ΕΕ: Εξετάζει Έκτη Χρονιά Προσωρινής Προστασίας για τους Ουκρανούς. Πρόσφυγες

ΕΕ: Εξετάζει Έκτη Χρονιά Προσωρινής Προστασίας για τους Ουκρανούς. Πρόσφυγες
της Βάνας Στέλλου
Σαβ, 6 Ιουνίου 2026 - 06:27

Στο τραπέζι των κρατών-μελών νέα παράταση του καθεστώτος για 4,35 εκατ. Ουκρανούς πρόσφυγες

Πέντε χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας, τα κράτη- μέλη της ΕΕ συζητούν αν θα παρατείνουν τις έκτακτες προστασίες προς τους Ουκρανούς για έκτο έτος.

Περίπου 4,35 εκατομμύρια άνθρωποι

Η Οδηγία Προσωρινής Προστασίας (TPD) που ενεργοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2022 – για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ, έδωσε στους Ουκρανούς άμεσα δικαιώματα να ζουν, να εργάζονται και να σπουδάζουν σε όλη την Ένωση, παρακάμπτοντας τις χρονοβόρες διαδικασίες ασύλου. Επρόκειτο να είναι βραχυπρόθεσμο μέτρο.

Το πρόβλημα; Η μετάβαση σε πιο μόνιμο καθεστώς – άδειες παραμονής συνδεδεμένες με εργασία, σπουδές ή μακροχρόνια διαμονή – έχει προχωρήσει αργά και άνισα σε ολόκληρη την Ένωση. «Ο αριθμός των μεταβάσεων σε άλλα καθεστώτα παραμένει πολύ χαμηλός», όπως αναφέρεται στο έγγραφο συζήτησης του Συμβουλίου.

Ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν δημιουργήσει διαδρομές εξόδου από την προσωρινή προστασία. Πολλές άλλες όχι.

Μια επιλογή που κερδίζει έδαφος τώρα: η σταδιακή υποβάθμιση του καθεστώτος σε ένα υπολειμματικό καθεστώς, που θα λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για τους πιο ευάλωτους ή για όσους δεν μπορούν ακόμη να πληρούν τις προϋποθέσεις για άλλο νομικό καθεστώς.

Διπλωμάτες της ΕΕ θα συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα για να το συζητήσουν.

Συγκεκριμένα: 

Η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο να παρατείνει ξανά τα προσωρινά δικαιώματα διαμονής και εργασίας που χορηγήθηκαν στους Ουκρανούς που εγκατέλειψαν τη χώρα τους λόγω του πολέμου, κάτι που θα μπορούσε να επεκτείνει το καθεστώς σε έκτο έτος. Η Οδηγία Προσωρινής Προστασίας (TPD), που ενεργοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας, έδωσε σε εκατομμύρια Ουκρανούς πρόσβαση στην Ευρώπη χωρίς να επιβαρυνθεί υπερβολικά το σύστημα ασύλου. Αρχικά είχε σχεδιαστεί ως βραχυπρόθεσμο μέτρο έκτακτης ανάγκης, αλλά έχει ήδη παραταθεί επανειλημμένα.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι αναμένεται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα σε τεχνικό επίπεδο για να εξετάσουν το ενδεχόμενο νέας παράτασης και, αν ναι, υπό ποιους όρους, συμπεριλαμβανομένου του ακριβούς προσωπικού και γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής, σύμφωνα με σημείωμα του Συμβουλίου της 17ης Μαρτίου.

Πέρυσι, τα κράτη μέλη της ΕΕ υιοθέτησαν σύσταση για τη σταδιακή έξοδο από το πρόγραμμα μέσω «συντονισμένης μετάβασης» προς ένα πιο σταθερό νομικό καθεστώς για τους Ουκρανούς, με άδειες διαμονής συνδεδεμένες με εργασία, σπουδές ή μακροχρόνια παραμονή, καθώς και στήριξη για εθελοντική επιστροφή όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.

Περίπου 4,35 εκατομμύρια εκτοπισμένοι Ουκρανοί επωφελούνται σήμερα από την προσωρινή προστασία σε όλη την ΕΕ, με λίγο πάνω από το ένα τέταρτο στη Γερμανία, 22,3% στην Πολωνία και σχεδόν έναν στους δέκα στην Τσεχία, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Όμως η πρόοδος προς ένα πιο μόνιμο καθεστώς παραμένει αργή και άνιση, καθώς πολλές χώρες της ΕΕ αρχίζουν να το συνειδητοποιούν.

Σύμφωνα με το έγγραφο προς συζήτηση, που κυκλοφόρησε πριν από τις συνομιλίες της επόμενης εβδομάδας, «σε αυτό το στάδιο ο αριθμός των μεταβάσεων σε άλλα καθεστώτα παραμένει πολύ χαμηλός» και «οι επιλογές για άλλα νομικά καθεστώτα για τους δικαιούχους παραμένουν άνισες σε όλη την ΕΕ». Ενώ ορισμένα κράτη μέλη έχουν αρχίσει να δημιουργούν διαδρομές εξόδου από την προσωρινή προστασία, άλλα καθυστερούν. «Παρότι αρκετά κράτη μέλη έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν μηχανισμούς μετάβασης, πολλά άλλα δεν έχουν ακόμη καθορίσει σαφείς διαδικασίες ή καθοδήγηση για το καθεστώς μετά την TPD», σημειώνεται στο έγγραφο.

Αυτό το κενό τροφοδοτεί πλέον ένα ευρύτερο πολιτικό ερώτημα για το αν η προστασία πρέπει να παραταθεί και πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια πιθανή παράταση. Μια επιλογή που κερδίζει έδαφος σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι η σταδιακή μείωση του καθεστώτος, μετατρέποντάς το σε ένα πιο περιορισμένο «υπολειμματικό καθεστώς» – ουσιαστικά ένα δίχτυ ασφαλείας για τους πιο ευάλωτους ή για όσους δεν μπορούν ακόμη να πληρούν τις προϋποθέσεις για άλλο νομικό καθεστώς, σύμφωνα με το έγγραφο.

Αλλά αυτή η προσέγγιση εγείρει νομικά και πολιτικά ερωτήματα. Το έγγραφο θέτει το ερώτημα αν το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε επίπεδο ΕΕ μέσω παράτασης της TPD ή αν πρέπει να επιτραπεί στις εθνικές αρχές να ξεχωρίζουν μεταξύ όσων μπορούν να αποκτήσουν νόμιμη άδεια παραμονής και όσων βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση και δεν μπορούν. Η ειδική απεσταλμένη της Επιτροπής για τους Ουκρανούς που ζουν στην ΕΕ, Ύλβα Γιόχανσον, δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι «πέντε χρόνια είναι αρκετά για την προσωρινή προστασία» και ότι χρειάζεται μια νέα προσέγγιση, ακόμη κι αν ο πόλεμος συνεχίζεται. Η Γιόχανσον, πρώην επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, διορίστηκε πέρυσι για να συντονίσει μια κοινή προσέγγιση εξόδου από το καθεστώς προσωρινής προστασίας. «Είναι σαφές ότι αν υπάρξει οποιαδήποτε παράταση, πρέπει να περιορίσει το πεδίο και τη διάρκεια με διαφορετικό τρόπο από το να απλώς παρατείνει το υπάρχον καθεστώς», είπε.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο