Μόνο εν συναρτήσει προς τους επιδιωκόμενους σκοπούς έχει νόημα η συζήτησις περί του ποια πλευρά της αναμετρήσεως αποβαίνει νικήτρια και ποια ηττημένη

Κατά τον φημισμένο Πρώσο στρατηγό Χέλμουτ φον Μόλτκε, κανένα επιχειρησιακό σχέδιο δεν επιβιώνει της πρώτης αμέσου επαφής με τον εχθρό. Ο εν εξελίξει Τρίτος Πόλεμος του Κόλπου ή Πόλεμος του Ραμαζανιού, όπως έχει ήδη αποκληθεί, επιβεβαιώνει την ρήση αυτή περιτράνως.

Οι διακηρυχθέντες στόχοι και οι εκτιμήσεις για την διάρκεια του πολέμου, όπως διατυπώνονται από χειλέων της αμερικανικής ηγεσίας, αλλάζουν διαρκώς. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται σχεδόν έτοιμος να κηρύξει τον τερματισμό του πολέμου, ισχυριζόμενος ότι η νίκη έχει ουσιαστικώς επιτευχθεί. Ωστόσο, μόνο εν συναρτήσει προς τους επιδιωκόμενους σκοπούς έχει νόημα η συζήτησις περί του ποια πλευρά της αναμετρήσεως αποβαίνει νικήτρια και ποια ηττημένη.

Είναι προφανές ότι διατάσσοντας την επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν ο ένοικος του Λευκού Οίκου είχε κατά νου την επίτευξη εντός συντόμου χρονικού διαστήματος μιας “αλλαγής καθεστώτος” στην Τεχεράνη, δίχως την προσφυγή στην ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, όπερ αποτελεί ανυπέρβλητο πολιτικό και ουσιαστικό περιορισμό για την αμερικανική πλευρά.

Από αυτή την άποψη, το εγχείρημα απέτυχε – όπως μαρτυρεί και μόνο το γεγονός ότι οι εχθροπραξίες ξεπέρασαν τις δύο εβδομάδες, ενώ η “αλλαγή καθεστώτος” εξηντλήθη στην αντικατάσταση του Αλί Χαμενεϊ από τον... Μότζταμπα Χαμενεϊ, δίχως να προκύπτουν δείγματα περαιτέρω ρωγμών. Μάλιστα οι μαζικές εκδηλώσεις πένθους για τον δολοφονηθέντα Ανώτατο Ηγέτη και αφοσιώσεως στον διάδοχό του, δίνουν την ευκαιρία στο καθεστώς να επιδείξει τα στέρεα κοινωνικά του ερείσματα, ενώ οι αμερικανο-ισραηλινοί βομβαρδισμοί προκαλούν αγανάκτηση και πατριωτική συσπείρωση ακόμη και στο μέγα τμήμα του πληθυσμού που αντιπολιτεύεται την Ισλαμική Δημοκρατία.

Τα πάντα φαίνεται ότι είχαν επενδυθεί από αμερικανο-ισραηλινής πλευράς στα καταλυτικά, υποτίθεται, αποτελέσματα της επιχειρήσεως “αποκεφαλισμού” του πρώτου 24ώρου του πολέμου, δίχως επαρκή προετοιμασία για εναλλακτικά σενάρια. Πρόκειται για παρανάγνωση της πραγματικότητος, η οποία θα πρέπει να αποδοθεί σε υπερβάλλουσα αυτοπεποίθηση, αλλά και σε μία παρανόηση ουσιαστικά φιλοσοφικής τάξεως για το τι είναι η τέχνη του πολέμου: ο συνολικός συσχετισμός ισχύος δεν εξαντλείται στην τεχνολογική υπεροπλία, ενώ η ικανότητα μαζικής εξουδετερώσεως αμάχων και υποδομών δεν συνιστά αυτομάτως στρατηγική νίκη στην αναμέτρηση μεταξύ στρατών.

Η ιρανική πλευρά απεδείχθη ικανή, παρά το βαρύ τίμημα σε ζωές και κατεστραμμένες υποδομές, να σταθεί ισότιμα στη μάχη, να αποκεντρώσει υπό τύπον “μωσαϊκού” την στρατιωτική μηχανή του και να μετατρέψει ό,τι υποτίθεται ότι θα ήτο ένα χρονικώς και τοπικώς εντοπισμένο blitzkrieg σε έναν περιφερειακό πόλεμο φθοράς, με πλήγματα στο έδαφος των φιλικών προς την Δύση αραβικών μοναρχιών και το Ισραήλ. Το δε εβραϊκό κράτος βιώνει την δυσάρεστη έκπληξη να αντιμετωπίζει όχι μόνο τους ιρανικούς πυραύλους, αλλά και τις ρουκέτες της λιβανικής σιιτικής οργανώσεως Χεμζπολλάχ, η οποία υποτίθεται ότι είχε “ξεδοντιασθεί” από το 2024 και υπέμενε επί δεκαπέντε μήνες τις αλλεπάλληλες παραβιάσεις της καταπαύσεως του πυρός από το Ισραήλ δίχως να απαντά.

Συνεπώς ο υπό ιρανική ηγεσία “άξονας της αντιστάσεως” στην ευρύτερη περιοχή αποδεικνύεται ότι παραμένει εν ζωή – πόσω μάλλον που οι Χούθι της Υεμένης απειλούν να κλείσουν τα Στενά του Μπάμ ελ Μπαντέμπ στην έξοδο της Ερυθράς Θαλάσσης, ώστε να μεγιστοποιήσουν το κόστος που επιφέρει στην διεθνή οικονομία ο ιρανικός αποκλεισμός των Στενών του Χορμούζ.

Με δεδομένο ότι τόσο ο περυσινός “Πόλεμος των Δώδεκα Ημερών” όσο και ο τωρινός εξαπελύθησαν εν μέσω ιρανο-αμερικανικών συνομιλιών, η Τεχεράνη οδηγείται στο συμπέρασμα ότι η προσφυγή στην διπλωματία είναι άνευ νοήματος. Το “τέλος”, όπως το οραματίζονται οι Ιρανοί ιθύνοντες, θα προκύψει μόνο από τις πιέσεις που θα επιφέρει μέσω τρίτων στην Ουάσιγκτον η χρονική και γεωγραφική εξάπλωση των επιπτώσεων του πολέμου, με ζητούμενο μία νέα Μέση Ανατολή, δίχως αμερικανική στρατιωτική παρουσία ικανή να απειλήσει εκ νέου την Ισλαμική Δημοκρατία.

Κατά την έκφραση του Χένρι Κίσσινγκερ, ένας τακτικός στρατός χάνει όσο δεν κερδίζει και ένας αντάρτικος στρατός κερδίζει όσο δεν χάνει. Θα πρέπει, υπ' αυτό το πρίσμα να φανταστούμε τη θέση του Ιράν ως ενός “αντάρτη” του περιφερειακού και διεθνούς συστήματος. Αλλά και το Ισραήλ (παρά την κόπωση που ήδη δημιουργεί στον πληθυσμό του ο διαρκής συναγερμός λόγω της εξουδετερώσεως των αμερικανικών ραντάρ, τα οποία επέτρεπαν έγκαιρη προειδοποίηση για εισερχόμενα πλήγματα) δεν μπορεί παρά να επενδύει στην συνέχιση του πολέμου, με στόχο την μετατροπή του Ιράν σε ένα αποδυναμωμένο και απομονωμένο κράτος, κατά το προηγούμενο του Ιράκ της δεκαετίας του '90, ώστε να επιδιχωθεί εκ νέου σε καταλληλότερη ευκαιρία η διάλυσίς του.

Όμως στο σημείο αυτό η στοχοθεσία ΗΠΑ και Ισραήλ προφανώς αποκλίνει. Εφόσον δεν προέκυψε γρήγορη επιτυχία, ο Ντόλαντ Τραμπ δεν έχει συμφέρον να απορροφηθεί (και μάλιστα σε χρονιά ενδιάμεσων εκλογών) σε μία περιπέτεια δίχως “στρατηγική εξόδου”, με ολοένα και μεγαλύτερες επιχειρησιακές απαιτήσεις και οδυνηρό αντίκτυπο, ήδη αισθητό, στην διεθνή οικονομία.

Ήδη παραδοσιακοί πυλώνες της αμερικανοκεντρικής τάξεως πραγμάτων, όπως οι αραβικές μοναρχίες, βιώνουν, κατεξοχήν οι μικρότερες, οικονομικώς και ενδεχομένως στο μέλλον και πολιτικώς αποσταθεροποιητικές καταστάσεις. Εάν από τον αντιστρεπτό αποκλεισμό του Χορμούζ περάσουμε σε μη αντιστρεπτές καταστροφές στην ενεργειακή και χρηματοπιστωτική τους υποδομή, ο ρόλος τους ως διεθνών οικονομικών κόμβων θα ακολουθήσει την οδό της ήδη χαμένης τουριστικής τους δημοφιλίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι στο ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στο οποίο διεκτραγωδούνται οι δοκιμασίες των αραβικών χωρών, δίχως καμία αναφορά στην αμερικανο-ισραηλινή πρωτοβουλία ενάρξεως του πολέμου, η Ρωσία και η Κίνα επέλεξαν την αποχή, προβάλλοντας ως αυριανοί συνομιλητές, ικανοί να συζεύξουν και τις δύο ακτές του Περσικού Κόλπου σε μία νέα αρχιτεκτονική συλλογικής ασφαλείας.

Η στροφή της Τουρκίας

Αξιοσημείωτη, επίσης, είναι η στροφή της Τουρκίας, δια στόματος του προέδρου Ταγίπ Ερντογάν και του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, προς μία φρασεολογία υπερβάσεως των διαφορών σουνιτών και σιιτών και καταδίκης κάθε υποκινήσεως εμφύλιων αναταραχών στο Ιράν. Καίτοι το σφιχταγκάλιασμα της γείτονος με τη Δύση γίνεται διαρκώς εμφανέστερο (με το αμερικανικό ραντάρ επί τουρκικού εδάφους να είναι το μόνο παραμένον εν λειτουργία και με την δικαιοσύνη των ΗΠΑ να κλείνει τον φάκελο των δικαστικών περιπετειών της τουρκικής Halkbank), η προοπτική χειραγωγήσεως του κουρδικού αυτονομισμού, ενεργοποιήσεως μεγάλων προσφυγικών ρευμάτων, απογειώσεως του πληθωρισμού, αλλά και μελλοντικής στοχοποιήσεως της Τουρκίας από ένα ενισχυμένο Ισραήλ θέτει την κυβέρνηση Ερντογάν σε συναγερμό.

(από την εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»)

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο