έκθεση της Παγκόσμιας Πυρηνικής Ένωσης. Αυτή τη στιγμή λειτουργούν περίπου 440 πυρηνικοί αντιδραστήρες με συνολική χωρητικότητα σχεδόν 397 GWe (καθαρή) σε 31 χώρες, με τουλάχιστον 70 αντιδραστήρες υπό κατασκευή, οι οποίοι θα προσθέσουν άλλα 77 GWe. Η πυρηνική παραγωγή έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 2.667 TWh το 2024. Ο στόχος τουλάχιστον του τριπλασιασμού της παγκόσμιας πυρηνικής χωρητικότητας έως το 2050 έχει εγκριθεί από περισσότερες από 30 χώρες από τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP28) στο Ντουμπάι τον Δεκέμβριο του 2023.
Στην εναρκτήρια Έκθεση για τις Παγκόσμιες Πυρηνικές Προοπτικές, η Παγκόσμια Πυρηνική Ένωση (WNA) συγκέντρωσε τους εθνικούς κυβερνητικούς στόχους και τους στόχους για την πυρηνική ισχύ για το 2050 και τους αξιολόγησε παράλληλα με τα σχέδια για τη συνεχιζόμενη και εκτεταμένη λειτουργία των υφιστάμενων αντιδραστήρων, την ολοκλήρωση των υπό κατασκευή αντιδραστήρων και την υλοποίηση των προγραμματισμένων και προτεινόμενων έργων. Διαπίστωσε ότι θα επιτύγχαναν και με το παραπάνω τον στόχο τριπλασιασμού.
«Η παγκόσμια πυρηνική δυναμικότητα θα επεκταθεί σημαντικά έως το 2050, εάν η συνεχιζόμενη λειτουργία των υφιστάμενων αντιδραστήρων και η ανάπτυξη νέων πυρηνικών σταθμών επιτύχουν τους στόχους που έχουν θέσει οι κυβερνήσεις για την εθνική πυρηνική δυναμικότητα», αναφέρει η έκθεση. «Όταν όλοι οι λειτουργικοί, υπό κατασκευή, προγραμματισμένοι, προτεινόμενοι και πιθανοί αντιδραστήρες συνδυαστούν με τους κυβερνητικούς στόχους, η συνολική παγκόσμια δυναμικότητα θα μπορούσε να φτάσει τα 1.446 GWe έως το 2050».
Η ένωση σημειώνει: «Το μεγαλύτερο μέρος της πυρηνικής ανάπτυξης έως το 2030 προέρχεται από αντιδραστήρες που βρίσκονται υπό κατασκευή. Τα προγραμματισμένα έργα οδηγούν στην επέκταση έως το 2035. Και τα προτεινόμενα, τα πιθανά και τα κυβερνητικά προγράμματα ευθύνονται για την αύξηση της χωρητικότητας μετά το 2035».
Και προσθέτει: «Τα 542 GWe πρόσθετης χωρητικότητας που σχετίζονται με κυβερνητικούς στόχους πέραν των έργων που έχουν αξιολογηθεί ως προγραμματισμένα, προτεινόμενα ή δυνητικά δεν υποστηρίζονται ακόμη από τα προσδιορισμένα έργα και το επίπεδο δέσμευσης μέσω πολιτικής ή άλλων κυβερνητικών μέτρων ποικίλλει σημαντικά από χώρα σε χώρα».
Η έκθεση αναφέρει ότι η επίτευξη της προβλεπόμενης χωρητικότητας για το 2050 απαιτεί κλιμάκωση των ετήσιων συνδέσεων στο δίκτυο από 14,4 GWe ετησίως την περίοδο 2026-2030, σε 22,3 GWe ετησίως την περίοδο 2031-2035, σε 49,2 GWe ετησίως την περίοδο 2036-2040, σε 51,6 GWe ετησίως την περίοδο 2041-2045 και σε 65,3 GWe ετησίως την περίοδο 2046-2050. Σημειώνει ότι τα απαιτούμενα 65,3 GWe ετησίως την περίοδο 2046-2050 είναι «περίπου διπλάσια από τον ιστορικό μέγιστο ρυθμό κατασκευής που παρατηρήθηκε τη δεκαετία του 1980».
Συμπερασματικά, η Έκθεση για τις Παγκόσμιες Πυρηνικές Προοπτικές αναφέρει: «Οι εθνικοί στόχοι για την πυρηνική ισχύ έως το 2050 υπερβαίνουν τον παγκόσμιο στόχο τριπλασιασμού και αντικατοπτρίζουν ισχυρή ευθυγράμμιση μεταξύ των εθνικών στόχων και των παγκόσμιων αναγκών απαλλαγής από τον άνθρακα. Η επίτευξη αυτών των φιλοδοξιών θα απαιτήσει πρωτοφανείς ρυθμούς κατασκευής, στρατηγική παράταση της διάρκειας ζωής των υφιστάμενων αντιδραστήρων και σημαντικές μεταρρυθμίσεις πολιτικής και αγοράς. Εάν τα έθνη τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, η πυρηνική ενέργεια θα διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στη διασφάλιση ασφαλούς, οικονομικά προσιτής και συμβατής με μηδενικές εκπομπές ενέργειας για μια ταχέως αναπτυσσόμενη και ηλεκτροδοτούμενη παγκόσμια οικονομία».
Ωστόσο, η έκθεση αναφέρει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να «λάβουν άμεση και διαρκή δράση» για να επιτύχουν τους δικούς τους εθνικούς στόχους για την πυρηνική ισχύ. «Για να διασφαλίσουν ένα καθαρό, αξιόπιστο και ανθεκτικό ενεργειακό μέλλον για όλους, οι κυβερνήσεις πρέπει να αναλάβουν δράση τώρα, εφαρμόζοντας σαφή σχέδια εκτέλεσης που μπορούν να υλοποιήσουν τις πολιτικές υποσχέσεις», αναφέρει. «Οι έμπειρες χώρες, οι πολυμερείς οργανισμοί ανάπτυξης και η παγκόσμια πυρηνική βιομηχανία θα πρέπει να συνεργαστούν για να υποστηρίξουν τις αναδυόμενες οικονομίες που ενδιαφέρονται να αναπτύξουν πυρηνική ενέργεια για πρώτη φορά».
Η ένωση συνιστά στις κυβερνήσεις να αναγνωρίσουν ότι η πυρηνική ενέργεια αποτελεί κεντρικό πυλώνα για την επίτευξη των παγκόσμιων κλιματικών στόχων και ότι θα πρέπει να ενσωματωθεί στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό απαλλαγής από τον άνθρακα και ενεργειακής ασφάλειας. Τις καλεί να θεσπίσουν «ανθεκτικές, εφαρμόσιμες πυρηνικές πολιτικές και βιομηχανικές στρατηγικές που θα επιτρέπουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις και θα διατηρούν τις βιομηχανικές δυνατότητες, το εργατικό δυναμικό και τις αλυσίδες εφοδιασμού». Θα πρέπει επίσης να υποστηρίξουν τη συνέχιση της λειτουργίας των υφιστάμενων αντιδραστήρων για 60-80 χρόνια «όπου είναι τεχνικά εφικτό». Οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να μεταρρυθμιστούν ώστε να διασφαλιστεί η ισότιμη μεταχείριση της πυρηνικής ενέργειας παράλληλα με άλλες πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει επίσης να υποστηρίξουν την επιτάχυνση των μηχανισμών αδειοδότησης, χωροθέτησης και χρηματοδότησης για να διευκολυνθεί η αύξηση των ρυθμών κατασκευής.
Όσον αφορά τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, η Παγκόσμια Πυρηνική Ένωση συνιστά να εφαρμόσουν τεχνολογικά ουδέτερες πολιτικές δανεισμού και περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG), ώστε να διασφαλιστεί ότι η πυρηνική ενέργεια και άλλες πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα αξιολογούνται με βάση ισοδύναμα κριτήρια. Θα πρέπει επίσης να υποστηρίξουν την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στις αναδυόμενες οικονομίες.
Η ένωση καλεί την ίδια την πυρηνική βιομηχανία να επεκτείνει την ικανότητα παραγωγής και εφοδιαστικής αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών κύκλου καυσίμου, βελτιστοποιώντας παράλληλα την κατασκευή σειρών για τη μείωση του κόστους και τη συντόμευση των χρόνων κατασκευής. Επιπλέον, θα πρέπει να αναπτύξει στρατηγικές ανάπτυξης μεγάλης κλίμακας για την κάλυψη της ζήτησης μετά το 2035, συμπεριλαμβανομένων των εφαρμογών εκτός δικτύου που χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες αντιδραστήρων.
Μιλώντας από την Ετήσια Συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ 2026 στο Νταβός, η Γενική Διευθύντρια της Παγκόσμιας Πυρηνικής Ένωσης, Sama Bilbao y León, δήλωσε: «Η ανάλυσή μας δείχνει ότι οι κυβερνήσεις έχουν φιλοδοξίες που υπερβαίνουν τον στόχο τριπλασιασμού της πυρηνικής ισχύος έως το 2050. Τώρα, οι κυβερνήσεις με προοδευτικό προσανατολισμό, οι παγκόσμιοι ηγέτες της βιομηχανίας και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να συνεργαστούν και να αναλάβουν έγκαιρη δράση για να μετατρέψουν αυτές τις φιλοδοξίες σε δράση. Αυτή είναι η ευκαιρία μας να προσφέρουμε ένα καθαρότερο, πιο ασφαλές ενεργειακό μέλλον για όλους, παντού, με την υποστήριξη μιας οικονομικά προσιτής πυρηνικής ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, 24/7».