Κλιμακώνουν τις απειλές κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα οι Χούθι, την ώρα που ναυτιλιακές εταιρείες, ναυλωτές και ασφαλιστές αρχίζουν να υπολογίζουν -ιδιαίτερα για τα δεξαμενόπλοια- το κόστος ενός σεναρίου αποφυγής του Bab el-Mandeb και επιλογής του περίπλου της Αφρικής, ένα ταξίδι που υπολογίζεται ότι θα προσθέσει έως 30 μέρες επιπλέον.
Η απειλή για «ναυτικό αποκλεισμό» της Σαουδικής Αραβίας δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία ρητορική προειδοποίηση. Μπορεί να μετατρέψει την Ερυθρά από εναλλακτική διαδρομή σε δεύτερο κρίσιμο μέτωπο για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, αφού η διαθεσιμότητα του πετρελαίου θα είναι εξαιρετικά μειωμένη, από τη στιγμή που τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται ήδη κλειστά και οι ροές πετρελαίου από τη Μαύρη Θάλασσα μειώνονται αισθητά.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η «Ν», μετά τις ανακοινώσεις των Χούθι για ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, απειλητικά μηνύματα φτάνουν πλέον απευθείας σε ναυτιλιακές εταιρείες, με χρήση προηγμένων συστημάτων επικοινωνίας. Στα μηνύματα αυτά διατυπώνονται προειδοποιήσεις ώστε τα πλοία να μην περνούν από την περιοχή ή να μην πραγματοποιούν εμπορική δραστηριότητα που συνδέεται με σαουδαραβικά λιμάνια. Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη οδηγήσει αρκετές εταιρείες σε εντολές αποφυγής του Στενού, ενώ πλοία που βρίσκονταν καθ’ οδόν προς το Bab el-Mandeb φέρονται να πραγματοποιούν αναστροφή.
Ταυτόχρονα, με βάση πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, εάν οι Χούθι ξεκινήσουν μαζικές επιθέσεις, οι δυνατότητες της ευρωπαϊκής στρατιωτικής αποστολής EUNAVFOR Aspides που επιχειρεί στην περιοχή είναι σχετικά περιορισμένες, αφού ο στόλος της μπορεί να είναι μέχρι τρεις φρεγάτες και το πλοίο διοίκησης δεν βρίσκεται εκεί.
Αναδρομολογήσεις
Σύμφωνα με αναλυτές, το δίλημμα είναι πλέον καθαρά επιχειρησιακό και οικονομικό: Συνέχιση της διέλευσης μέσω της Ερυθράς με αυξημένο κίνδυνο ή αναδρομολόγηση μέσω του Σουέζ, της Μεσογείου και τελικά του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας για τα φορτία προς Ασία. Ανάλογα με τον προορισμό και την ταχύτητα του πλοίου, η παράκαμψη μπορεί να προσθέσει περίπου 20 έως 30 ημέρες ταξιδιού, αυξάνοντας καύσιμα, λειτουργικό κόστος, ασφάλιστρα και δέσμευση χωρητικότητας. Αυτό σημαίνει άμεση αύξηση της ζήτησης τονο-μιλίων για τα tankers, ακριβότερη μεταφορά για τους ναυλωτές και νέο γεωπολιτικό premium για την αγορά πετρελαίου.
Ο Oliver Dunvold, αναλυτής της ABG Sundal Collier, επισημαίνει ότι η απειλή των Χούθι μπορεί να σφίξει περαιτέρω την αγορά των tankers, καθώς η Σαουδική Αραβία εξάγει ημερησίως περίπου 4,5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και παραγώγων μέσω του Yanbu και της Ερυθράς Θάλασσας. Η διαδρομή από το Yanbu προς τους ασιατικούς εισαγωγείς είναι δύο έως τρεις φορές μεγαλύτερη εάν τα πλοία αναγκαστούν να κινηθούν βόρεια μέσω Σουέζ, αντί να περάσουν νότια από το Bab el-Mandeb προς τον Κόλπο του Άντεν.
Η σημασία του αριθμού είναι μεγάλη, καθώς -σύμφωνα με την ανάλυση- οι ροές των 4,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως μέσω Yanbu αντιστοιχούν περίπου στο 10% της παγκόσμιας θαλάσσιας ζήτησης μεταφοράς αργού όταν χρησιμοποιείται η σύντομη νότια διαδρομή. Εάν όμως τα ίδια φορτία υποχρεωθούν να κινηθούν μέσω της βόρειας διαδρομής, το ποσοστό αυτό μπορεί να ανέβει στο 20%-25% της παγκόσμιας ζήτησης τονο-μιλίων. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των ναύλων, ειδικά σε μια περίοδο όπου η αγορά ήδη επηρεάζεται από τη διαταραχή στο Ορμούζ.
Κρίσιμος παράγοντας παραμένει και ο αγωγός SUMED, που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο και επιτρέπει στα VLCCs να εκφορτώνουν μέρος του φορτίου τους πριν περάσουν από το Σουέζ. Η χωρητικότητά του εκτιμάται στα 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, γεγονός που σημαίνει ότι τα VLCCs μπορούν ακόμη να αξιοποιηθούν για εξαγωγές από το Yanbu, εφόσον οι συνολικές ροές παραμείνουν κάτω από περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Αντίθετα, εάν οι Χούθι κατάφερναν να μπλοκάρουν όλες τις εξαγωγές από τη Σαουδική Αραβία, τότε το αποτέλεσμα θα ήταν διαφορετικό: η αγορά θα έχανε άμεσα περίπου 10% της ζήτησης τονο-μιλίων.
Προς το παρόν, το πιο πιθανό σενάριο, σύμφωνα με την ABG Sundal Collier, δεν είναι ο πλήρης αποκλεισμός όλων των σαουδαραβικών εξαγωγών, αλλά η διατάραξη της νότιας διαδρομής μέσω Bab el-Mandeb. Η ιστορική συμπεριφορά των Χούθι δείχνει ότι οι περισσότερες επιθέσεις τους έχουν επικεντρωθεί στο Bab el-Mandeb και στη νότια Ερυθρά Θάλασσα, όχι στο βόρειο τμήμα κοντά στο Σουέζ και στο Yanbu. Αυτό σημαίνει ότι το πλήγμα στην αγορά θα ερχόταν κυρίως μέσω αναδρομολόγησης και όχι μέσω απόλυτης απώλειας φορτίων.
Τα πρώτα σημάδια έχουν εμφανιστεί. Ήδη, tankers που μετέφεραν σαουδαραβικό αργό προς Κίνα και Ινδία πραγματοποίησαν αναστροφή στην Ερυθρά Θάλασσα, κατευθυνόμενα προς το Σουέζ αντί προς το Bab el-Mandeb, μετά τις προειδοποιήσεις των Χούθι. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η αγορά αντιμετωπίζει τις απειλές ως επιχειρησιακό κίνδυνο και όχι ως απλή πολιτική δήλωση.
Μάλιστα, τα στοιχεία της Windward ενισχύουν αυτή την εικόνα, καθώς συνολικά πέντε tankers που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία έχουν αλλάξει πορεία ή πραγματοποιήσει αναστροφή μετά τις απειλές. Μεταξύ αυτών αναφέρονται δεξαμενόπλοια που είχαν φορτώσει σαουδαραβικό αργό στο Yanbu για αγορές της Ασίας, όπως η Κίνα και η Ινδία. Η κίνηση αυτή ουσιαστικά «σπάει» την Ερυθρά Θάλασσα στα δύο: το βόρειο κομμάτι προς Σουέζ μπορεί να παραμένει προσώρας λειτουργικό, αλλά το νότιο πέρασμα προς Bab el-Mandeb μετατρέπεται σε περιοχή υψηλού ρίσκου.
Σημειώνεται πως την Τρίτη ένα κινεζικό πλοίο μεταφοράς οχημάτων της COSCO Shipping πραγματοποίησε αναστροφή, σηματοδοτώντας ότι ακόμη και πλοία άλλων τομέων της ναυτιλίας, αλλά και συνδεόμενων με άλλα συμφέροντα δεν εξαιρούνται από το «μπλόκο» των Χούθι.
«Καμπανάκι» από ASPIDES
Στο μεταξύ, η επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES, στο ενημερωτικό μήνυμα προς τη ναυτιλιακή βιομηχανία με ημερομηνία 22 Ιουλίου 2026, σημειώνει ότι η ανακοίνωση των Χούθι για θαλάσσιο εμπάργκο κατά της Σαουδικής Αραβίας στις 20 Ιουλίου συνιστά σημαντική κλιμάκωση από πλευράς της οργάνωσης. Μάλιστα, το μεταγενέστερο μήνυμα του Κέντρου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Επιχειρήσεων (Humanitarian Operations Coordination Center - HOCC) των Χούθι ξεκαθαρίζει ότι απαγορεύεται η ναυσιπλοΐα για όλα τα πλοία που φορτώνουν ή εκφορτώνουν από ή προς οποιοδήποτε σαουδαραβικό λιμάνι. Η ASPIDES εκτιμά ότι ο αποκλεισμός είναι κυρίως επικεντρωμένος στα λιμάνια, δηλαδή δεν αφορά μόνο σημαία ή ιδιοκτησία, αλλά εμπορική δραστηριότητα με σαουδαραβικά terminals.
