Στο κρίσιμο «διά ταύτα» φέρεται να έχουν καταλήξει οι διαβουλεύσεις για τον Κάθετο Διάδρομο, με τους εμπλεκόμενους -Διαχειριστές, Ρυθμιστικές Αρχές και Κομισιόν- να καλούνται σήμερα και αύριο να αποφασίσουν τους νέους όρους λειτουργίας του project.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του θέματος που συνομίλησαν με τη «Ν», οι πολύμηνες συζητήσεις προς αναζήτηση της «φόρμουλας» που θα καταστήσει τον Κάθετο Διάδρομο μια ανάλογη με τις υπόλοιπες ανταγωνιστική όδευση για την προώθηση ποσοτήτων φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και την Ουκρανία έχουν «πάρει» πλέον συγκεκριμένη μορφή και σχήμα, με τα νέα στοιχεία να αφορούν την εγκαθίδρυση μακροχρόνιων προϊόντων - μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια, καθώς και την εφαρμογή εξαιρετικά χαμηλών τελών διέλευσης που φέρνουν το συνολικό κόστος περί τα 5-6 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Τα εν λόγω νούμερα, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, είναι ευθέως συγκρίσιμα, τηρουμένων των αναλογιών και της γεωγραφικής διαφοροποίησης, με άλλες οδεύσεις που ξεκινούν παραδείγματος χάριν από την Πολωνία ή τη Γερμανία και καταλήγουν στο εθνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου της Ουκρανίας.
Αναλυτικότερα, το σχέδιο που, όπως αναφέρουν πληροφορίες, μένει να αποφασιστεί κατά τις συσκέψεις-συναντήσεις των εμπλεκόμενων μερών σήμερα Πέμπτη και αύριο Παρασκευή απαντάει σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα και προβλήματα που διατηρούσαν «εκτός κάδρου» τον Κάθετο Διάδρομο και ουσιαστικά αφορούσαν την αδυναμία του project να προσαρμοστεί με επιτυχία στα «θεμελιώδη» γνωρίσματα της αγοράς φυσικού αερίου, με το βασικότερο εξ αυτών να αφορά η δυνατότητα ευελιξίας είτε σχετικά με τη διαθέσιμη δυναμικότητα είτε ως προς τον χρόνο.
Τα βασικά σημεία
Συγκεκριμένα, το σχέδιο που φαίνεται να έχουν καταλήξει Διαχειριστές, Ρυθμιστικές Αρχές και Κομισιόν περιλαμβάνει μακροχρόνια προϊόντα με τη διάρκειά τους να ποικίλλει σε μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια, καθώς και δυνατότητα «εισόδου-εξόδου» σε όλα τα Virtual Trading Points (VTP) των εμπλεκόμενων χωρών κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου, εφόσον υπάρχει σχετική διαθέσιμη δυναμικότητα.
Επιπρόσθετα, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, η πρώτη μεγάλη δημοπρασία με τα εν λόγω προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο, για να ακολουθήσουν έπειτα δημοπρασίες σε μηνιαία βάση με μηνιαία και τριμηνιαία προϊόντα επί της δυναμικότητας που τυχόν έχει μείνει αδιάθετη από τις όποιες δεσμεύσεις έχουν γίνει σε ετήσια βάση, ακολουθώντας έτσι τη γενικότερη «φόρμουλα» που ισχύει σε όλες τις δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας στα συστήματα φυσικού αερίου ανά την Ευρώπη.
Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα της δημοπρασίας, δηλαδή το «delivery» των ποσοτήτων, θα ισχύσουν από τον Οκτώβριο και μετά. Μάλιστα, όπως προσθέτουν οι ίδιες πηγές, το πρόγραμμα των δημοπρασιών θα ευθυγραμμιστεί με το ισχύον ευρωπαϊκό «καλαντάρι», πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα ισχύσει για τις νέες δημοπρασίες το υφιστάμενο σχέδιο με τα «auctions» των ειδικών προϊόντων Route 1, 2 και 3 να συμβαίνουν πάντα την 4η Δευτέρα κάθε μήνα, εστιάζοντας στην όποια (μικρή) δυναμικότητα έχει περισσέψει στα συστήματα μεταφοράς.
Τα προϊόντα «Routes», όπως διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές, θα παραμείνουν διαθέσιμα μέχρι και την πραγματοποίηση της μεγάλης δημοπρασίας του Ιουλίου, με τους Διαχειριστές να αναγνωρίζουν ότι το πολύ πολύ να συμπληρωθεί το «αρνητικό σερί» των αποτυχημένων δημοπρασιών, χωρίς όμως να προκύπτει κάποιο πρόσθετο κόστος που να υποχρεώνει σε άμεση απόσυρση των προϊόντων. Επομένως, όπως σχολιάζεται σχετικά, «ας συνεχίσουν να γίνονται», με τις όποιες βέβαια προσδοκίες ως προς την αποτελεσματικότητά τους να βρίσκονται στο ναδίρ.
Θετική η Ουκρανία
Αξίζει να σημειωθεί, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, ότι το εν λόγω σχέδιο με τη δημιουργία μακροχρόνιων προϊόντων και εξομάλυνσης του κόστους για τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου χαίρει αποδοχής από την Ουκρανία, πράγμα που συνιστά θετικό «οιωνό» για την αποτελεσματικότητα του όλου εγχειρήματος, καθιστώντας για πρώτη φορά ορατό το ενδεχόμενο να λειτουργήσει με πραγματικούς όρους ο Κάθετος Διάδρομος, ως συστατικό μέρος του ευρωπαϊκού χάρτη φυσικού αερίου.
Η μόνη εκκρεμότητα, όπως επισημαίνεται σχετικά, αφορά τις αντιστάσεις των Ρουμάνων να ακολουθήσουν την πρόθεση των υπόλοιπων Διαχειριστών να μειώσουν τις ταρίφες τους, με τις βασικές, ωστόσο, εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι θα καταλήξουν με θετική έκβαση οι συζητήσεις, διαμορφώνοντας έτσι μια ενιαία προσέγγιση επί του θέματος από τη μία άκρη του Vertical Corridor έως την άλλη.
Στο τραπέζι η ενίσχυση ανταγωνιστικότητας του σχεδίου
Το σχέδιο συνιστά μεταβατική λύση, με τους Διαχειριστές, όπως υπογραμμίζουν οι ίδιες πηγές, να συνεχίζουν την «άσκηση» για τη διαμόρφωση ενός «μονιμότερου καθεστώτος» που θα άρει κάθε «επιφύλαξη» και «ένσταση» επί της λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου.
Ωστόσο, αυτό δεν αναμένεται να γίνει σύντομα, με το καθοριστικό στοιχείο αν θα προχωρήσουν περαιτέρω βελτιώσεις να αφορά τα αποτελέσματα που θα προκύψουν υπό το νέο καθεστώς που σχεδιάζεται.
Αν η εικόνα του Κάθετου Διαδρόμου αλλάξει επί τα βελτίω τότε και οι εμπλεκόμενοι με την σειρά τους θα εξετάσουν κι άλλα μέτρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του project, αναγνωρίζοντας για την ώρα ως βάση ότι οι προαναφερόμενες αλλαγές επαρκούν για να μιλήσουμε πλέον για έναν «ανταγωνιστικό διάδρομο σε μακροχρόνια βάση».
«Ευρωπαϊκό» project
Υπενθυμίζεται ότι το εν λόγω σχέδιο έρχεται σε μια περίοδο που το όλο project είχε περιέλθει σε ένα τέλμα, με την τελευταία δημοπρασία της Δευτέρας 23 Μαρτίου να καταγράφει «μηδενικό ενδιαφέρον» για δέσμευση δυναμικότητας και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, από την CERAWEEK 2026, να κάνει λόγο για την ανάγκη η Κομισιόν να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στην επίλυση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων χωρίς πρόσθετες καθυστερήσεις.
Επιπρόσθετα, ο Έλληνας υπουργός εξήρε την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου, υπογραμμίζοντας τη σημασία του σε συνθήκες ολικής απόσυρσης του ρωσικού αερίου από την ευρωπαϊκή αγορά, γεγονός που με τη σειρά του αναδεικνύει την κρισιμότητα να στηριχθεί ο Κάθετος Διάδρομος ευρύτερα από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., παρά το γεγονός ότι γεωγραφικά εστιάζει στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
(από την εφημερίδα "ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ")