Ο ρόλος της Γροιλανδίας δεν είναι σημαντικός μόνο για το υπέδαφός της, αλλά και για τη γεωστρατηγική της θέση στους νέους θαλάσσιους δρόμους που «ανοίγει» η διαρκής συρρίκνωση των πάγων. Ως εκ τούτου, η διεθνής ναυτιλία δεν μπορεί παρά να παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις.
Η μέση έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική τα τελευταία πέντε χρόνια ανήλθε σε 4,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, μέγεθος που αντιστοιχεί περίπου σε εκείνο της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Δεδομένων για το χιόνι καιτον Πάγο (National Snow and Ice Data Center), έχει καταγραφεί μείωση κατά 27% σε σύγκριση με τον μέσο όρο των 6,4 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων της περιόδου 1981- 2010. Ο χαμένος θαλάσσιος πάγος αντιστοιχεί περίπου στο μέγεθος της Λιβύης, γράφει η «Guardian», εκτιμώντας ότι οι ναυτιλιακές διαδρομές στην Αρκτική καθίστανται ολοένα και πιο βιώσιμες.
Νέοι εμπορικοί δρόμοι ανοίγονται, με πιο ανεπτυγμένο το Βόρειο Θαλάσσιο Πέρασμα (Northern Sea Route – NSR), το οποίο εκτείνεται κατά μήκος της αρκτικής ακτής της Ρωσίας, συνδέοντας την Ευρώπη με την Ασία. Η διαδρομή αυτή είναι κεντρικής σημασίας για τις φιλοδοξίες της Μόσχας. Πιο δυτικά, το Βορειοδυτικό Πέρασμα διασχίζει το αρκτικό αρχιπέλαγος του Καναδά, ενώ στα μακροπρόθεσμα σχέδια εμφανίζεται και μια κεντρική αρκτική διαδρομή που διέρχεται από τον Βόρειο Πόλο.
Ο παγκόσμιος εμπορικός χάρτης αναδιαμορφώνεται, προσθέτοντας διαδρομές που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικές λύσεις στη Διώρυγα του Σουέζ και να μειώσουν τη διάρκεια του ταξιδιού από τη Δυτική Ευρώπη προς την Ανατολική Ασία σχεδόν στο μισό.
Το 2025, το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων «Istanbul Bridge» έγινε το πρώτο πλοίο τακτικής γραμμής που ταξίδεψε από την Κίνα στην Ευρώπη μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής, γνωστής και ως «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού». Το πλοίο αναχώρησε από το Νίνγκμπο της Κίνας και έφτασε στο Φέλιξστοου του Ηνωμένου Βασιλείου σε περίπου 20 ημέρες. Αν επέλεγε την κλασική διαδρομή μέσω Ερυθράς Θάλασσας θα έκανε 30-35 ημέρες.
ΟΙ ΔΙΕΛΕΥΣΕΙΣ
Σύμφωνα με στοιχεία του Marine Exchange of Alaska,το 2024 πραγματοποιήθηκαν 665 διελεύσεις μέσω του Βερίγγειου Πορθμού, που χωρίζει τη Ρωσία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνοντας αύξηση 175% σε σχέση με τις 242 διελεύσεις του 2010.
Η Σεραφίμα Αντρέεβα, ερευνήτρια στο Fridtjof Nansen Institute με έδρα τη Νορβηγία, επισημαίνει στην «Guardian» ότι η Μόσχα στοχεύει στην «όλο τον χρόνο» χρήση του Βορειοανατολικού Περάσματος από την Ευρώπη προς την Ασία και επενδύει σημαντικά σε πυρηνοκίνητα παγοθραυστικά.
Αρκετές αρκτικές χώρες διατυπώνουν διεκδικήσεις στην περιοχή, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς, η Δανία, η Νορβηγία, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2018, η Κίνα αυτοχαρακτηρίστηκε «κράτος κοντά στην Αρκτική», σε μια προσπάθεια να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή. Παράλληλα, οι χώρες του ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει τη ναυτική τους παρουσία στην Αρκτική και έχουν ανακοινώσει την κατασκευή περισσότερων παγοθραυστικών, ενώ το 2024 η Κίνα απέστειλε τρία παγοθραυστικά πλοία στην περιοχή.
ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ
Η Wood Mackenzie σημειώνει, πάντως, ότι μπορεί η Γροιλανδία να προσφέρει έστω και περιορισμένες αμεσες ευκαιρίες για την ανάπτυξη του ενεργειακού και του ορυκτού τομέα, ωστόσο η γεωστρατηγική και στρατιωτική της σημασία είναι πολύ πιο προφανής. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην πλεονεκτική της θέση σε σχέση με τις θαλάσσιες διαδρομές του Βορειοδυτικού Περάσματος, που συνδέουν τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Η τήξη των παγετώνων τις καθιστά προσβάσιμες για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, συνδέοντας την Ασία με την Ευρώπη μέσω διαδρομής κατά 7.000 χιλιόμετρα μικρότερης σε σύγκριση με εκείνη της διώρυγας του Παναμά.
(από την εφημερίδα "TA NEA")