«Θα διοικήσουμε τη χώρα έως ότου καταστεί δυνατή μια ασφαλής, ορθή και συνετή μετάβαση», δήλωσε λίγες ώρες αργότερα. Με άλλα λόγια, ο Τραμπ έχει ασπαστεί την αλλαγή καθεστώτος. Ό,τι συμβεί στη Βενεζουέλα από εδώ και πέρα θα βαραίνει τον ίδιο.
Ο Τραμπ προετοίμαζε το έδαφος για τη σύλληψη του Μαδούρο επί μήνες. Το σοκ έγκειται στην ετοιμότητά του να «διοικήσει» ένα κυρίαρχο κράτος σχεδόν 30 εκατ. κατοίκων. Την τελευταία φορά που οι ΗΠΑ επιχείρησαν κάτι τέτοιο ήταν μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Αυτό εξελίχθηκε σε τέλμα τύπου Βιετνάμ. Έκτοτε, ο Τραμπ εκμεταλλεύτηκε πολιτικά την υπόσχεσή του να μη επαναλάβει τους «αέναους πολέμους» του Τζορτζ Ου. Μπους στο Ιράκ, το Αφγανιστάν και αλλού. Μέχρι τώρα είχε τηρήσει αυτή τη γραμμή, που είναι δημοφιλής στους περισσότερους Αμερικανούς, όχι μόνο στη βάση του MAGA.
Όμως, καθώς προχωρά η δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ αποκτά γεύση για επιχειρήσεις πιο αυτοκρατορικού τύπου. Η επιδρομή τα ξημερώματα του Σαββάτου στο Καράκας ήρθε μόλις μία εβδομάδα μετά τις αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές στη βορειοδυτική Νιγηρία, σε χριστουγεννιάτικη επιχείρηση που —όπως είπε— στόχευε στην προστασία των χριστιανών της χώρας. Προηγήθηκε επίσης, το περασμένο καλοκαίρι, ο αμερικανικός βομβαρδισμός υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν. Ο Τραμπ απείλησε εκ νέου αυτή την εβδομάδα ότι θα πλήξει το Ιράν για να «διασώσει» ανθρώπους που διαδηλώνουν κατά του καθεστώτος. «Είμαστε οπλισμένοι και έτοιμοι να δράσουμε», έγραψε ο Τραμπ στις 2.58 π.μ. το πρωί της Παρασκευής.
Ωστόσο, η αλλαγή καθεστώτος συνιστά ποιοτική μετατόπιση. Όπως και στο Ιράκ, τα επιχειρήματα του Τραμπ για την ανάληψη του ελέγχου της Βενεζουέλας είναι πολλαπλά και μεταβαλλόμενα. Για το Ιράκ, ο Μπους μιλούσε κατά καιρούς για την κατάσχεση των όπλων μαζικής καταστροφής του Σαντάμ Χουσεΐν, για τους υποτιθέμενους δεσμούς του με την αλ-Κάιντα, για τη διάδοση της δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή και για το πλήγμα στον «άξονα του κακού». Για τη Βενεζουέλα, ο Τραμπ έχει μιλήσει για πόλεμο κατά της ναρκοτρομοκρατίας, για την αντιμετώπιση της βίας των συμμοριών στους αμερικανικούς δρόμους και για την ανάκτηση —όπως λέει— αμερικανικού εδάφους και πετρελαίου. Η Βενεζουέλα εθνικοποίησε τις ξένες πετρελαϊκές της δραστηριότητες στις αρχές του αιώνα. Σε αυτά μπορεί να προστεθεί και η εχθρότητα του υπουργού Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, απέναντι στο κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας. Η Κούβα λαμβάνει μεγάλο μέρος του πετρελαίου της από τη Βενεζουέλα και έχει χιλιάδες παραστρατιωτικούς «συμβούλους» εγκατεστημένους εκεί. Με αποθέματα άνω των 300 δισ. βαρελιών, η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Για το καθεστώς της Κούβας, αυτή η στιγμή θα μπορούσε να αποδειχθεί υπαρξιακή.
Δύο ερωτήματα ανακύπτουν αμέσως. Το πρώτο είναι αν η όρεξη του Τραμπ για στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό θα συνεχίσει να επεκτείνεται. Έχει διαφημίσει βλέψεις στον Καναδά, τον Παναμά, τη Γροιλανδία και τη Λωρίδα της Γάζας. Το Σάββατο υπαινίχθηκε ότι και το Μεξικό βρίσκεται στο στόχαστρο. «Είναι καλή γυναίκα», είπε για την πρόεδρο του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ. «Αλλά τα καρτέλ κυβερνούν το Μεξικό. Δεν κυβερνά εκείνη το Μεξικό… Κάτι θα πρέπει να γίνει με το Μεξικό». Το Μεξικό, όχι η Βενεζουέλα, προμηθεύει σχεδόν όλη τη φαιντανύλη των ΗΠΑ. Ο Τραμπ προειδοποίησε επίσης το Σάββατο τον Γκουστάβο Πέτρο, τον αριστερό πρόεδρο της Κολομβίας, να «προσέχει τα νώτα του». Η Κολομβία, όχι η Βενεζουέλα, προμηθεύει το μεγαλύτερο μέρος της κοκαΐνης στις ΗΠΑ.
Το δεύτερο ερώτημα είναι πώς σκοπεύει ο Τραμπ να κυβερνήσει τη Βενεζουέλα. Αν είναι σοβαρός ως προς τη διοίκηση της χώρας, θα είναι απαραίτητη η παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφος. Ακόμη κι αν ο Τραμπ πιστεύει ότι μπορεί να τη διοικήσει εξ αποστάσεως, η πραγματικότητα θα παρέμβει. Η χώρα βρίθει όπλων, πολιτοφυλακών και υποστηρικτών του «Τσαβισμού», της τραμπούκικης εκδοχής του βενεζουελάνικου σοσιαλισμού που πήρε το όνομά της από τον προκάτοχο του Μαδούρο. Αν η Ρωσία, η Κίνα ή κάποιος άλλος αντίπαλος θελήσει να παγιδεύσει τον Τραμπ σε ένα δικό του τέλμα, έχει την ευκαιρία.
Στη συνέντευξη Τύπου στο Μαρ-α-Λάγκο το Σάββατο, ο Τραμπ δεν έδειξε καμία ανησυχία για το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος που έχει αναλάβει. Η προτεραιότητα, επέμενε, θα ήταν η αποκατάσταση των υποδομών της Βενεζουέλας ώστε να μπορέσει να αντλεί πετρέλαιο στο μέγιστο των δυνατοτήτων της. Η αυξημένη ροή εσόδων από το πετρέλαιο θα χρησιμοποιούνταν για την αποζημίωση των αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών και για τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της Βενεζουέλας. Το πώς ακριβώς οι αμερικανικές πετρελαϊκές θα μπορούσαν να το πετύχουν αυτό χωρίς ισχυρή στρατιωτική προστασία των ΗΠΑ, ο Τραμπ δεν το διευκρίνισε.
Όπως και να έχει, οι ηγέτες στο δυτικό ημισφαίριο και πέραν αυτού θα κοιμούνται λιγότερο ήσυχοι από εδώ και στο εξής. Ο Τραμπ αισθάνεται όλο και πιο άνετα με την τεράστια ισχύ πυρός που διαθέτει. Οι συνέπειες της περιφρόνησής του τόσο προς το διεθνές δίκαιο όσο και προς το αμερικανικό συνταγματικό πλαίσιο θα χρειαστούν χρόνο για να γίνουν αισθητές. Το ίδιο και η ακριβής μορφή του τρόπου με τον οποίο σκοπεύει να κυβερνήσει τη Βενεζουέλα.
Όπως κι αν εξελιχθούν τα πράγματα, η νέα παγκόσμια τάξη του Τραμπ είναι πλέον απτή πραγματικότητα. Δεν διαθέτει προφανείς κανόνες, δεν σέβεται συμμάχους, εξυμνεί τον νόμο της ζούγκλας και σχεδόν πάντα αφορά το χρήμα. Κάτω από το έδαφος της Βενεζουέλας υπάρχει τεράστιος πλούτος. Ο Τραμπ έχει πλέον δεσμευθεί να τον εξορύξει.
(άρθρο του Edward Luce στους Financial Times)