(Environmental, Social and Governance – ESG). Αντίθετα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική προσπάθεια θεσμικής εδραίωσης της ισλαμικής χρηματοδότησης στο νέο παγκόσμιο χρηματοοικονομικό περιβάλλον.
Από την περιφερειακή ταυτότητα στη διεθνή κανονιστική σύγκλιση
Η ισλαμική χρηματοδότηση αναπτύχθηκε ιστορικά ως ένα παράλληλο, αξιακά προσδιορισμένο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ωστόσο, η παγκόσμια στροφή προς τη βιωσιμότητα και η ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG στις κεφαλαιαγορές δημιουργούν νέες απαιτήσεις: διαφάνεια, κανονιστική εναρμόνιση, αξιολόγηση κινδύνων μετάβασης, συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα. Η συμμετοχή οργανισμών όπως η S&P Global και το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Πράσινης Ανάπτυξης (Global Green Growth Institute – GGGI) στη συζήτηση υποδηλώνει ότι ο κλάδος δεν επιχειρεί να λειτουργήσει απομονωμένα. Αντίθετα, επιδιώκει διασύνδεση με τα διεθνή συστήματα αξιολόγησης και χρηματοδότησης.
Το μήνυμα είναι σαφές: η ισλαμική χρηματοδότηση δεν αμφισβητεί το παγκόσμιο πλαίσιο ESG — επιδιώκει να ενσωματωθεί σε αυτό, διατηρώντας τη δική της κανονιστική ταυτότητα.
Η πράσινη ατζέντα ως μηχανισμός γεωοικονομικής θέσης
Η πράσινη μετάβαση δεν είναι μόνο περιβαλλοντική πολιτική. Αποτελεί τη νέα αρχιτεκτονική ροής κεφαλαίων. Τα επόμενα χρόνια, τρισεκατομμύρια δολάρια θα κατευθυνθούν σε:
- ενεργειακή μετάβαση
- βιώσιμες υποδομές
- πράσινα ομόλογα και συναφή χρηματοδοτικά εργαλεία
Σε αυτό το πλαίσιο, τα «πράσινα sukuk» — τα πράσινα ισλαμικά ομόλογα (green sukuk) — λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ της ισλαμικής χρηματοδότησης και της παγκόσμιας αγοράς ESG. Παρέχουν στα κράτη και στις τράπεζες του Κόλπου, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Τουρκίας πρόσβαση σε θεσμικούς επενδυτές που αναζητούν βιώσιμα προϊόντα. Ιδίως στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της αποθήκευσης και των έργων ενεργειακής απόδοσης, τα πράσινα sukuk μπορούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικός μηχανισμός άντλησης κεφαλαίων για αναδυόμενες αγορές.
Εδώ αναδεικνύεται η γεωοικονομική διάσταση: όποιος ελέγχει ροές κεφαλαίων προς αναδυόμενες αγορές αποκτά επιρροή. Όχι μέσω πολιτικής ρητορικής, αλλά μέσω χρηματοδότησης έργων, υποδομών και αναπτυξιακών σχεδίων.
Ο ρόλος της Τουρκίας: γέφυρα ή στρατηγικός κόμβος;
Η συμμετοχή της TKBB δεν είναι τυχαία. Η Τουρκία επιδιώκει:
- διαφοροποίηση χρηματοδοτικών πηγών
- ενίσχυση δεσμών με τον Κόλπο
- αναβάθμιση του ρόλου της ως χρηματοπιστωτικού κόμβου
Η πράσινη ατζέντα προσφέρει ένα ουδέτερο, διεθνώς αποδεκτό πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο αποφεύγει ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και εστιάζει σε τεχνικές, κανονιστικές και επενδυτικές συνέργειες.
Διείσδυση ή ενσωμάτωση;
Το ερώτημα αν ο «ισλαμικός κόσμος διεισδύει» μέσω τέτοιων πρωτοβουλιών απαιτεί προσεκτική διάκριση. Δεν διαμορφώνεται ένα ανταγωνιστικό χρηματοπιστωτικό μπλοκ που απορρίπτει τα διεθνή πρότυπα. Αντίθετα, διαπιστώνεται μια στρατηγική κανονιστικής προσαρμογής και ταυτόχρονης διεκδίκησης ρόλου στο νέο σύστημα βιώσιμης χρηματοδότησης.
Η ισλαμική χρηματοδότηση επιδιώκει:
- να μην περιθωριοποιηθεί από το ESG πλαίσιο
- να αποκτήσει κανονιστική νομιμοποίηση
- να ενισχύσει τη διασυνοριακή της εμβέλεια
Η εξέλιξη αυτή δεν συνιστά ανατροπή του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αντιθέτως, αποτελεί ένδειξη ωρίμανσης και θεσμικής αυτοπεποίθησης.
Το στρατηγικό διακύβευμα
Το κρίσιμο ερώτημα για τα επόμενα χρόνια δεν είναι αν η ισλαμική χρηματοδότηση θα συμμετάσχει στην πράσινη μετάβαση — αυτό έχει ήδη ξεκινήσει. Το ερώτημα είναι αν θα περιοριστεί σε ρόλο συμμόρφωσης ή αν θα συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση προτύπων, κανόνων και χρηματοδοτικών μοντέλων. Εάν κατορθώσει να επηρεάσει την κανονιστική ατζέντα, να επεκτείνει την αγορά των πράσινων sukuk και να κατευθύνει σημαντικές ροές κεφαλαίων σε αναδυόμενες οικονομίες, τότε θα πρόκειται για ουσιαστική γεωοικονομική αναβάθμιση. Η συνάντηση CIBAFI–TKBB δεν ήταν απλώς μια τεχνική συζήτηση για το ESG. Ήταν ένα σήμα ότι η ισλαμική χρηματοδότηση διεκδικεί ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας, πράσινης χρηματοπιστωτικής τάξης.