Η προτεινόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν για τον τερματισμό του πεντάμηνου πολέμου μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών θα έδινε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, δήλωσαν στο Reuters την Τετάρτη μια ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι, γεγονός που αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες παραχωρήσεις που έχουν γίνει μέχρι στιγμής προς το Ιράν. Παράλληλα, το Ιράν έχει προειδοποιήσει τα κράτη του Κόλπου ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση των ΗΠΑ στο έδαφός του θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον κρίσιμων ενεργειακών υποδομών σε όλη την περιοχή

Ενώ ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι επίκειται συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι δεν θα συμφωνούσαν ποτέ με τον έλεγχο της πρόσβασης του Ιράν στην πιο σημαντική εμπορική οδό στον κόσμο από πλευράς ενεργειακού εφοδιασμού.

Σημειώνεται ότι δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο των ΗΠΑ σχετικά με το προτεινόμενο σχέδιο συμφωνίας.

Μια συμφωνία που δίνει στο Ιράν εξουσία στην κυκλοφορία μέσω του Ορμούζ θα σήμαινε ότι ο πόλεμος που ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο είχε οδηγήσει σε μια σημαντική μετατόπιση της ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή υπέρ της Τεχεράνης. Πριν από τον πόλεμο, τα Στενά ήταν ελεύθερα σε όλα τα πλοία χωρίς τέλη.

Εν μέσω μιας ευρύτερης διπλωματικής προσπάθειας στην περιοχή, το Ιράν και το Ομάν έχουν εμπλακεί σε διμερείς συνομιλίες σχετικά με τα Στενά, τα οποία ελέγχουν η καθεμιά χώρα μέσω διαύλων στα βόρεια και τα νότια του θαλάσσιου διαύλου. Το Ιράν ανέφερε ότι υπήρξε «σημαντική πρόοδος» στις συνομιλίες, ενώ δήλωσε ότι τόσο τα ταξίδια προς όσο και από τον Περσικό Κόλπο θα περνούν από τα ιρανικά ύδατα.

Το Ιράν προειδοποιεί τις χώρες του Κόλπου: «Πείτε στον Τραμπ να σταματήσει τις επιθέσεις αλλιώς θα σας χτυπήσουμε σκληρά»

Εν τω μεταξύ, το Ιράν έχει προειδοποιήσει τα κράτη του Κόλπου ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση των ΗΠΑ στο έδαφός του θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον κρίσιμων ενεργειακών υποδομών σε όλη την περιοχή, σύμφωνα με πέντε πηγές, καθώς η Τεχεράνη επιδιώκει να αυξήσει το κόστος της στρατιωτικής δράσης απειλώντας τους στενότερους περιφερειακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον.

Ειδικότερα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η Τεχεράνη έχει προβεί σε συντονισμένη διπλωματική ώθηση προς τα κράτη του Κόλπου, προειδοποιώντας τα ρητά ότι η θα χτυπήσει τα εργοστάσια πετρελαίου, ενέργειας και νερού στο έδαφός τους, εκτός εάν πείσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να τερματίσει τις επιθέσεις των ΗΠΑ εναντίον της και αντ' αυτού να επιδιώξουν τερματισμό του πολέμου μέσω διαπραγματεύσεων. Η προειδοποίηση προέβλεπε επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, πετρελαιοπηγές, διυλιστήρια, δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, υποδομές ύδρευσης, δίκτυα μεταφορών και άλλα στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία των στενότερων Αράβων συμμάχων της Ουάσιγκτον, σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο.

Το μήνυμα, μέρος μιας ευρύτερης ιρανικής προσπάθειας να αποτρέψει περαιτέρω στρατιωτική δράση των ΗΠΑ, εγείροντας την πιθανότητα σοβαρής οικονομικής αναστάτωσης σε ολόκληρο τον Κόλπο, διαβιβάστηκε μέσω μιας σειράς διπλωματικών επαφών υψηλού επιπέδου, αφότου ο Τραμπ απείλησε στις 28 Ιουλίου να χτυπήσει το ενεργειακό δίκτυο και τις υποδομές του Ιράν,  όπως ανέφεραν οι πηγές. Δύο ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι, δύο πηγές του Κόλπου και ένας ανώτερος περιφερειακός διπλωμάτης με γνώση των συζητήσεων δήλωσαν ότι ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί συνομίλησε με τους ομολόγους του από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Κατάρ, καθώς και με τον αρχηγό του στρατού του Πακιστάν. Όλοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του θέματος.

Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, προέτρεψε τους συμμάχους της Ουάσινγκτον στον Κόλπο να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους στον Τραμπ για να τον αποτρέψουν από το να εξαπολύσει νέες επιθέσεις, δήλωσε ο ανώτερος διπλωμάτης, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε επίθεση στο Ιράν θα προκαλούσε αντίποινα εναντίον αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων και κρίσιμων υποδομών σε όλο τον Κόλπο. Το μήνυμά του ήταν συνεπές σε κάθε συζήτηση, δήλωσε ο διπλωμάτης: «Είμαστε έτοιμοι να αντιδράσουμε, αλλά η εύρεση διπλωματικής λύσης είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποφευχθεί η ευρύτερη κλιμάκωση και η καταστροφή σε όλη την περιοχή».

«Η ιρανική προειδοποίηση ήταν κατηγορηματική: εάν η Αμερική στοχεύσει τις υποδομές του Ιράν, θα αντιδράσει χτυπώντας ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου και άλλους περιφερειακούς στόχους», δήλωσε μια πηγή του Κόλπου.

Η διπλωματική εκστρατεία υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν επιδιώκει να μετατρέψει την ευπάθεια του Κόλπου σε μοχλό πίεσης, αντιμετωπίζοντας τις περιφερειακές κυβερνήσεις με την προοπτική ότι οποιαδήποτε ανανεωμένη αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν θα μπορούσε να θέσει τις υποδομές που στηρίζουν τις οικονομίες τους απευθείας στη γραμμή του πυρός. Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν μίλησε στη συνέχεια με τον Τραμπ, προτρέποντάς τον να καθυστερήσει τη στρατιωτική δράση, να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις, να εξασφαλίσει μια εκεχειρία και να επιδιώξει διπλωματική διευθέτηση, ανέφεραν ο ανώτερος διπλωμάτης και πηγές του Κόλπου. Η προειδοποίηση προοριζόταν για κάθε κράτος του Κόλπου, δήλωσε μια άλλη πηγή του Κόλπου, αλλά διαβιβάστηκε κυρίως μέσω της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ.

Το Ιράν έχει τα τελευταία χρόνια αποκαταστήσει τους δεσμούς του με τους γείτονές του στον Κόλπο, συμπεριλαμβανομένης της πρώην περιφερειακής αντιπάλου Σαουδικής Αραβίας. Το Κατάρ, το Ομάν και η Σαουδική Αραβία έχουν προτρέψει την Ουάσιγκτον να επαναλάβει τις συνομιλίες με την Τεχεράνη και να αποτρέψει νέα σύγκρουση εν μέσω ιρανικών προειδοποιήσεων ότι ένας ακόμη γύρος αμερικανικών επιθέσεων θα μπορούσε να «μετατρέψει την περιοχή σε πύρινη σφαίρα», δήλωσε ο δεύτερος Ιρανός αξιωματούχος.

«Η Σαουδική Αραβία πιστεύει ότι η περαιτέρω κλιμάκωση θα φέρει μόνο περισσότερη καταστροφή», δήλωσε η πρώτη πηγή από τον Κόλπο. «Γι' αυτό και προέτρεψε τον Τραμπ να δώσει μια ευκαιρία στη διπλωματία». Ενώ προέτρεψε την Ουάσινγκτον να επιδιώξει τη διπλωματία, το Ριάντ ξεκαθάρισε επίσης ότι θα αμυνθεί εάν απειληθεί. Η δεύτερη πηγή του Κόλπου ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση στο έδαφός της θα αντιμετωπιστεί με στρατιωτική απάντηση.

