Με δυναμικό τρόπο έχει ανοίξει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στο φόντο της κρίσης στη Μέση Ανατολή, που έχει επιφέρει τη σχετική “μετενέργεια” στις αγορές ενέργειας, η συζήτηση σχετικά με την αρχιτεκτονική της αγοράς ενέργειας, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρόσφατα να κάνει λόγο για αλλαγές στο σύστημα οριακής τιμολόγησης και το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων (ETS) μένοντας βέβαια να φανεί πως θα αποτυπωθούν στην πράξη οι σχετικές εξαγγελίες.
Στο μεταξύ, η Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ), η οποία πλέον είναι γνωστή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ως Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς (ΤΕΑ), είναι η χονδρική τιμή στην οποία εκκαθαρίζεται η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για την τιμή που εισπράττουν όλοι οι παραγωγοί ενέργειας για την ενέργεια που εγχέουν στο σύστημα, η οποία καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα παραγωγής που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση (οριακή μονάδα). Ειδικά, δε, για τις ΑΠΕ, ήδη σε ένα μεγάλο ποσοστό με επιδοτημένες τις υποδομές τους, ( εγγυημένες τιμές, κτλ) το σύστημα οριακής τιμολόγησης, σε περιόδους υψηλής ζήτησης ή υψηλών τιμών φυσικού αερίου,δίνει τη δυνατότητα για πληρωμές πολύ πάνω από το κόστος, καθώς οι μονάδες βάση και δη αυτές του φυσικού αερίου καθορίζουν την τιμή.
Υπάρχει, πάντως, έντονη κριτική ότι η χονδρεμπορική αγορά παραμένει ανεπαρκώς ανταγωνιστική, οδηγώντας σε υψηλές τιμές για τους καταναλωτές Σημειώνεται ότι στις 12 Φεβρουαρίου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάυεν σε δηλώσεις στην άτυπη συνάντηση ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επανέφερε το θέμα της οριακής τιμολόγησης στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι οι ανανεώσιμες κοστίζουν 34 €/MWh, τα πυρηνικά 50-60 €/MWh, και το φυσικό αέριο 100 €/MWh, και έθεσε το ερώτημα γιατί να τιμολογείται ο ηλεκτρισμός βάσει της πιο ακριβής μονάδας ενώ έχουμε εγχώρια παραγωγή ανανεώσιμων και πυρηνικών. Μετά την βασική της τοποθέτηση ανέφερε ότι δύο δομικοί λόγοι που οι τιμές είναι ψηλές είναι ότι η ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή εξαρτάται από εισαγόμενο φυσικό αέριο και ότι υπάρχει μία έλλειψη δικτύων.
Κι όλα αυτά την ώρα που και τώρα, υπάρχει έντονη διακύμανση των τιμών φυσικού αερίου, όπως και κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης με την απότομη μείωση των ροών του ρωσικού αερίου. Προφανώς, πέρα από το ό,τι συμβαίνει στο πεδίο με ανισορροπίες προσφοράς και ζήτησης του LNG και ανάλογο αποτύπωμα και στην τελική τιμή του ρεύματος, υπάρχουν και τα κερδοσκοπικά παιχνίδια. Εν τέλει η “γυμνή” ενεργειακά Ευρώπη, μετά και το διαζύγιο με τη Ρωσία καλείται, να ανταγωνιστεί τις ασιατικές χώρες , που συχνά εμφανίζονται διατεθειμένες να πλειδοτήσουν για το φυσικό αέριο,αλλά και να απαντήσει στους traders, που καλλιεργούν, συχνά, μια κούρσα των τιμών, στο φόντο και της “οριακής τιμολόγησης”.
Πάντως, εντολή στην Κομισιόν να προτείνει μέτρα για τη μείωση των τιμών ενέργειας θα δώσουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την προσεχή σύνοδο κορυφής, στις 19/3 ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Συγκεκριμένα, οι αρχηγοί κυβερνήσεων θα ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει όλα τα στοιχεία των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στη χονδρική και τη λιανική αγορά, σύμφωνα με προσχέδιο της συνόδου των Βρυξελλών που θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες στις 19 Μαρτίου και το οποίο επικαλείται το Bloomberg.
Στο μεταξύ, στο Eurogroup της Δευτέρας αναμένεται να τεθεί ως βασικό θέμα το θέμα της θωράκισης της οικονομίας της ζώνης του ευρώ έναντι της κρίσης στη Μέση Ανατολή, που απειλεί ασφάλεια εφοδιασμού, ειδικά στο LNG και βέβαια τις τιμές. Ήδη, βέβαια, με βάση το Bloomberg, η ιταλική κυβέρνηση προετοιμάζει ριζική αναμόρφωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αφαιρώντας το κόστος των εκπομπών άνθρακα από τους λογαριασμούς ρεύματος, κίνηση που έχει προκαλέσει σοκ στις αγορές ενέργειας. Τα μέτρα, τα οποία απαιτούν το πράσινο φως από την Επιτροπή για να γίνουν νόμος, έχουν σχεδιαστεί ώστε να αποζημιώνουν τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο για το κόστος των αδειών εκπομπών άνθρακα.
Η Eurelectric
Στο μεταξύ, σήμα κινδύνου για τις επενδύσεις ηλεκτρισμού εφόσον ανατραπεί η "οριακή τιμολόγηση" κρούει η Eurelectric ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 19ης και 20ής Μαρτίου.
Σε επιστολή προς τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, η ευρωπαϊκή ένωση της βιομηχανίας ηλεκτρικής ενέργειας, αντιπρόεδρος της οποίας είναι ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, θέτει μετ΄ επιτάσεως θέμα σταθερότητας του κανονιστικού πλαισίου. Ζητά, δηλαδή, να μην ανοίξει εκ νέου το ζήτημα της οριακής τιμολόγησης, το οποίο μόλις πρόσφατα αναθεωρήθηκε. Όπως επισημαίνεται στην επιστολή «η επανέναρξη μιας μεταρρύθμισης της αγοράς που μόλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε ενέχει τον κίνδυνο καθυστέρησης των σημαντικών επενδύσεων που απαιτούνται για την παροχή προσιτής, ασφαλούς και απανθρακοποιημένης ηλεκτρικής ενέργειας».
Υπενθυμίζεται ότι ο κλάδος καλείται να επενδύσει πάνω από 5 τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2050 για νέα παραγωγική ισχύ και δίκτυα, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι απανθρακοποίησης και ενεργειακής ασφάλειας. Σε αυτό το περιβάλλον, οποιαδήποτε αμφισβήτηση των βασικών κανόνων λειτουργίας της αγοράς αυξάνει το ρυθμιστικό ρίσκο και κατ’ επέκταση το κόστος χρηματοδότησης, αναφέρεται σχερτικά.
Η Eurelectric υποστηρίζει ότι η οριακή τιμολόγηση παραμένει ο πιο αποδοτικός μηχανισμός για τη διαμόρφωση τιμών και την παροχή επενδυτικών κινήτρων, έστω κι αν συναντά την κριτική πολλών καθώς οδηγεί, όπως αναφέρεται, σε στρεβλώσεις στις τιμές, κυρίως τις νυχτερινές ώρες, που προσφέρονται φορτία από αποσβεσμένες επενδύσεις ετών.
Η επαναφορά της συζήτησης, τονίζεται, ενδέχεται να ενισχύσει την αβεβαιότητα, να παγώσει επενδυτικές αποφάσεις και τελικά να οδηγήσει σε υψηλότερο συνολικό κόστος για το ενεργειακό σύστημα. Επαναλαμβάνει δε ότι η οριακή τιμολόγηση παραμένει «ο πιο αποδοτικός και ανθεκτικός μηχανισμός για τη διασφάλιση οικονομικά αποδοτικής κατανομής φορτίου, διαφάνεια στις τιμές και αποτελεσματικά επενδυτικά κίνητρα».
Όπως αναφέρει στην επιστολή «η οριακή τιμολόγηση, η οποία αποτελεί τη βάση λειτουργίας των περισσότερων αγορών εμπορευμάτων πέραν της ηλεκτρικής ενέργειας, εξακολουθεί να είναι ο πλέον αποδοτικός και ανθεκτικός μηχανισμός για τη διασφάλιση οικονομικά αποδοτικής κατανομής φορτίου, διαφανών σημάτων τιμών και αποτελεσματικών επενδυτικών κινήτρων». H Eurelectric στηρίζει τον συνεχιζόμενο διάλογο για τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη της αγοράς σημειώνει ωστόσο ότι η αναθεώρηση του σχεδιασμού της αγοράς που μόλις ολοκληρώθηκε έγινε προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα που ανέκυψαν κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης.
«Στην παρούσα κρίσιμη συγκυρία- κατά την οποία απαιτείται η κινητοποίηση πρωτοφανών επιπέδων κεφαλαίων για την υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης – η κανονιστική σταθερότητα και η προβλεψιμότητα είναι απαραίτητες. Η υλοποίηση μαζικών επενδύσεων σε καθαρή ηλεκτροπαραγωγή αποτελεί τη διαρθρωτική απάντηση για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Η επαναφορά της συζήτησης για τις θεμελιώδεις αρχές του σχεδιασμού της αγοράς ενέχει τον κίνδυνο αύξησης της αβεβαιότητας, καθυστέρησης επενδυτικών αποφάσεων και τελικά αύξησης του κόστους του συστήματος.
Μια τέτοια αβεβαιότητα θα αποδυνάμωνε επίσης τη μακροπρόθεσμη ελκυστικότητα της Ευρώπης σε σύγκριση με άλλες γεωγραφικές περιοχές, όπως η Κίνα ή η Ινδία. Αυτό θα είχε αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά και στη συνολική οικονομική ανθεκτικότητα και την ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης» τονίζει. Τέλος στην επιστολή επιβεβαιώνεται ο καθοριστικός ρόλος του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS) στην απανθρακοποίηση της Ευρώπης και ζητά να διατηρηθεί η ακεραιότητά του ώστε να συνεχίσει να προωθεί οικονομικά αποδοτικές μειώσεις εκπομπών.
(από την εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»)