Παράλληλα, το επίπεδο απειλής αναθεωρήθηκε σε «μέσο» για τη Βόρεια Ερυθρά Θάλασσα, τη Νότια Ερυθρά και το Bab el-Mandeb, καθώς και για τον Κόλπο του Άντεν. Ωστόσο, το risk level για πλοία και ναυτιλιακές εταιρείες που συνδέονται με ισραηλινά, αμερικανικά ή σαουδαραβικά συμφέροντα αξιολογείται ως «υψηλό». Ιδιαίτερα για τα σαουδαραβικά συμφέροντα, η ASPIDES αναφέρει ότι ακόμη και πλοία οποιασδήποτε εθνικότητας που έχουν πρόσφατα προσεγγίσει, φορτώσει ή εκφορτώσει σε σαουδαραβικά λιμάνια μπορεί να θεωρηθούν δυνητικοί στόχοι από τους Χούθι.
Οι συστάσεις προς τη ναυτιλιακή κοινότητα είναι ενδεικτικές της σοβαρότητας της κατάστασης. Η EUNAVFOR ASPIDES συνιστά στα πλοία που συνδέονται με ισραηλινά, αμερικανικά ή σαουδαραβικά συμφέροντα να αποφεύγουν τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν έως ότου μειωθεί το επίπεδο απειλής. Παράλληλα, πλοία που έχουν πρόσφατα επισκεφθεί σαουδαραβικά λιμάνια καλούνται να μειώσουν το ηλεκτρονικό τους αποτύπωμα, περιορίζοντας τις εκπομπές AIS και τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες για προηγούμενους και επόμενους λιμένες προσέγγισης.
Η ASPIDES προειδοποιεί επίσης ότι, με βάση προηγούμενα μοτίβα δράσης των Χούθι, οι επιθέσεις μπορεί να περιλαμβάνουν αντιπλοϊκούς πυραύλους, UAVs, USVs και ταχύπλοα σκάφη. Ταυτόχρονα, αναφέρει ότι έχει ενισχύσει τα προστατευτικά μέτρα, αν και τα διαθέσιμα στρατιωτικά μέσα παραμένουν αμετάβλητα, κάτι που σημαίνει ότι τα πλοία που ζητούν «στενή προστασία» μπορεί να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερους χρόνους αναμονής.
O ρόλος της Ρωσίας
Με φόντο αυτό το διαφαινόμενο «έμφραγμα» στις ροές πετρελαίου, αναλυτές βάζουν στην εξίσωση και τον ρόλο του ρωσικού αργού, σημειώνοντας ότι οι εξαγωγές της Ρωσίας κινούνται προς ιστορικό υψηλό τον Ιούλιο, στα 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, εκ των οποίων περίπου 4,5 εκατ. βαρέλια μεταφέρονται διά θαλάσσης. Καθώς το μεγαλύτερο μέρος των βαρελιών από τη Μέση Ανατολή αφορά sour crude (αργό πετρέλαιο που περιέχει υψηλή συγκέντρωση θείου), το ρωσικό urals θεωρείται κατάλληλο υποκατάστατο και ιδιαίτερα ελκυστικό για διυλιστήρια, κυρίως στην Ασία.
Ωστόσο, οι περιορισμοί στην αγορά ρωσικού πετρελαίου παραμένουν σημαντικοί, μετά και τη λήξη των αμερικανικών εξαιρέσεων τον προηγούμενο μήνα. Αυτό, σύμφωνα με την BRS, ανοίγει το ενδεχόμενο η Ουάσιγκτον να εξετάσει νέα απαλλαγή από τις κυρώσεις, εάν το διπλό μέτωπο Ορμούζ - Ερυθρά Θάλασσα παραμείνει επιβαρυμένο και οι τιμές του πετρελαίου κινηθούν σε μη ανεκτά επίπεδα.
Στο πλαίσιο αυτό και με δεδομένη την αύξηση των ουκρανικών επιθέσεων σε tankers στη Μαύρη Θάλασσα, εκτιμάται ότι το μεγαλύτερο μέρος των πρόσθετων φορτίων θα φορτωθεί από τη Βαλτική, κάτι που θα στηρίξει τα τονο-μίλια για aframaxes και suezmaxes. Παράλληλα, η συμμετοχή του «σκιώδους» στόλου στη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου διατηρεί απασχολημένα 276 aframaxes και 143 suezmaxes, απομακρύνοντάς τα για την ώρα από τα διαλυτήρια.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)