«Η ιρανική προειδοποίηση ήταν κατηγορηματική: εάν η Αμερική στοχεύσει τις υποδομές του Ιράν, θα ανταποδώσει χτυπώντας ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου και άλλους περιφερειακούς στόχους», δήλωσε στο Reuters πηγή από χώρα του Κόλπου. Το Ιράν αντεπιτίθεται με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον συμμάχων της Ουάσιγκτον στην περιοχή, ενώ παράλληλα στοχεύει εμπορικά πλοία που διέρχονται από το στενό χωρίς την άδειά του.

Απευθυνόμενος σε υποστηρικτές σε συγκέντρωση στο Λας Βέγκας, ο Τραμπ εξέφρασε την προτίμηση του στη διπλωματία. «Θα προτιμούσα να κάνω μια συμφωνία επειδή δεν θέλω να σκοτώσω ανθρώπους. Δεν θέλω να σκοτώσω ανθρώπους, αλλά κάποια στιγμή θα το κάνουμε», είπε ο Τραμπ. Το Ιράν έχει αναφέρει περισσότερους από 3.400 θανάτους από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ οι ΗΠΑ έχουν αναφέρει 18 νεκρούς στρατιωτικούς.

Άλυτα ζητήματα

Όσον αφορά οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν, οι περιφερειακές και ιρανικές πηγές που μίλησαν στο Reuters προειδοποίησαν ότι σημαντικά ζητήματα παραμένουν άλυτα και απέρριψαν επίσης τους ισχυρισμούς Τραμπ ότι επίκειται συμφωνία για το άνοιγμα του Ορμούζ.

«Η παραχώρηση έχει ήδη γίνει σχετικά με κάποια μορφή ελέγχου στο Ορμούζ», δήλωσε μία από τις περιφερειακές πηγές στο Reuters. Η άλλη περιφερειακή πηγή ανέφερε ότι υπάρχουν ακόμη λεπτομέρειες που πρέπει να καθοριστούν σχετικά με το πώς θα οριστεί ο «έλεγχος», με τους διαπραγματευτές του Κόλπου να επιμένουν ότι οι περιφερειακές χώρες θα επιβλέπουν τις επιθεωρήσεις των πλοίων και ότι οποιαδήποτε καταβολή τελών θα είναι εθελοντική.

Σύμφωνα με τον ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο τον οποίο επικαλείται το Reuters, το Ιράν επιδιώκει τέλη μεταξύ 5% και 7% της τιμής των φορτίων από πλοία που χρησιμοποιούν το στενό. Το Ομάν συζητά τέλη περίπου 3%, ενώ η Ουάσινγκτον δεν θέλει καθόλου τέλη.

Η ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε ότι το κείμενο συμφωνίας που βρίσκεται ήδη στο τραπέζι προβλέπει ότι το Ιράν θα έχει τον έλεγχο των πλοίων που κατευθύνονται στον Κόλπο μέσω των Στενών και ένα από τα κύρια σημεία τριβής είναι ο ρόλος που θα έχει επίσης το Ιράν στα πλοία που κατευθύνονται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Σε σχόλια στο επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA του Ιράν, ο Ιρανός Υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι δήλωσε ότι η συμφωνία «σχεδιάστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε τα εμπορικά πλοία να διέρχονται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, τόσο στο εισερχόμενο όσο και στο εξερχόμενο σκέλος». Είπε, επίσης, ότι οι συνομιλίες με το Ομάν «έχουν καταλήξει σε θεμελιώδεις συνεννοήσεις» και πρόσθεσε: «Αυτή η πρόοδος βρίσκεται στα πρόθυρα της οριστικοποίησης».

Ο Γκαριμπαμπάντι δήλωσε επίσης ότι το Ιράν είχε λάβει μηνύματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες που έδειχναν ότι είναι «πλήρως έτοιμες να επιστρέψουν στις δεσμεύσεις τους» με βάση το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν Τεχεράνη και Ουάσιγκτον στα μέσα Ιουνίου, και το οποίο προέβλεπε την άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Όπως είπε, αυτή είναι προϋπόθεση για το άνοιγμα των Στενών, ενώ πρόσθεσε ότι δεν είχαν πραγματοποιηθεί συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες τις τελευταίες ημέρες.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο