον ρόλο της κεντρικής κυβέρνησης επιβεβαιώνει τη σύνδεση των περιφερειακών πρωτοβουλιών με τον εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό.
Πέραν του εμβληματικού έργου, η επίσκεψη του κυρίου Παπασταύρου κα του Περιφερειάρχη Δυτ. Ελλάδας, Νεκτάριου Φαρμάκη, περιλάμβανε ένα ευρύ κύκλο επαφών με αυτοδιοικητικούς και παραγωγικούς φορείς, με τις συζητήσεις να περιστρέφονται σε ζητήματα ενεργειακής αναβάθμισης υποδομών, διαχείρισης υδάτων και προστασίας του περιβάλλοντος.
Η σύνδεση των ενεργειακών επενδύσεων με την επιχειρηματικότητα και την τοπική οικονομία αποτέλεσε επίσης βασικό άξονα συζήτησης με το Επιμελητήριο Αιτωλοακαρνανίας.
Συνολικά, η παρέμβαση στην Αιτωλοακαρνανία λειτουργεί ως πιλοτικό παράδειγμα για το πώς η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να αποκτήσει πιο αποκεντρωμένα και κοινωνικά χαρακτηριστικά. Το ερώτημα που παραμένει, ωστόσο, είναι κατά πόσο τέτοιου τύπου πρωτοβουλίες μπορούν να αναπαραχθούν σε μεγαλύτερη κλίμακα και να συμβάλουν ουσιαστικά στη γεφύρωση των αναπτυξιακών ανισοτήτων που εντείνει η μεταλιγνιτική εποχή.
Ακολουθούν οι δηλώσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθώς και του Περιφερειάρχη Δυτ. Ελλάδας:
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε: «Κάνουμε πράξη την ενεργειακή δημοκρατία. Υλοποιούμε στη Δυτική Ελλάδα το μεγαλύτερο δημόσιο συνεργατικό φωτοβολταϊκό πάρκο στη χώρα. 147.000 αγρότες ωφελούνται και 17.000 ευάλωτα νοικοκυριά αποκτούν δωρεάν ρεύμα. Ήταν ένα θέμα το οποίο οργανωμένα η Περιφερειακή Αρχή μάς είχε θέσει έγκαιρα και τεκμηριωμένα, έχοντας εξασφαλίσει και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Δέσμευση της Κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι η συνεχής παρουσία στην περιφέρεια και η υλοποίηση πολιτικών που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Με σχέδιο, συνέπεια και συνεργασία, προχωρούμε σε παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη, θωρακίζουν την ενεργειακή ασφάλεια, μειώνουν το κόστος της ενέργειας και βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών».
Ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας κ. Νεκτάριος Φαρμάκης δήλωσε από την πλευρά του: «Ένα μεγάλο όραμα για τη Δυτική Ελλάδα αποκτάει πλέον την υπόσταση να μετατραπεί σε πραγματικό έργο. Και μία μεγάλη προσπάθεια χρόνων παράγει τους πρώτους καρπούς. Η θεσμική κατοχύρωση των ενεργειακών κοινοτήτων της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, μας προσφέρει τις δυνατότητες υλοποίησης του μεγαλύτερου συνεργατικού έργου ενεργειακής δημοκρατίας στη χώρα και ένα από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη. Ευχαριστώ από καρδιάς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, για την πολύτιμη συνεισφορά του στην υλοποίηση της προσπάθειας, όπως και τις προηγούμενες ηγεσίες του Υπουργείου.
Επίσης, όμως, οφείλω να επαναλάβω για άλλη μία φορά ότι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός είδε και πίστεψε στο όραμά μας, κάτι που λειτούργησε καταλυτικά στην ευόδωση των προσπαθειών μας. Η ευθύνη μας πλέον είναι να προχωρήσουμε με μεγάλη ταχύτητα στην υλοποίηση του μεγάλου συνεργατικού φωτοβολταϊκού πάρκου, προσφέροντας σημαντική ενεργειακή ανάσα σε εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας. Προς αυτή ακριβώς την κατεύθυνση, έχουμε ήδη ξεκινήσει να εργαζόμαστε.»