Περισσότερο χρόνο προσαρμογής στις κλιματικές απαιτήσεις της Ε.Ε. για τη βιομηχανία, αλλά και διατήρηση της προοπτικής επιβάρυνσης του κόστους των μεταφορών και της θέρμανσης των νοικοκυριών από το 2028 συνεπάγεται για την Ελλάδα η πρόταση της Κομισιόν για αναθεώρηση του ευρωπαϊκού ΣΕΔΕ.
Η πρόταση της Κομισιόν για αναθεώρηση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών δημοσιεύθηκε χθες.
Με βάση τις ελληνικές θέσεις, όπως αυτές αποτυπώθηκαν την Τετάρτη σε κοινή πρωτοβουλία με άλλες εννέα ευρωπαϊκές χώρες, θετικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πρότασης αποτελεί η επιβράδυνση της κατάργησης των δωρεάν δικαιωμάτων για τους βιομηχανικούς κλάδους που καλύπτει ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), με παράλληλη διατήρηση μέρους των δικαιωμάτων αυτών έως το τέλος του 2037, αντί της πλήρους κατάργησής τους από το 2034. Πρόκειται για εξέλιξη που αφορά άμεσα ελληνικούς εξαγωγικούς τομείς, ιδίως το αλουμίνιο και το τσιμέντο, παρέχοντάς τους περισσότερο χρόνο για επενδύσεις απανθρακοποίησης. Από το 2031, άλλωστε, βάσει του νέου πλαισίου, η διατήρηση της δωρεάν κατανομής θα συνδέεται με την υποβολή σχεδίων και την υλοποίηση επενδύσεων απανθρακοποίησης.
Έως το τέλος του 2040 παρατείνεται και το πλαίσιο προστασίας άλλων ενεργοβόρων κλάδων που θεωρούνται εκτεθειμένοι στον κίνδυνο διαρροής άνθρακα, όπως τα διυλιστήρια. Πρόκειται για μία ακόμη ελληνική επιδίωξη, καθώς περιορίζεται ο κίνδυνος μεταφοράς παραγωγής προς χώρες με χαμηλότερο κόστος άνθρακα και παρέχεται περισσότερος χρόνος προσαρμογής στις εγχώριες μονάδες διύλισης.
Θετική, βάσει των ελληνικών προτεραιοτήτων, είναι επίσης η παράταση έως το τέλος του 2035 της εξαίρεσης από την υποχρέωση καταβολής δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα για δρομολόγια πλοίων που εξυπηρετούν μικρά νησιά χωρίς σταθερή χερσαία σύνδεση, καθώς επί της ουσίας αναγνωρίζονται οι ιδιαιτερότητες που συνεπάγεται η νησιωτικότητα και περιορίζεται για μία επιπλέον πενταετία ο κίνδυνος αύξησης του κόστους αρκετών ακτοπλοϊκών συνδέσεων.
Σε θετική κατεύθυνση κινούνται και οι αλλαγές στο Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς, τον μηχανισμό που αποσύρει ή επαναφέρει δικαιώματα ώστε να περιορίζονται οι μεγάλες διακυμάνσεις στην τιμή του CO2 - υπενθυμίζεται ότι η κοινή πρωτοβουλία των δέκα χωρών είχε ζητήσει μεγαλύτερη σταθερότητα και προβλεψιμότητα στην αγορά άνθρακα, με στόχο και τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Ενώ θετικά κρίνονται επίσης τα αυστηρότερα μέτρα κατά της μεταφοράς ναυτιλιακής δραστηριότητας σε λιμένες τρίτων χωρών, καθώς και η πρόταση για επανεξέταση του ETS εφόσον θεσπιστεί διεθνής μηχανισμός τιμολόγησης άνθρακα από τον IMO, για την αποφυγή διπλής επιβάρυνσης στη ναυτιλία.
Τιμολόγηση - Αυστηροποίηση
Πίεση σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά αναμένεται να ασκήσει από το 2028 το πλαίσιο ETS2, το οποίο προβλέπει την τιμολόγηση των εκπομπών από τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση των κτιρίων και τις οδικές μεταφορές. Υπενθυμίζεται πως το πλαίσιο επρόκειτο αρχικά να εφαρμοστεί το 2027, ωστόσο στις αρχές Νοεμβρίου του 2025 αποφασίστηκε παράταση ενός έτους.
Αρνητική για την Ελλάδα είναι επίσης η αυστηροποίηση του πλαισίου για τις αερομεταφορές, δεδομένου ότι η Κομισιόν εισηγείται την επέκταση της τιμολόγησης των εκπομπών άνθρακα και σε πτήσεις που αναχωρούν από τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο προς αεροδρόμια κοντινών τρίτων χωρών, με ορισμένες εξαιρέσεις. Εξέλιξη που αναμένεται να αυξήσει το κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες και να ασκήσει πίεση στις τιμές των εισιτηρίων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις αεροπορικές μετακινήσεις και τον τουρισμό.
Περιορισμένη, σε σχέση τουλάχιστον με τους στόχους που έθετε η «πρωτοβουλία των 10», παραμένει και η αναγνώριση των επιμέρους εθνικών ιδιαιτεροτήτων. Και αυτό γιατί, παρότι προβλέπονται οι προαναφερθείσες εξαιρέσεις από την υποβολή τελών άνθρακα για ορισμένες νησιωτικές συνδέσεις, δεν προκύπτει ευρύτερη διαφοροποίηση των υποχρεώσεων με βάση το ενεργειακό μίγμα, την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα ή το υψηλότερο κόστος μετάβασης, όπως ζητούσε -μεταξύ άλλων- και η Αθήνα.
Όσον αφορά το ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό, η Κομισιόν προτείνει ως ενδεικτικό στόχο την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική ενεργειακή κατανάλωση από 23% σήμερα σε 46% έως το 2040. Παράλληλα εισηγείται μέτρα για τη μείωση της διαφοράς κόστους μεταξύ ηλεκτρισμού και ορυκτών καυσίμων, μέσω παρεμβάσεων στις χρεώσεις δικτύου και στη φορολογία. Προβλέπει επίσης μέτρα για την επιτάχυνση της σύνδεσης στο δίκτυο, την ταχύτερη εγκατάσταση «έξυπνων» μετρητών και την ενίσχυση της ευελιξίας του συστήματος, με μεγαλύτερη ενσωμάτωση της αποθήκευσης, των ηλεκτρικών οχημάτων και των αντλιών θερμότητας, καθώς και μέτρα για τον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας και των μεταφορών. Έμφαση δίνεται και στην ανάπτυξη δικτύων, στην απόκριση της ζήτησης και στην άρση εμποδίων για συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε συνδυασμό με αποθήκευση, ώστε καταναλωτές και επιχειρήσεις να αποκτήσουν πρόσβαση σε σταθερότερες και πιο ανταγωνιστικές τιμές.
Ηλεκτρο-παραγωγή
Για την Ελλάδα, που την τελευταία διετία έχει μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της ταχύτατης ανάπτυξης των ΑΠΕ και ιδίως των φωτοβολταϊκών, κατατασσόμενη πλέον τρίτη παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή της ηλιακής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή, η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού μπορεί να θεωρηθεί σε γενικές γραμμές θετική εξέλιξη. Είναι ενδεικτικό ότι στον Οδικό Χάρτη ως το 2030 που παρουσίασε την Τετάρτη η διοίκηση του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών οι προσδοκώμενες, τότε, ανακοινώσεις της Κομισιόν αντιμετωπίζονταν άκρως θετικά. Και αυτό γιατί σε συνδυασμό με την αποθήκευση, η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού θα συμβάλει στην απορρόφηση σημαντικού μέρους της πλεονάζουσας πράσινης ενέργειας, που σήμερα περικόπτεται.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)