Το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησε την Παρασκευή τη θέση του για την ενίσχυση του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του Μηχανισμού

Η απόφαση σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση στη δυναμική του παγκόσμιου εμπορίου, καθώς επεκτείνει την εμβέλεια του CBAM σε περισσότερα προϊόντα και εισάγει αυστηρά μέτρα κατά των πρακτικών καταστρατήγησης. Η απόφαση ελήφθη κατά τη διάρκεια της σημερινής συνεδρίασης του ECOFIN στο Λουξεμβούργο και αναμένεται να έχει εκτεταμένες συνέπειες για τους εξαγωγικούς τομείς της Ινδίας, ιδίως τον χάλυβα και το αλουμίνιο.

Οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών της ΕΕ συμφώνησαν σε μια «γενική προσέγγιση» για την επικαιροποίηση του κανονισμού CBAM, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026. Τα νέα μέτρα στοχεύουν στο κλείσιμο των ρυθμιστικών κενών και στη διασφάλιση ότι οι κλιματικοί στόχοι της ΕΕ δεν υπονομεύονται από «διαρροή άνθρακα» (carbon leakage).

«Η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στη μείωση των εκπομπών που προκαλούνται από το κλίμα τόσο εντός της Ένωσης όσο και παγκοσμίως. Η ενίσχυση του CBAM και το κλείσιμο των κενών που μπορούν να παρακάμψουν τους κανόνες μας αποτελούν βασικό μέρος της επίτευξης αυτού του στόχου. Η θέση που συμφωνήθηκε σήμερα είναι το πρώτο βήμα για να καταστεί το σύστημα πιο ισχυρό», δήλωσε ο Μάκης Κεραυνός (φωτό άρθρου), Υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, η οποία ασκεί αυτή την περίοδο την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου.

Σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026, ο νόμος CBAM ορίζει τιμή στον άνθρακα που εκπέμπεται κατά την παραγωγή εισαγόμενων αγαθών στους τομείς με τη μεγαλύτερη ένταση άνθρακα: σίδηρος και χάλυβας, τσιμέντο, λιπάσματα, αλουμίνιο, ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο, και ενθαρρύνει την καθαρότερη βιομηχανική παραγωγή σε χώρες εκτός ΕΕ.

H επέκταση του πεδίου εφαρμογής του Μηχανισμού

Στην τρέχουσα μορφή του, ο CBAM στοχεύει σχεδόν μόνο σε πρώτες ύλες. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο τα προϊόντα που κατασκευάζονται στην ΕΕ και χρησιμοποιούν σημαντικό ποσοστό αγαθών CBAM στην κατασκευή τους, ιδίως σίδηρο, χάλυβα και αλουμίνιο, να συμβάλουν στην αύξηση των εκπομπών εκτός ΕΕ και να υποκαταστήσουν παρόμοια προϊόντα της ΕΕ που υπόκεινται στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.

Για να αποφευχθεί αυτό, η επικαιροποιημένη νομοθεσία επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του CBAM σε μια επιλογή τέτοιων επεξεργασμένων προϊόντων. Στη θέση στην οποία κατέληξε, το Συμβούλιο έχει βελτιώσει τον κατάλογο των νέων προϊόντων στα οποία θα εφαρμόζεται το CBAM και αναθέτει στην Επιτροπή να διεξάγει ετήσια αναθεώρηση των μελλοντικών επεξεργασμένων προϊόντων που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν.

Όσον αφορά την καταπολέμηση  πρακτικών καταστρατήγησης, το Συμβούλιο συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, η οποία εισάγει νέα μέτρα που εντάσσουν τα μεταλλικά απορρίμματα (scrap) πριν από την κατανάλωση στο πεδίο εφαρμογής του CBAM και εξουσιοδοτούν την Επιτροπή να ενεργεί όταν εντοπίζονται παραπλανητικές πρακτικές κατά την υποβολή εκθέσεων από εταιρείες υψηλού κινδύνου.

Σοβαρές και απρόβλεπτες περιστάσεις

Για την αντιμετώπιση σοβαρών και απρόβλεπτων περιστάσεων που προκαλούν σοβαρή ζημία στην εσωτερική αγορά, η πρόταση της Επιτροπής καθόρισε μια διαδικασία για την προσωρινή εξαίρεση αγαθών από το πλαίσιο του CBAM.

Η θέση του Συμβουλίου ορίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τον μηχανισμό που πρέπει να ακολουθείται εν προκειμένω και καθιστά σαφέστερα τα όρια της εξουσιοδότησης εξαίρεσης της Επιτροπής. Επιμένει επίσης ότι οποιαδήποτε τέτοια εξαίρεση θα πρέπει να βασίζεται σε σαφή και αντικειμενικά κριτήρια, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης της ΕΕ σε σοβαρές αυξήσεις τιμών.

Επόμενα βήματα

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό, αφού το Κοινοβούλιο καταλήξει στη δική του θέση, και με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του έτους.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο