Η
προώθηση και η πραγματοποίηση μιας τριμερούς συνάντησης μεταξύ Κύπρου,
Ελλάδα και Ισραήλ θα βρίσκονται στην ατζέντα των συνομιλιών που θα έχουν
αύριο στα Ιεροσόλυμα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και ο Πρωθυπουργός
Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αυτό αποκαλύπτει ο πρέσβης του Ισραήλ στην Κύπρο,
Μίκαελ Χαράρι, σε συνέντευξή του στην κυπριακή εφημερίδα «Φιλελεύθερος» και τον Ανδρέα Πιμπίσιη ενόψει της συνάντησης των δύο
ηγετών, σημειώνοντας το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είναι ο
πρώτος Ευρωπαίος ηγέτης που πάει στο Ισραήλ μετά την εκλογή της νέας
κυβέρνησης.
Χωρίς να αναφέρεται στην ουσία των όσων θα συζητήσουν οι δύο
ηγέτες, ο κ. Χαράρι δίνει ένα στίγμα των θεμάτων που βρίσκονται στην
ατζέντα Αναστασιάδη-Νετανιάχου, στα οποία περιλαμβάνονται και τα επόμενα
βήματα για την πραγματοποίηση μιας τριμερούς συνάντησης
Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ. Θεωρεί ότι ήδη υπάρχουν εκείνα τα στοιχεία για να
προχωρήσουν οι τρεις χώρες. Η ενέργεια αποτελεί τον βασικό άξονα και
αυτής της συνεργασίας με το Ισραήλ, ενώ ταυτόχρονα τονίζει τον σημαντικό
ρόλο που έχουν να παίξουν Κύπρος και Ελλάδα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης
προκειμένου να υπάρξει περαιτέρω ενδιαφέρον και εμπλοκή της ΕΕ στην
περιοχή.
- Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης πραγματοποιεί επίσκεψη στο Ισραήλ για
συνομιλίες με τον Πρωθυπουργό Νετανιάχου. Κατ' αρχάς θα ήθελα να σας
ρωτήσω για τη σημασία αυτής της επίσκεψης.
- Αυτή είναι η δεύτερη επίσκεψη του Προέδρου στο Ισραήλ σε διάστημα δύο
χρόνων και πρώτα απ' όλα αποδεικνύει τις πολύ στενές μας σχέσεις. Δεν
μπορεί να αποτελεί σύμπτωση το γεγονός ότι οι ηγέτες ανταλλάσσουν
επισκέψεις με τόση συχνότητα. Είναι κάτι πολύ σημαντικό.
Το δεύτερο που θα ήθελα να υπογραμμίσω είναι πως πρόκειται για επίσημη
επίσκεψη η οποία εμπεριέχει και το στοιχείο του συμβολισμού. Είναι η
πρώτη επίσημη επίσκεψη αρχηγού κράτους μετά την ανάδειξη της νέας
κυβέρνησης στο Ισραήλ. Είναι, επίσης, η πρώτη επίσκεψη που πραγματοποιεί
αρχηγός κράτους η οποία θα φιλοξενηθεί από τον Πρόεδρο Ρίβλιν, που
πρόσφατα ανέλαβε τα καθήκοντά του.
Ο συμβολισμός έχει πάντα τη σημασία του. Και είναι εξίσου σημαντικό ότι αυτή η πρώτη επίσκεψη προέρχεται από την Κύπρο.
Αυτό σηματοδοτεί την πολύ καλή δουλειά που έχει επιτευχθεί από τις δύο χώρες τα τελευταία χρόνια.
- Ποια είναι τα θέματα που θα συζητηθούν σ' αυτή τη συνάντηση;
- Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο των συναντήσεων, θα έλεγα ότι υπάρχουν
μια σειρά από σημαντικά θέματα που θα συζητηθούν και χωρίζονται σ' αυτά
που χαρακτηρίζονται ως στρατηγικής σημασίας και εκείνα που αφορούν τις
διμερείς σχέσεις. Τα στρατηγικής σημασίας ζητήματα είναι πολύ καλά
γνωστά αλλά δεν δόθηκε η ευκαιρία να συζητηθούν σε ανώτατο επίπεδο. Αυτό
που συνεχώς υπογραμμίζω είναι πως τέτοια θέματα είναι σημαντικό να
συζητούνται στο ανώτατο επίπεδο και να γίνονται κατανοητά από τις δύο
κυβερνήσεις, από τους δύο λαούς και από τις ηγεσίες των δύο χωρών.
Υπάρχουν πολλά ζητήματα που απασχολούν την περιοχή μας. Όπως γνωρίζετε,
το Ισραήλ ενδιαφέρεται για το τι θα προκύψει από μια πιθανή συμφωνία με
το Ιράν και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της για την περιοχή μας. Είναι
σημαντικό να γνωρίζει κανείς ποια είναι η κατάσταση και τι μπορεί να
προκύψει. Επίσης είναι ζητήματα όπως η κατάσταση στη Συρία, στην Υεμένη
αλλά και στη Γάζα και τον Λίβανο.
Επίσης, θα συζητήσουμε την αμερικανική πολιτική στην περιοχή, όχι προς
το εάν ή δεν υπάρχει αλλαγή, αλλά ως προς το ποιες είναι οι
προτεραιότητές της και ποιες είναι οι επιδράσεις πάνω μας ως περιοχή, ως
Ισραήλ και ως Κύπρος, είτε χωριστά είτε από κοινού.
- Σε διμερές επίπεδο τι υπάρχει στην ατζέντα;
- Σε διμερές επίπεδο έχουμε επιτύχει πάρα πολλά τα τελευταία χρόνια.
Πρώτα απ' όλα είναι το θέμα της ενέργειας, που αποτελεί ένα ζήτημα το
οποίο συνεχώς συζητούμε και αναλύουμε.
Προσωπικά προσεγγίζω το θέμα από διάφορες οπτικές γωνίες. Πρώτον, ποιος
είναι ο ρόλος μας ως κυβερνήσεις και ποιος είναι ο ρόλος του ιδιωτικού
τομέα και των επιχειρήσεων. Θεωρώ ότι είναι σημαντικό να υπάρχει μια
κατανόηση γιατί πολλές φορές υπάρχει μια σύγχυση επί του θέματος. Ο
ρόλος μας ως κυβερνήσεις, κατά την ταπεινή μου άποψη, είναι να
καταστήσουμε κατανοητό τι είναι εκείνο που θέλουμε να πετύχουμε και
μέχρι ποιο σημείο μπορούμε να φτάσουμε. Επίσης οι προσπάθειές μας είναι
να δημιουργήσουμε μια ατμόσφαιρα η οποία θα ενθαρρύνει ιδιωτικές
επιχειρήσεις να εργαστούν με γνώμονα το δικό τους εμπορικό πλαίσιο. Γι'
αυτό κι εμείς ως κυβερνήσεις πρέπει να πράξουμε το καλύτερο προκειμένου
να δημιουργηθεί μια τέτοια ατμόσφαιρα.
Για παράδειγμα, η πρόσφατη ανακοίνωση από πλευράς Νομπλ και Ντέλεκ σε
ό,τι αφορά την εμπορευσιμότητα του κοιτάσματος «Αφροδίτη» είναι ένα πολύ
θετικό στοιχείο. Όπως γνωρίζετε, αυτό είναι μια τυπική διαδικασία, πλην
όμως δεν θα προχωρούσαν προς αυτή την κατεύθυνση εάν προηγουμένως δεν
ήταν σε θέση να κατανοήσουν ότι αυτή η πράξη αποτελεί και κοινή θέληση
των αντίστοιχων κυβερνήσεων.
