Ωστόσο, σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό σύστημα (EU ETS), που επιβάλλει κόστος εκπομπών σε δρομολόγια μεταξύ ευρωπαϊκών και τρίτων χωρών για μέρος ή και το σύνολο του ταξιδιού, το βρετανικό καθεστώς εξαιρεί τα περισσότερα διεθνή δρομολόγια από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το βρετανικό σύστημα εμπορίας εκπομπών αφορά φορτηγά και επιβατηγά πλοία άνω των 5.000 GT που εκτελούν εσωτερικά δρομολόγια, τις εκπομπές που παράγονται κατά τη διάρκεια παραμονής των πλοίων σε βρετανικά λιμάνια και υπεράκτιες εγκαταστάσεις, καθώς και τα κυκλικά δρομολόγια που ξεκινούν και καταλήγουν στο ίδιο λιμάνι. Σημειώνεται ότι η ένταξη των υπεράκτιων πλοίων αναβάλλεται έως την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει θεσπίσει ειδικό καθεστώς για τα δρομολόγια μεταξύ της Βόρειας Ιρλανδίας και της Μεγάλης Βρετανίας. Στις συγκεκριμένες γραμμές, οι ναυτιλιακές εταιρείες υποχρεούνται να παραδίδουν δικαιώματα μόνο για το 50% των εκπομπών που παράγονται κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Αντίθετα, οι εκπομπές κατά την παραμονή των πλοίων στα λιμάνια τόσο της Βόρειας Ιρλανδίας όσο και της Μεγάλης Βρετανίας εξακολουθούν να καλύπτονται στο 100%.
Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν τα πλοία που εκτελούν μη εμπορικές κρατικές δραστηριότητες, τα αλιευτικά και τα πλοία επεξεργασίας αλιευμάτων, καθώς και τα πορθμεία που εξυπηρετούν συγκεκριμένες γραμμές στη Σκωτία. Οι εξαιρέσεις αυτές αποσκοπούν στον περιορισμό των επιπτώσεων σε κρίσιμες υπηρεσίες και ειδικές κατηγορίες ναυτιλιακής δραστηριότητας.
Για την ελληνική ναυτιλία, οι άμεσες επιπτώσεις αναμένεται να είναι περιορισμένες, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του ελληνόκτητου στόλου δραστηριοποιείται στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να αγοράζουν και να παραδίδουν δικαιώματα εκπομπών για τους ρύπους που παράγονται από πλοία που δραστηριοποιούνται στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η ευθύνη συμμόρφωσης με το UK ETS ανήκει κατ’ αρχήν στον εγγεγραμμένο πλοιοκτήτη. Ωστόσο, μπορεί να μεταβιβαστεί στην εταιρεία διαχείρισης (ISM company), εφόσον υπάρχει σχετική νομική συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών. Η συμφωνία αυτή πρέπει να καταχωρίζεται σε ειδική πλατφόρμα, ενώ η αρμόδια βρετανική αρχή παρακολουθεί όλη τη διαδικασία συμμόρφωσης, από την έγκριση του σχεδίου παρακολούθησης εκπομπών έως τον έλεγχο των εκθέσεων και την παράδοση των δικαιωμάτων εκπομπών.
Οι διαδικασίες
Στο πλαίσιο του UK ETS, οι ναυτιλιακές εταιρείες υποχρεούνται να εφαρμόζουν διαδικασίες παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επαλήθευσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Κεντρικό στοιχείο του συστήματος αποτελεί το Σχέδιο Παρακολούθησης Εκπομπών (Emission Monitoring Plan - EMP), το οποίο υποβάλλεται σε επίπεδο εταιρείας προς έγκριση από τη ρυθμιστική αρχή. Η αίτηση μπορεί να κατατεθεί οποιαδήποτε στιγμή, αλλά το αργότερο εντός 42 ημερών από την έναρξη ναυτιλιακής δραστηριότητας που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του συστήματος.
Όλες οι διαδικασίες υποβολής και έγκρισης θα πραγματοποιούνται ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας Maritime Emissions Trading Scheme (METS) και του Μητρώου UK ETS.
Παράλληλα, το υφιστάμενο σύστημα παρακολούθησης και αναφοράς εκπομπών του Ηνωμένου Βασιλείου (UK MRV) καταργήθηκε στις 3 Απριλίου 2026, σηματοδοτώντας τη μετάβαση στο νέο καθεστώς.
Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης να συνεργάζονται με ανεξάρτητους επαληθευτές, διαπιστευμένους από τον United Kingdom Accreditation Service (UKAS), δηλαδή την Εθνική Υπηρεσία Διαπίστευσης του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η έκθεση θα υποβάλλεται έως τις 31 Μαρτίου κάθε έτους, ενώ η παράδοση των αντίστοιχων δικαιωμάτων εκπομπών θα πρέπει να ολοκληρώνεται έως τις 30 Απριλίου.
Για την πρώτη περίοδο εφαρμογής, που καλύπτει το διάστημα από την 1η Ιουλίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2026, η προθεσμία παράδοσης δικαιωμάτων ορίζεται για τις 30 Απριλίου 2028.
Το UK ETS καλύπτει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), μεθανίου (CH₄) και υποξειδίου του αζώτου (N₂O), τόσο από την καύση καυσίμων όσο και από διαρροές, με υπολογισμό βάσει της μεθοδολογίας «από τη δεξαμενή έως την πρύμνη» (tank-to-wake).
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου εντάσσεται στη στρατηγική του Ηνωμένου Βασιλείου για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των θαλάσσιων μεταφορών.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)