Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει τις συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Πέρα από τις άμεσες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής, η κρίση έχει οδηγήσει σχεδόν σε πλήρη διακοπή της διέλευσης δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ

Με σχεδόν 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξαγωγών αργού και πετρελαϊκών προϊόντων να έχουν διαταραχθεί, και με περιορισμένες εναλλακτικές επιλογές για την παράκαμψη του σημαντικότερου θαλάσσιου περάσματος πετρελαίου στον κόσμο τόσο οι παραγωγοί όσο και οι καταναλωτές αργού παγκοσμίως υφίστανται έντονες πιέσεις. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά $20 ανά βαρέλι, φτάνοντας τα $92 το βαρέλι από την έναρξη των εχθροπραξιών στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρούνται στις αγορές πετρελαϊκών προϊόντων. Αυτά επισημαίνονται στην τελευταία Έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) για τον μήνα Μάρτιο, η οποία δημοσιεύτηκε σήμερα (12/3) και αναφέρεται στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Καθώς ελάχιστα πλοία μπορούν ή είναι πρόθυμα να φορτώσουν πετρέλαιο στα λιμάνια και οι εγχώριες δεξαμενές αποθήκευσης γεμίζουν, οι πετρελαιοπαραγωγοί της περιοχής μειώνουν ή διακόπτουν την παραγωγή. Αν και η κατάσταση είναι ρευστή, εκτιμάται από τον ΙΕΑ ότι η παραγωγή αργού έχει ήδη μειωθεί τουλάχιστον κατά 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ επιπλέον 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως υγρών φυσικού αερίου (NGLs) έχουν επίσης διακοπεί. Σημαντικές μειώσεις στην πετρελαϊκή προσφορά καταγράφονται στο Ιράκ, το Κατάρ, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.

Οι διαταραχές δεν περιορίζονται μόνο στην παραγωγή και τις εξαγωγές αργού, καθώς αρκετά διυλιστήρια και εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου έχουν κλείσει λόγω επιθέσεων ή για λόγους ασφαλείας. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αναγκάζει επίσης διυλιστήρια που βασίζονται στις εξαγωγές να περιορίσουν τη λειτουργία τους ή να διακόψουν εντελώς τη δραστηριότητά τους, καθώς οι δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαϊκών προϊόντων γεμίζουν. Περισσότερα από 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως διυλιστικής ικανότητας βρίσκονται σε κίνδυνο, αναφέρει ο ΙΕΑ.

Οι παραγωγοί του Κόλπου εξήγαγαν περίπου 3.3 εκατ. βαρέλια ημερησίως διυλισμένων προϊόντων και 1.5 εκατ. βαρέλια ημερησίως υγραερίου (LPG) το 2025, επισημαίνει ο ΙΕΑ. Αν και είναι δυνατόν να αυξηθεί η επεξεργασία σε άλλες περιοχές, η διαθεσιμότητα πρώτων υλών θα αποτελέσει περιοριστικό παράγοντα. Αυτό έχει ήδη οδηγήσει ορισμένες χώρες στην επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων. Οι αγορές ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών (jet fuel) φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε μια παρατεταμένη απώλεια παραγωγής και εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή, δεδομένης της περιορισμένης δυνατότητας άλλων περιοχών να αυξήσουν γρήγορα την πετρελαϊκή παραγωγή. Ταυτόχρονα, η αναστολή πτήσεων σε μεγάλα αεροδρόμια της Μέσης Ανατολής, με αλυσιδωτές επιπτώσεις και σε άλλους διεθνείς κόμβους, έχει μειώσει σημαντικά τη ζήτηση για καύσιμα αεροσκαφών (jet fuel) σε παγκόσμιο επίπεδο.

Γενικά, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και η επιδείνωση των οικονομικών προοπτικών έχουν αρχίσει να μειώνουν τη ζήτηση σε όλο το φάσμα των πετρελαϊκών προϊόντων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ΙΕΑ αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψη για την αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου τον Μάρτιο και τον Απρίλιο κατά περισσότερο από 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά μέσο όρο — και για ολόκληρο το 2026 κατά 210 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως, στα 640 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως.

Οι καταναλώτριες χώρες διαθέτουν σημαντικά αποθέματα πετρελαίου για να αντιμετωπίσουν προσωρινές απώλειες στην πετρελαϊκή προσφορά. Τα παγκόσμια παρατηρούμενα αποθέματα αργού και πετρελαϊκών προϊόντων εκτιμώνται σήμερα σε περισσότερα από 8.2 δισ. βαρέλια — το υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2021. Περίπου τα μισά από αυτά βρίσκονται σε χώρες του ΟΟΣΑ, εκ των οποίων 1.25 δισ. βαρέλια διατηρούνται από κυβερνήσεις για σκοπούς έκτακτης ανάγκης, ενώ επιπλέον 600 εκατ. βαρέλια αποτελούν αποθέματα της βιομηχανίας που τηρούνται κατόπιν κυβερνητικής υποχρέωσης, προσθέτει ο ΙΕΑ.

Επίσης, τα κράτημέλη του IEA συμφώνησαν χθες (11/3) να διαθέσουν στην αγορά μια άνευ προηγουμένου ποσότητα της τάξεως των 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα, προκειμένου να μετριαστεί ο αρνητικός αντίκτυπος των διαταραχών στην προσφορά αργού. Η συντονισμένη αυτή αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων παρέχει ένα σημαντικό «μαξιλάρι» για την αγορά. Ωστόσο, ελλείψει μιας γρήγορης επίλυσης της σύγκρουσης, παραμένει ένα προσωρινό μέτρο αντιμετώπισης της κρίσης.

Ο τελικός αντίκτυπος της σύγκρουσης στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου — αλλά και στην ευρύτερη οικονομία — θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την ένταση των στρατιωτικών επιθέσεων και τις πιθανές ζημιές στις ενεργειακές υποδομές, αλλά κυρίως από τη διάρκεια των διαταραχών στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η ύπαρξη επαρκών μηχανισμών ασφάλισης για τα δεξαμενόπλοια αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ροών πετρελαίου, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας για τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, καταλήγει ο ΙΕΑ.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο