Οι τελευταίες ημέρες μας θύμισαν γιατί οι ένοπλες συγκρούσεις σχεδόν ποτέ δεν αποτελούν καλή επιλογή, καθώς ο πόλεμος είναι επικίνδυνος, δαπανηρός και απρόβλεπτος, γεγονός που τον καθιστά την ύστατη λύση για συνετούς ηγέτες. Ολόκληρη η περιοχή βρίσκεται σε κατάσταση έντασης, με το Ιράν να επιδιώκει τη διεθνοποίηση της σύγκρουσης ώστε άλλα κράτη να ασκήσουν πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ισραήλ να σταματήσουν την αεροπορική και πυραυλική τους επίθεση. Βρισκόμαστε πλέον στο χείλος εξελίξεων των οποίων οι επιπτώσεις θα επηρεάσουν σχεδόν τους πάντες, παντού.

 

Σε ανάλυση του ο ειδικός επί των ενεργειακών θεμάτων στη Μέση Αναντολή, Ρούντι Μπαρούντι στέκεται ιδιαίτερα  στα στενά του Ορμούζ, τη στενή, ρηχή και μοναδικά ζωτικής σημασίας θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις ανοιχτές θάλασσες και στοιχειώνει τη σκέψη των αναλυτών κινδύνου σε όλο τον κόσμο.

«Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου — αξίας άνω του μισού τρισεκατομμυρίου δολαρίων ετησίως — διέρχεται από αυτό το πέρασμα. Παρότι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν αγωγούς που παρακάμπτουν τα στενά, αυτοί δεν μπορούν να διαχειριστούν σχεδόν τον ίδιο όγκο. Επιπλέον, περίπου το ίδιο ποσοστό του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου περνά από τον ίδιο διάδρομο, το μεγαλύτερο μέρος του καταριανού LNG που κατευθύνεται προς την Ασία. Και σαν να μην έφτανε αυτό, το Ορμούζ είναι επίσης η διαδρομή μέσω της οποίας περίπου 200 εκατομμύρια άνθρωποι — συμπεριλαμβανομένων των περισσότερων χωρών του εξαμελούς Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) — λαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των τροφίμων και άλλων εισαγωγών τους.

Για δεκαετίες, η ιρανική κυβέρνηση έχει ισχυριστεί ότι έχει το δικαίωμα, και  την ικανότητα και έχει δηλώσει την πρόθεση να κλείσει αυτή τη θαλάσσια δίοδο ως απάντηση σε διάφορες μορφές στρατιωτικής ή άλλης πίεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τότε όπως και τώρα, η λογική της ήταν ταυτόχρονα λεπτή και σκληρή.

Εξωτερικά, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αρνηθεί ότι στοχοποιούν κράτη του συμβουλίου και άλλες χώρες με πυραύλους και drones, επιμένοντας ότι οι δυνάμεις τους στοχεύουν αντίθετα στρατιωτικά μέσα των ΗΠΑ στο έδαφός τους — παρόλο που οι περισσότερες από αυτές τις χώρες δεν έχουν επιτρέψει τη χρήση του εναέριου χώρου τους για την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση. Ακόμη κι αν αυτό ήταν αλήθεια, η ιρανική ερμηνεία θα αποτελούσε σίγουρα μια διάκριση χωρίς ουσιαστική διαφορά για όσους θρηνούν χαμένα αγαπημένα πρόσωπα. Ωστόσο, έχουν πλέον σημειωθεί αμέτρητες επιθέσεις με drones και πυραύλους σε σπίτια και κατοικίες, λιμενικές εγκαταστάσεις, υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου και άλλους πολιτικούς στόχους σε αρκετές χώρες του συμβουλίου.  Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται ότι οι Ιρανοί έχουν υπολογίσει πως προκαλώντας έναν βαθμό δυσφορίας στους γείτονές τους θα προκαλέσουν περισσότερες φωνές — αυτή τη φορά μέσα από χώρες συμμάχους των ΗΠΑ — που θα απαιτήσουν τον τερματισμό του πολέμου.

Ετσι λοιπόν τα στενά του Ορμούζ βιώνουν το απόλυτο παγκόσμιο σημείο ασφυξίας. Η απλή πιθανότητα παρατεταμένης διακοπής εκεί έχει προκαλέσει άνοδο στις τιμές της ενέργειας αμέτρητες φορές, συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας κρίσης, και ένα πραγματικό κλείσιμο για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα θα ήταν εξαιρετικά διαβρωτικό για την παγκόσμια οικονομία. Και επειδή οι τιμές της ενέργειας ενσωματώνονται σχεδόν σε οτιδήποτε άλλο, οι επιπτωσεις  θα γινόταν αισθητές σχεδόν παντού.

Ο αριθμός των χωρών που μπορεί να πλήξει το Ιράν με πυραύλους ή drones είναι σχετικά περιορισμένος. Αλλά αν κλείσει το Ορμούζ, καμία χώρα στη Γη δεν θα είναι απρόσβλητη από τις συνέπειες, γεγονός που θα οδηγούσε πολλές από αυτές να απαιτήσουν επιστροφή στη διπλωματία.

Η πραγματικότητα είναι ότι το Ιράν διαχειρίζεται μόνο ένα μικρό τμήμα των στενών, συγκεκριμένα μια λωρίδα του βόρειου διαύλου που χρησιμοποιείται συνήθως για την είσοδο στον Περσικό Κόλπο, και το διεθνές δίκαιο δεν του δίνει καμία νομική εξουσία να αναστείλει τη ναυσιπλοΐα εκεί για περισσότερο από λίγες ώρες χωρίς επιτακτικούς λόγους. Το Άρθρο 44 της Σύμβασης του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας αναφέρει συγκεκριμένα ότι η αβλαβής διέλευση δεν μπορεί να απαγορευθεί. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο η Τεχεράνη υπήρξε τόσο επιφυλακτική σχετικά με τις προθέσεις της — για παράδειγμα, επιτρέποντας στο κοινοβούλιό της να περάσει παράνομη νομοθεσία που υποτίθεται ότι εξουσιοδοτεί το κλείσιμο, αλλά αφήνοντας την ενεργοποίηση στην εκτελεστική εξουσία.

Με νομικούς όρους, λοιπόν, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τις συνθήκες υπό τις οποίες το Ιράν θα μπορούσε να δικαιολογήσει το κλείσιμο των στενών και την επιβολή τόσων δυσκολιών σε τόσους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Όποιες κι αν είναι οι δηλωμένες προθέσεις του, οι ενέργειές του θα ισοδυναμούσαν με λίγο περισσότερο από σαμποτάζ και εκβιασμό.

Στην πραγματικότητα, το Ιράν ήδη λαμβάνει μέρος από αυτό που θέλει. Πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν από τη Navionics και άλλες υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι μέχρι τη σημερινή διακοπή ολοένα και περισσότερα πλοία απέφευγαν εντελώς τα ιρανικά ύδατα, πλέοντας εξ ολοκλήρου ή σχεδόν εξ ολοκλήρου σε ύδατα του Ομάν. Ωστόσο, αρκετά πλοία έχουν ήδη υποστεί ζημιές, γεγονός που ασκεί άμεση ανοδική πίεση στα ασφάλιστρα και πείθει τις περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες ότι ο κίνδυνος είναι υπερβολικά μεγάλος. Δεκάδες πλοία — που μεταφέρουν πετρέλαιο, LNG και κάθε είδους γενικό φορτίο — περιμένουν τώρα να φύγουν από τον Κόλπο, ενώ δεκάδες άλλα συσσωρεύονται έξω από αυτόν. Οι τιμές έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνονται και κάθε μέρα που περνά κάνει την ενέργεια πιο σπάνια και πιο ακριβή». Ο κ. Μπαρούντι καταλήγει στην ανάλυσή του ότι δεν θα χρειαστεί πολύς χρόνος ώστε οι συνέπειες αυτού του είδους διαταραχής να αυξηθούν σε μέγεθος και σοβαρότητα. Οι έμποροι και οι κερδοσκόποι μπορεί να καταφέρουν να συγκρατήσουν τον πλήρη αντίκτυπο για λίγες ημέρες και άλλοι παραγωγοί πετρελαίου μπορούν να αντλήσουν περισσότερο για να αντισταθμίσουν την έλλειψη, αλλά τελικά τα περισσότερα κράτη του συμβουλίου  θα ξεμείνουν από αποθηκευτικούς χώρους και θα αναγκαστούν να σταματήσουν την παραγωγή. Η κατάσταση για το LNG θα μπορούσε να είναι ακόμη χειρότερη, επειδή υπάρχουν τόσο λίγοι παραγωγοί, και το Κατάρ έχει ήδη σταματήσει την παραγωγή λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια, ακινητοποιώντας σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο