Ο Μεσαίος Διάδρομος Κερδίζει Έδαφος στην Ευρασία, ως Νέα Εμπορική Οδός

Ο Μεσαίος Διάδρομος Κερδίζει Έδαφος στην Ευρασία, ως Νέα Εμπορική Οδός
της Βάνας Στέλλου
Δευ, 27 Απριλίου 2026 - 14:39

Το παγκόσμιο εμπόριο απομακρύνεται από ευάλωτα θαλάσσια περάσματα προς χερσαίες διαδρομές, όπως ο Μεσαίος Διάδρομος, εν μέσω αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας

Ένα επενδυτικό πακέτο ύψους 3,3 δισ. δολαρίων, με τη στήριξη της Παγκόσμιας Τράπεζας, στοχεύει στην κάλυψη κενών υποδομών και στην αξιοποίηση του μακροπρόθεσμου δυναμικού του διαδρόμου. Παρά τις προοπτικές, η διαδρομή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικούς περιορισμούς σε χωρητικότητα και συντονισμό, πριν μπορέσει να ανταγωνιστεί τις καθιερωμένες βόρειες εμπορικές ροές.

Καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες δυσκολεύονται να διασφαλίσουν σταθερή πρόσβαση στο Ορμούζ εν μέσω εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το ευρασιατικό εμπόριο κατευθύνεται όλο και περισσότερο προς χερσαίες εναλλακτικές. Η Διακασπιακή Διεθνής Διαδρομή Μεταφορών, γνωστή και ως Μεσαίος Διάδρομος, αναδεικνύεται ως βασική επιλογή διαφοροποίησης στη ευρασιατική εφοδιαστική.

Η Παγκόσμια Τράπεζα είχε ήδη από το 2023 χαρακτηρίσει τον Μεσαίο Διάδρομο ως στρατηγικά σημαντικό αλλά δομικά περιορισμένο. Αν και ο γεωπολιτικός κατακερματισμός, εν μέρει λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, αύξησε τη ζήτηση για εναλλακτικές διαδρομές, η βιωσιμότητα του διαδρόμου εξαρτάται από συντονισμένες επενδύσεις, την άρση των υποδομικών εμποδίων και τη βελτίωση των διασυνοριακών διαδικασιών.

Για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων, η Παγκόσμια Τράπεζα και οι εταίροι της δεσμεύτηκαν στις 14–15 Απριλίου για επενδύσεις 3,3 δισ. δολαρίων. Σε αυτές περιλαμβάνονται 1,9 δισ. δολάρια για τη βόρεια σιδηροδρομική διάβαση της Κωνσταντινούπολης και 1,4 δισ. για την ανακατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Καραγκάντι–Ζεζκαζγκάν στο Καζακστάν.

Την ίδια ημέρα, ο Τούρκος Αντιπρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ υπογράμμισε τη σημασία των επενδύσεων σε συνάντηση στην Αστάνα: «Ο Βόρειος Διάδρομος (μέσω Ρωσίας) έχει γίνει απρόβλεπτος λόγω γεωπολιτικών εντάσεων. Η νότια διαδρομή έχει φτάσει στα όρια της χωρητικότητάς της. Αυτή η κατάσταση καθιστά τον Μεσαίο Διάδρομο όχι εναλλακτική, αλλά αναγκαιότητα.»

Αναλυτές εκτιμούν ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι κυρώσεις ενίσχυσαν την εξάρτηση από θαλάσσια σημεία, όπως το Στενό του Ορμούζ, αλλά η κρίση έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ακόμη και αν το Ορμούζ επαναλειτουργήσει πλήρως, η αξιοπιστία του ως σταθερής διαδρομής έχει πληγεί για πολλά χρόνια, ίσως και μόνιμα, αναφέρουν.

Η αβεβαιότητα ήδη επηρεάζει τις τιμές, ενσωματώνοντας ένα «ασφάλιστρο κινδύνου» στο πετρέλαιο και στα λιπάσματα. Περίπου το 25–35% των παγκόσμιων προμηθειών λιπασμάτων περνά από τα Στενά του Ορμούζ.

Μια περιοχή μέσα στο γεωπολιτικό χάος

Η αυξανόμενη ελκυστικότητα του Μεσαίου Διαδρόμου οφείλεται και στη σχετική σταθερότητα της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου. Η περιοχή έχει δείξει σταθερότητα μέσα στο γεωπολιτικό χάος.

Μεγάλες δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενισχύουν την παρουσία τους, ενώ και οι ΗΠΑ δείχνουν ενδιαφέρον, κυρίως για πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Ωστόσο, αναλυτές απο το Carnegie Endowment τονίζουν ότι, ο διάδρομος δεν μπορεί ακόμη να αντικαταστήσει τη βόρεια διαδρομή μέσω Ρωσίας. Δεν είναι θέμα ενδιαφέροντος, αλλά τεχνικής δυνατότητας. Είναι ακόμη αδύνατο να μεταφερθεί όλος ο όγκος εμπορίου μέσω του Μεσαίου Διαδρόμου.

Τι σημαίνει για το Καζακστάν

Για το Καζακστάν, το έργο σηματοδοτεί κάτι περισσότερο από χρηματοδότηση υποδομών: αναδεικνύει τον ρόλο του ως κομβικού κόμβου μεταφορών. Οι επενδύσεις μπορούν να αναζωογονήσουν οικονομικά υποβαθμισμένες περιοχές, δημιουργώντας νέες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, η επιτυχία εξαρτάται από τη σωστή διακυβέρνηση και εφαρμογή των έργων.
Ο Μεσαίος Διάδρομος, γνωστός επίσημα ως Διακασπιακή Διεθνής Διαδρομή Μεταφορών, ιδρύθηκε το 2014 από το Καζακστάν, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία για να συνδέσει την Κίνα με την Ευρώπη μέσω Κεντρικής Ασίας, Κασπίας Θάλασσας και Νότιου Καυκάσου, με συνέχεια μέσω Τουρκίας.

Για χρόνια παρέμενε δευτερεύων σε σχέση με τη βόρεια διαδρομή μέσω Ρωσίας, αλλά πλέον αναβαθμίζεται λόγω των νέων γεωπολιτικών συνθηκών.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο