Το μέρισμα της μεταπολεμικής ειρήνης έχει αντιστραφεί και εφεξής τα κράτη θα διαθέτουν λιγότερα χρήματα για σχολεία και συντάξεις και περισσότερα για τεθωρακισμένα και πυραύλους.
Δεν είναι, όμως, σαφές κατά πόσον οι διογκωμένοι προϋπολογισμοί για την άμυνα θα προσφέρουν πράγματι ουσιαστική και μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη, και δεν θα περιοριστούν απλώς να ανεβάσουν τις μετοχές των βιομηχανιών όπλων. Η επιτυχία θα κριθεί από το πού θα δαπανηθούν τα χρήματα και από πού θα προέλθουν, από αυξήσεις φόρων, δανεισμού ή περικοπές στην παιδεία. Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, υποσχέθηκε να αδράξει την ευκαιρία αυτού που αποκαλεί «μέρισμα της άμυνας», των επενδύσεων «που γίνονται μια φορά μόνο στο χρονοδιάγραμμα ζωής μιας γενιάς» και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και «τεράστια ανάπτυξη στις δυνατότητες των βιομηχανιών».
Στη Γερμανία, η βιομηχανία όπλων Rheinmetall σχεδιάζει να προσλάβει 8.000 νέους υπαλλήλους μέσα στην επόμενη διετία και καλλιεργεί, έτσι, ελπίδες πως η ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας μπορεί να αναπληρώσει τις θέσεις εργασίας που χάθηκαν από τον χειμαζόμενο κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι προσχώρησε προ ημερών στο πρόγραμμα της Ε.Ε. για τη χρηματοδότηση στρατιωτικής δύναμης και συναντήθηκε με εκπροσώπους αμυντικών βιομηχανιών για να τους ενθαρρύνουν να επενδύσουν στα σχετικά σχέδια που εκτιμά πως θα ωφελήσουν και την υπόλοιπη οικονομία.
Η επιτυχία θα κριθεί από το πού θα δαπανηθούν τα χρήματα και από πού θα προέλθουν.
Είναι ενδεικτική η άποψη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προέδρου της Κομισιόν, που έχει τονίσει ότι «η οικονομική ισχύς και το σχέδιο εξοπλισμού της Ευρώπης είναι οι δύο πλευρές του ιδίου νομίσματος». Η υπόσχεση πως θα υπάρξουν οικονομικά οφέλη είναι, άλλωστε, ένας τρόπος για να αντικρούσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες τη σκληρή κριτική που τους ασκούν τα αντιπολιτευόμενα αριστερά κόμματα, όπως και τα κόμματα των λαϊκιστών.
Οπως, όμως, επισημαίνει ο Ιθαν Ιλτζέτσκι, καθηγητής στο London School of Economics, «υπάρχουν πολλοί τρόποι να τα κάνει κάποιος λάθος» όταν χρησιμοποιεί τους αμυντικούς προϋπολογισμούς για να τονώσει την οικονομία. Ο εν λόγω καθηγητής έχει συντάξει την ανάλυση του Ινστιτούτου Διεθνούς Οικονομίας του Κιέλου για τα οικονομικά οφέλη από την αύξηση των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη.
Οπως υπογραμμίζει ο ίδιος, οι υπερβολικές δαπάνες με σκοπό την αύξηση των αποθεμάτων υφιστάμενων εξοπλισμών ή για την αγορά αμερικανικών πολεμικών αεροσκαφών και πολεμοφοδίων θα προσφέρουν πολύ λίγα οφέλη, και «οι αγορές του ίδιου παλιού εξοπλισμού από τους ίδιους παλιούς παραγωγούς θα προσφέρουν πολύ περιορισμένα κίνητρα για καινοτομία».
Γενικά οι οικονομολόγοι εκτιμούν πως για κάθε δολάριο αμυντικών δαπανών θα αυξάνεται το ΑΕΠ κατά 50 σεντς. Τα κέρδη από τις δαπάνες στην παιδεία ή στις υποδομές τείνουν να είναι συνήθως πολύ υψηλότερα και να προσφέρουν ανάπτυξη πολύ μεγαλύτερη από όσα δαπανήθηκαν σε επενδύσεις. Προ μηνών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολόγισε πως οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες θα δώσουν μια μικρή ώθηση στην ανάπτυξη, από 0,3 έως 0,6 εκατοστιαίες μονάδες, που θα προστεθούν στο ΑΕΠ των 27 χωρών-μελών της Ε.Ε. μέχρι το 2028.
Σύμφωνα, όμως, με τους οικονομολόγους, τα μεγάλα οικονομικά οφέλη από τις αμυντικές δαπάνες προκύπτουν όταν διατεθούν μεγάλα ποσά για την έρευνα και την ανάπτυξη και τελικά διοχετευθούν, έτσι, και στην υπόλοιπη οικονομία. Οπως υπογραμμίζει ο Κένεθ Ρογκόφ, καθηγητής Οικονομικών στο Χάρβαρντ, «δεν υπάρχει τίποτε το θετικό στο να επιλέγει κανείς την αγορά ενός τεθωρακισμένου αντί για την ανέγερση ενός σχολείου».
Εκείνο που πραγματικά δίνει ώθηση στην ανάπτυξη είναι η τεχνολογική πρόοδος και τα παρεπόμενα των επενδύσεων σε περιοχές όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η αεροδιαστημική και οι μικροεπεξεργαστές. Επιπλέον, οι σχετικές έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι όταν αυξάνονται οι δημόσιες δαπάνες σε έρευνα και ανάπτυξη σχετική με την άμυνα, τότε ενθαρρύνεται και ο ιδιωτικός τομέας να επενδύσει περισσότερα στη δική του έρευνα και ανάπτυξη.
Το Ιντερνετ, τα συστήματα GPS, οι ψηφιακές κάμερες, τα μικροκύματα, το νάιλον ήταν όλα αυτά καινοτομίες που προέκυψαν από έρευνες σχετικές με την άμυνα. Οπως τονίζει ο κ. Ρογκόφ, αυτή είναι «η μυστική συνταγή» της αμερικανικής τεχνολογικής επιτυχίας. Εξάλλου, σύμφωνα με τη σχετική ανάλυση του Ινστιτούτου του Κιέλου, ο αυξημένος δανεισμός και όχι η φορολογία είναι ο καλύτερος τρόπος για να χρηματοδοτηθούν οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Η σύσταση είναι πολύ πιο εύκολα εφαρμόσιμη για τη Γερμανία, η οποία προσφάτως χαλάρωσε τους αυστηρούς κανόνες για τον δανεισμό της. Η Γαλλία και η Ιταλία, όμως, έχουν ήδη τεράστιο δημόσιο χρέος και αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κόστος δανεισμού.
(από την εφημερίδα "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ")