Μιλώντας για το πλαίσιο στο οποίο διαμορφώθηκε η έρευνα, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, επισήμανε τέσσερις παράλληλες συνθήκες. Πρώτον, η κρίση στη Μέση Ανατολή αποτελεί πλήγμα για την ελληνική οικονομία, αλλά προς το παρόν δεν έχει εκτροχιάσει τη θετική πορεία της. Δεύτερον, καταγράφεται μία ενίσχυση των ανισορροπιών σε διεθνές επίπεδο, ειδικά καθώς οι προσδοκίες για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης συνυπάρχουν με το εντεινόμενο πρόβλημα των κρατικών χρεών. Τρίτον, το εκλογικό τοπίο ανακατατάσσει τις πολιτικές προτεραιότητες στην Ελλάδα. Και τέταρτον, η ανάγκη για βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας παραμένει.
Σε διεθνές επίπεδο, καταγράφονται δύο τάσεις. Η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να επιβραδυνθεί το 2026, αλλά να ανακάμψει το 2027. Μία πρόβλεψη που ισχύει και για την Ευρωζώνη. Αντιθέτως, ΗΠΑ και Κίνα θα έχουν καλύτερες επιδόσεις το 2026, αλλά θα επιβραδυνθούν το 2027. Παρά τις διαφορές, το κοινό σημείο για όλες τις οικονομίες θα είναι η άνοδος του πληθωρισμού κατά το τρέχον έτος, η οποία φυσικά συνδέεται με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.

Η Ελλάδα κατάφερε να αντισταθμίσει τις απώλειες ενεργειακών εισαγωγών. Πηγή: ΙΟΒΕ.
Επί αυτού του θέματος, τα στοιχεία του ΙΟΒΕ αναδεικνύουν πως ναι μεν η Ελλάδα έχασε πάνω από το 25% των εισαγωγών ενεργειακών προϊόντων από τις χώρες του Περσικού Κόλπου, ιδιαίτερα το Ιράκ. Ωστόσο, οι απώλειες αυτές αντισταθμίστηκαν από τη στροφή προς άλλες αγορές, όπως εκείνη των ΗΠΑ, της Αιγύπτου, και της Νιγηρίας. Όσον αφορά τις μακροοικονομικές τάσεις, κατά το α’ τρίμηνο του 2026, η κατανάλωση και οι εισαγωγές επιβραδύνθηκαν, ενώ οι πάγιες δαπάνες και οι εξαγωγές ενισχύθηκαν. Ο βασικός λόγος είναι οι πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες συνιστούν μία δομική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας. Εντούτοις, μία θετική επίδραση του πληθωρισμού είναι η μείωση του λόγου δημόσιου χρέους- ΑΕΠ, η αποκλιμακώθηκε περαιτέρω το 2025. Από την άλλη πλευρά, ο κ. Βέττας επισήμανε την αύξηση των δαπανών εν όψει προεκλογικής περιόδου, τονίζοντας πως τα κεφάλαια αυτά οφείλουν να βοηθούν την ελληνική οικονομία.
Ένα άλλο ζήτημα που χρήζει προσοχής είναι τα χαμηλά ποσοστά χρηματοδότησης της Έρευνας και Ανάπτυξης στην Ελλάδα συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη, τα οποία συνεπάγονται δυσκολία στην προσέλκυση ικανού ανθρώπινου δυναμικού. Ακόμα χειρότερα, σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή τάση, οι περισσότεροι νέοι που βρίσκονται εκτός απασχόλησης και εκτός εκπαίδευσης στην Ελλάδα είναι εκείνοι με υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο. Ευρύτερα, καταγράφεται μία σταθεροποίηση της ανεργίας, με βραχυπρόθεσμη τάση αύξησης, κάτι που εγείρει ερωτήματα.

Ο δείκτης οικονομικού κλίματος παρουσιάζει βελτίωση. Πηγή: ΙΟΒΕ.
Παρά ταύτα, το οικονομικό κλίμα παρουσιάζει μία οριακή βελτίωση κατά το β’ τρίμηνο του έτους, αν και η καταναλωτική εμπιστοσύνη στην Ελλάδα απέχει αρκετά από τα ποσοστά της Ευρωζώνης. Σε επίπεδο κλάδων, η βιομηχανία και οι κατασκευές κινούνται θετικά, με τα τελικά αποτελέσματα του τουρισμού να αναμένονται κατά τους επόμενους μήνες. Αντιθέτως, το λιανικό εμπόριο βρίσκεται σε αρνητική τροχιά. Ποσοτικοποιώντας αυτές τις εκτιμήσεις, η ανάπτυξη στην Ελλάδα αναμένεται να φτάσει το 1,8% για το 2026 και να αυξηθεί στο 2% το 2027. Η ιδιωτική κατανάλωση επίσης θα αυξηθεί από το 1,6% στο 1,9%, ενώ η δημόσια κατανάλωση θα μειωθεί από το 2% στο 1,4%. Τόσο οι εξαγωγές, όσο και οι εισαγωγές θα αυξηθούν, με τις πρώτες να ενισχύονται από το 2% στο 2,5% και τις δεύτερες από το 3% στο 4,2%. Τέλος, ο πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθεί από το 3,7% στο 2,7% για το 2027.
Κλείνοντας την παρουσίαση, ο κ. Ρέτσος και ο κ. Βέττας δήλωσαν πως υπάρχουν αρκετοί λόγοι ώστε να είναι κανείς αισιόδοξος για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Εντούτοις, η ύπαρξη των εξωγενών απειλών σημαίνει πως η ελληνική ηγεσία πρέπει να είναι πολύ προσεκτική ώστε να μην παρασυρθεί από τις γενικότερες διεθνείς τάσεις. Αυτή η προειδοποίηση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε περίοδο προεκλογικής αβεβαιότητας, με την Ελλάδα να μην έχει το περιθώριο περαιτέρω υποχωρήσεων ή λαθών. Σύμφωνα με τον κ. Βέττα, η σταθερότητα είναι προαπαιτούμενο για τη συνέχιση των αναπτυξιακών πολιτικών, και επομένως, την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.