Δεύτερον, είναι οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες ενέργειες που
μπορεί να γίνουν από μέρους των εταιρειών σε σχέση με την
εμπορευσιμότητα του κοιτάσματος, καθώς επίσης και οι προοπτικές πώλησής
του σε αγορές που θα ενδιαφερθούν. Για παράδειγμα οι κινήσεις για πώληση
φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο είναι λογικές. Το όραμά μας πρέπει να
είναι πάντα το πώς θα πετύχουμε ευρύτερες συνεργασίες μέσα από την
ενέργεια. Γι' αυτό μεσοπρόθεσμα οι εξελίξεις μάς αφορούν άμεσα εμάς ενώ
την ίδια ώρα θα πρέπει να κοιτάζουμε και τη μακροπρόθεσμη προοπτική που
μπορεί να προκύψει στο μέλλον.
- Θα ήθελα να σας ρωτήσω για το πώς βλέπει το Ισραήλ τις συμφωνίες μεταξύ Κύπρου και Αιγύπτου.
- Αυτό που εγώ διαβάζω μέσα από αυτές τις συμφωνίες είναι ότι στέλνουν
ένα μήνυμα ότι και οι δύο κυβερνήσεις, Κύπρου και Αιγύπτου, θέλουν να
προχωρήσουν μπροστά και να συνεργαστούν. Είναι ένα πολύ σημαντικό
στοιχείο ότι η αρχή έγινε σε επίπεδο κυβερνήσεων και τώρα έρχεται ο
ρόλος των ιδιωτικών επιχειρήσεων για το πώς θα μεταφραστούν τα
συμφωνηθέντα στην πράξη και θα δουλέψουν.
Σε ό,τι αφορά Κύπρο και Ισραήλ, θα πρέπει να προχωρήσουμε στη δική μας
συμφωνία συνδιαχείρισης. Είναι απόλυτα βέβαιος ότι θα το καταφέρουμε και
δεν ανησυχώ ποσώς γι' αυτό.
Από στρατηγικής πλευράς είναι σημαντική η προώθηση μιας συμφωνίας με
την Αίγυπτο. Από πλευράς επιχειρήσεων εναπόκειται στις εταιρείες να
προχωρήσουν. Θα επαναλάβω ότι οι εταιρείες πάντοτε λαμβάνουν το κλίμα
και τις απόψεις των κυβερνήσεων πριν προχωρήσουν στις δικές τους
ενέργειες και συμφωνίες. Αν βλέπουν ότι οι κυβερνήσεις δεν ευνοούν
κάποια πράγματα, τότε δεν θα προχωρήσουν.
- Πέρα από το θέμα της ενέργειας τι άλλο να αναμένουμε από τις αυριανές συνομιλίες;
- Να αφήσουμε και κάτι για την ίδια τη συνάντηση…
Αλλά για να απαντήσω στο ερώτημά σας. Πέρα από το θέμα της ενέργειας
συζητούμε και έχουμε επιτύχει σημαντική πρόοδο και σε διάφορους τομείς.
Όπως γνωρίζετε, ο υπουργός Γιώργος Λακκοτρύπης θα βρίσκεται εκεί μαζί με
τον Πρόεδρο. Θα συναντήσει τον ομόλογό του, τον υπουργό Τουρισμού
Γιαρίβ Λεβίν, ενώ θα έχει και συνάντηση και με τον νέο υπουργό για
θέματα Ενέργειας.
Σε ό,τι αφορά τον τουρισμό, έχουμε πετύχει σημαντική πρόοδο. Τα
τελευταία χρόνια γύρω στις 30 με 35 χιλιάδες τουρίστες από το Ισραήλ
έρχονταν στην Κύπρο. Το 2014 πλησίασαν τις 70 χιλιάδες, σχεδόν
διπλασιάστηκαν. Αυτό οφείλεται και στο ότι οι κυβερνήσεις συνέβαλαν στο
να δημιουργηθεί μια θετική ατμόσφαιρα και για τον κόσμο ώστε να
πραγματοποιούνται τέτοιες επισκέψεις. Στόχος μου είναι όλο και
περισσότεροι Κύπριοι να επισκέπτονται το Ισραήλ. Δεν ανησυχώ και πιστεύω
ότι θα αυξηθούν οι αριθμοί.
Σ' άλλους τομείς, όπως αυτό του νερού, πάμε πολύ καλά, αν και υπάρχουν
ακόμα περιθώρια για να γίνουν περισσότερα. Υπάρχει επίσης αυξημένο
ενδιαφέρον στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης.
- Θα έχουμε κάτι σε ό,τι αφορά συνεργασία μεταξύ Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας;
- Είναι κάτι που σίγουρα θα συζητηθεί. Εκτιμώ ότι αυτό που οι δύο
ηγέτες θα συζητήσουν είναι το πώς θα δοθεί μεγαλύτερη ώθηση. Σε αυτό το
θέμα πιστεύω ότι υπάρχει ήδη αρκετό υλικό και ουσία, αλλά πολλά μπορούν
ακόμα να γίνουν σε πολλούς τομείς όπως ο τουρισμός, το περιβάλλον, η
εκπαίδευση και η ενέργεια, από μια άλλη προοπτική, αυτήν της Ευρώπης.
Κατά την ταπεινή μου άποψη η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να κοιτάξει αυτή
την περιοχή μέσα από μια μακροπρόθεσμη προοπτική για τα θέματα
ενέργειας. Κύπρος και Ελλάδα, ως μέλη της ΕΕ, μπορούν να συμβάλουν προς
αυτή την κατεύθυνση και είναι ένα θέμα που θα συζητηθεί κατά τη
συνάντηση.
Ευελπιστώ ότι στο σύντομο μέλλον θα δούμε να πραγματοποιούνται
τριμερείς συναντήσεις. Παρόλο ότι είμαι υπέρ της άποψης να γίνονται
προσπάθειες για ευρύτερες συνεργασίες, εντούτοις, στην προκειμένη
περίπτωση έχουν γίνει αρκετά ώστε να μπορούν οι τρεις χώρες να
προχωρήσουν.
- Θα πρέπει να αναμένουμε μια υψηλού επιπέδου τριμερή συνάντηση μεταξύ των ηγετών των χωρών;
- Υψηλού επιπέδου συναντήσεις θα γίνουν. Τώρα εάν αυτές θα ξεκινήσουν
με συναντήσεις των αρχηγών των τριών κρατών ή με συναντήσεις των
υπουργών Εξωτερικών, δεν το γνωρίζω. Δεν νομίζω ότι σημασία έχει τόσο το
πώς ξεκινούν, αλλά ούτως ή άλλως θα είναι σε υψηλό επίπεδο. Τώρα εάν θα
είναι σε υψηλό ή ανώτατο επίπεδο, είναι κάτι που θα συζητηθεί. Το
σημαντικό είναι πως όλοι κοιτάζουμε το θέμα με θετική διάθεση και όλοι
πιστεύουμε ότι υπάρχουν εκείνα τα στοιχεία που χρειάζονται για να
προχωρήσουμε.
Περισσότερο ενδιαφέρον από τις ΗΠΑ
- Τι γίνεται με τις σχέσεις των δύο χωρών με τις ΗΠΑ και τι μπορούν να κερδίσουν μέσα απ' αυτή τη συνεργασία;
- Όπως γνωρίζετε, το Ισραήλ απολαμβάνει πολύ στενές και ιδιαίτερες
σχέσεις με τις ΗΠΑ. Η Κύπρος έχει έναν πολύ καλό διάλογο με την
Ουάσιγκτον που θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό στοιχείο. Υπάρχει επίσης
τα τελευταία χρόνια πάρα πολύ στενή συνεργασία των διαφόρων οργανώσεών
μας στις ΗΠΑ που είναι επίσης σημαντικό στοιχείο.
Σε ό,τι αφορά τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή, πιστεύω πως
είναι πολύ σημαντικός. Και ήδη είναι ενεργή προς αυτή την κατεύθυνση.
Η εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, η ανάπτυξη των
σχέσεων με την Ελλάδα κ.λπ. οδήγησαν τις ΗΠΑ να επικεντρωθούν
περισσότερο σ' αυτή την περιοχή και είναι πολύ σημαντικό. Το κατά πόσο
αυτή η επικέντρωση θα συμβάλει προς την κατεύθυνση της επίλυσης του
Κυπριακού ή της δικής μας ειρηνευτικής διαδικασίας ή της επίτευξης
σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή είναι κάτι που εξαρτάται πρωτίστως
από εμάς τους ίδιους ξεχωριστά.
Σίγουρα ο ρόλος της Αμερικής είναι ουσιώδης, αλλά εναπόκειται
περισσότερο στον καθέναν από εμάς ξεχωριστά να αποφασίσουμε πώς
προχωρούμε. Κάπως έτσι το βλέπει και η Αμερική, είναι έτοιμη να συμβάλει
ουσιαστικά δεδομένου ότι ο καθένας από εμάς είναι έτοιμος να εργαστεί
προς αυτή την κατεύθυνση. Γιατί στο τέλος εμείς είναι που θα
αποφασίσουμε τι θέλουμε και τι επιδιώκουμε.
Αναμένουμε να δούμε με Τουρκία
- Τι γίνεται με τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή;
- Θα πρέπει να αναμένουμε μερικές ακόμα εβδομάδες προκειμένου να δούμε
τι θα συμβεί στην Τουρκία μετά τις εκλογές. Ο ρόλος της Τουρκίας στην
περιοχή είναι σημαντικός και κανείς δεν μπορεί να το παραγνωρίσει αυτό.
Ελπίζω ότι με την πρώτη ευκαιρία θα μπορέσουμε ως Ισραήλ να
επαναρχίσουμε τον διάλογο με την Τουρκία. Αλλά και πάλι θα έλεγα ότι θα
πρέπει να αναμένουμε ακόμη μερικές εβδομάδες για να δούμε ποια θα είναι η
νέα εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, η οποία σχετίζεται με πολλές από
τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στην περιοχή.
Προσπάθησα να ανταποδώσω την αγάπη και φιλία
- Σε λίγες εβδομάδες αναχωρείτε από την Κύπρο έχοντας
ολοκληρώσει την εδώ θητεία σας ως πρέσβης του Ισραήλ. Ποια τα
συναισθήματά σας για την Κύπρο και τι είναι αυτό που θα πάρετε μαζί σας;
- Θα πω το εξής: οι κυβερνήσεις είναι ο λαός και οι κυβερνήσεις μας
ήταν αρκετά έξυπνες να εκμεταλλευθούν τις ευκαιρίες που τους έχουν
δοθεί.
Νιώθω προνομιούχος γιατί ήμουν εδώ στη διάρκεια αυτών των σημαντικών
εξελίξεων στις σχέσεις μας. Ελπίζω να έχω καταφέρει να συμβάλω έστω και
κατά ελάχιστο σ' αυτή την προσπάθεια.
Απόλαυσα τη φιλοξενία, τη φιλία και την αγάπη του κυπριακού λαού. Και
δεν το λέω από αβρότητα αλλά είναι κάτι που το ένιωθα καθημερινά και
προσπάθησα και από δικής μου πλευράς να ανταποδώσω αυτή την αγάπη και
φιλία.
Θα μου λείψει πάρα πολύ η Κύπρος και προσβλέπω στην επιστροφή μου στο νησί όχι ως πρέσβης αλλά ως απλός επισκέπτης.
Αυτό που ελπίζω είναι να δούμε τι έχουμε καταφέρει μέχρι σήμερα και να
κοιτάξουμε μπροστά και όσα μπορούμε να πετύχουμε στο μέλλον.
Σημαντικός ρόλος εντός της Ε.Ε.
- Αναφερθήκατε στην αρχή της συνέντευξής μας σε διάφορα
περιφερειακά ζητήματα. Θα ήθελα να σας ρωτήσω για τον ρόλο που μπορεί να
παίξει η Κύπρος, ως μικρή χώρα, εντός της ΕΕ σε σχέση με αυτά τα
ζητήματα.
- Όπως ξέρετε από τις συνομιλίες μας όλα αυτά τα χρόνια, δεν αποδέχομαι
αυτό τον ορισμό περί μικρών ή μεγάλων. Εναπόκειται στον κάθε έναν από
εμάς το πώς το βλέπουμε και πώς παίζουμε τα χαρτιά μας.
Η Κύπρος είναι μέλος της ΕΕ, είναι ένας παίχτης εντός της ΕΕ. Ναι,
φυσικά είναι μικρότερη από άλλες χώρες, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα. Η
Κύπρος έπαιζε και παίζει σημαντικό ρόλο εντός της ΕΕ για άλλα ζητήματα,
παράλληλα με το δικό της εθνικό θέμα. Εκτιμώ ότι η Κύπρος έχει να παίξει
ένα μοναδικό ρόλο εντός της ΕΕ καθώς είναι η μόνη χώρα-μέλος που
βρίσκεται στη διπλανή πόρτα της Μέσης Ανατολής. Μπορεί να μοιραστεί με
τους άλλους εταίρους της στην ΕΕ το πώς η ίδια αντιλαμβάνεται την
περιοχή και τι μπορεί να γίνει και ποιο ρόλο, εάν χρειαστεί, μπορεί να
παίξει η ίδια η Ένωση.
Έχουμε έναν πολύ καλό διάλογο με την Κύπρο σε ό,τι αφορά τις σχέσεις
μας με την Ευρώπη. Έχουμε μια σειρά ζητημάτων τα οποία συζητούμε
απευθείας με τις Βρυξέλλες αλλά και με διάφορες χώρες. Σε αυτά τα
πλαίσια η Κύπρος παίζει ένα σημαντικό και εποικοδομητικό ρόλο. Την ίδια
ώρα το γεγονός ότι βρίσκεται γεωγραφικά σ' αυτή την περιοχή την κάνει να
νιώθει και να κατανοεί κατά διαφορετικό τρόπο το τι συμβαίνει εδώ και
τι μπορεί η Ευρώπη να πράξει.
ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ
- Στο Κυπριακό έχουμε μια νέα προσπάθεια; Παρακολουθείτε
από κοντά τις εξελίξεις; Πιστεύετε ότι η λύση του προβλήματος θα
επηρεάσει και την περιοχή ευρύτερα;
- Υπάρχει αυτή την περίοδο ένα κλίμα αισιοδοξίας και είναι κάτι το
ενθαρρυντικό. Τώρα εάν αυτό θα μεταφραστεί σε ουσιαστική πρόοδο,
εναπόκειται σε σας.
Αυτό το αίσθημα αισιοδοξίας και μεγαλύτερης κατανόησης μεταξύ των
ηγετών αλλά και πως η εξεύρεση λύσης στο πρόβλημα είναι πρώτα απ' όλα
κάτι που θα είναι προς όφελος της ίδιας της Κύπρου και κατ' επέκταση της
περιοχής ευρύτερα πιστεύω πως είναι αρκετά καθαρό.
Πιστεύω ότι αυτή την περίοδο υπάρχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη ότι
μπορείτε να προχωρήσετε και να βρείτε λύση. Πιστεύω επίσης ότι πολλά
μπορούν να καλυφθούν από τις δύο πλευρές που εάν επιτύχουν ουσιαστική
πρόοδο, τότε θα στείλουν μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση καθιστώντας την
ίδια ώρα δύσκολο για οποιονδήποτε να μη θέλει να συμβάλει προς αυτή την
κατεύθυνση και να συμπεριφερθεί εποικοδομητικά.