Κοινή Δήλωση για την Αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ε.Ε.

Κοινή Δήλωση για την Αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ε.Ε.
Επιμέλεια: Αδάμ Αδαμόπουλος
Πεμ, 16 Ιουλίου 2026 - 10:40

Με κοινή τους δήλωση, Ελλάδα, Κύπρος, Βουλγαρία, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Ιταλία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία, ζητούν να αναθεωρηθεί το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) που συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών αερίων 

του θερμοκηπίου εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Η μεταρρύθμισή του αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία προσαρμογής στις σημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η ευρωπαϊκή βιομηχανία και ο τομέας της ηλεκτροπαραγωγής. Το σύστημα πρέπει να παρέχει προβλεψιμότητα και να λαμβάνει υπόψη τις νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες: την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας (μεταξύ άλλων μέσω προσιτών τιμών ενέργειας), την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα, καθώς και τη διατήρηση μιας ισχυρής μεταποιητικής βάσης. Ένα σύστημα που απέδειξε την αποτελεσματικότητά του στη μείωση των εκπομπών CO₂ πρέπει πλέον να μετατραπεί σε βασικό εργαλείο της υπό διαμόρφωση βιομηχανικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με γνώμονα τα παραπάνω, οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. που προαναφέρθησαν καλούν για μια πραγματιστική και δίκαιη μεταρρύθμιση του EU ETS, η οποία θα συμβάλει στην ανασυγκρότηση της Ευρώπης ως παγκόσμιας βιομηχανικής δύναμης. Οι προτεραιότητες που παρατίθενται παρακάτω δεν αποκλείουν την προώθηση και άλλων προτεραιοτήτων από τις χώρες που συνυπογράφουν τη δήλωση.

Συγκεκριμένα Καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία κατά την κατάρτιση της πρότασής της:

1. Πορεία μείωσης των εκπομπών
Υποστηρίζουμε μια σαφή και ρεαλιστική πορεία μείωσης των εκπομπών. Το ισχύον σύστημα, το οποίο απαιτεί από τους τομείς της ενέργειας και της βιομηχανίας να προσεγγίσουν σχεδόν μηδενικές εκπομπές ήδη έως το 2039, ενέχει τον κίνδυνο μεταφοράς της βιομηχανικής παραγωγής εκτός Ευρώπης. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαία η επέκταση του χρονικού ορίζοντα του ανώτατου ορίου εκπομπών (ETS cap) προς το 2050. Η προσαρμογή αυτή πρέπει να υιοθετηθεί το συντομότερο δυνατόν, καθώς οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με έντονες πιέσεις και άμεσα, μη αναστρέψιμα κόστη.

2. Δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων
Η μεθοδολογία καθορισμού των δεικτών αναφοράς (benchmarks) πρέπει να αναθεωρηθεί άμεσα μέσω δύο συμπληρωματικών διαδικασιών.

Η ταχεία αναθεώρηση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη πρέπει επειγόντως να αντιμετωπίσει τους εφεδρικούς δείκτες αναφοράς (fallback benchmarks), ώστε η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων να συνεχίσει να περιορίζει αποτελεσματικά τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα κατά την περίοδο κατανομής του 2026.

Παράλληλα, η ευρύτερη αναθεώρηση του ETS πρέπει να επανεξετάσει συνολικά τη μεθοδολογία των δεικτών αναφοράς ανά προϊόν, ώστε να αντανακλά καλύτερα τις τεχνολογικές και βιομηχανικές πραγματικότητες.

Θα μπορούσε να εξεταστεί η εφαρμογή κινήτρων που θα συνδέονται με επενδύσεις, παρέχοντας πρόσθετη –και απολύτως αναγκαία– δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων σε τομείς που είναι σε θέση να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες.

Αντίθετα, η επιβολή γενικευμένων όρων και προϋποθέσεων για το σύνολο της δωρεάν κατανομής θα επιβάρυνε ακόμη περισσότερο βιομηχανικούς κλάδους που ήδη δοκιμάζονται. Η δωρεάν κατανομή δεν αποτελεί επιβράβευση, αλλά αναγκαίο μέτρο προστασίας έναντι της διαρροής άνθρακα.

Η σταδιακή κατάργηση της δωρεάν κατανομής στους τομείς που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) θα πρέπει να ανασταλεί έως ότου αποδειχθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα του νέου αυτού εργαλείου.

3. Εθνικές ιδιαιτερότητες
Η αναθεώρηση πρέπει να καταστήσει το σύστημα πιο ευέλικτο, ώστε να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες εθνικές συνθήκες, όπως το ενεργειακό μείγμα ή το κατά κεφαλήν ΑΕΠ.

Παράλληλα, πρέπει να διασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλα τα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να συνεχίσουν την πορεία ενεργειακού και βιομηχανικού μετασχηματισμού τους. Η αρχή αυτή πρέπει να αποτυπωθεί επαρκώς σε όλους τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς του ETS.

4. Προβλεψιμότητα των τιμών
Το ETS επηρεάζει τόσο τις τιμές της ενέργειας όσο και το κόστος παραγωγής των βιομηχανικών προϊόντων. Δεδομένου ότι το ανθρακικό αποτύπωμα δεν αποτελεί τον κυρίαρχο παράγοντα της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας, η τιμή του CO₂ πρέπει να είναι προβλέψιμη και προστατευμένη από κερδοσκοπικές διακυμάνσεις.

Παράλληλα, πρέπει να διατηρείται σε επίπεδα που επιτρέπουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση να παραμένει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο.

5. Ναυτιλιακός τομέας
Αν και συμμεριζόμαστε τον στόχο της απανθρακοποίησης της ναυτιλίας, είναι αναγκαίο να ληφθεί δεόντως υπόψη η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού λιμενικού συστήματος.

Η αναθεώρηση πρέπει να αποτρέψει ακούσιες μορφές διαρροής άνθρακα, εμποδίζοντας τη μεταφορά διαμετακομιστικής κίνησης από ευρωπαϊκούς λιμένες-κόμβους προς γειτονικά λιμάνια τρίτων χωρών.

Παράλληλα, θα πρέπει να στηρίξει μια παγκόσμια λύση στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), να διατηρήσει τις αναγκαίες παρεκκλίσεις για βασικές δημόσιες υπηρεσίες και να συνεχίσει την προσπάθεια απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών.

6. Αεροπορικός τομέας
Η αναθεώρηση του ETS για τις αερομεταφορές πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διεθνών αεροπορικών μεταφορών, τις ανάγκες του κλάδου και την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για το σύστημα CORSIA, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τους ευρωπαϊκούς αερομεταφορείς.

7. ETS2
Η κοινωνική αποδοχή αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αξιοπιστία της τιμολόγησης του άνθρακα και, γενικότερα, της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.

Το ETS2 είναι ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο κοινωνικά εργαλείο, καθώς επηρεάζει κυρίως τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία έχουν ήδη πληγεί δυσανάλογα από την κρίση των τιμών των καυσίμων.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν θα πρέπει να επιβαρυνθούν με νέους κλιματικούς φόρους υπό τις σημερινές οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.

Για τον λόγο αυτό, το ETS2 πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο άμεσης εξέτασης στο πλαίσιο της αναθεώρησης και να επανεκτιμηθεί με ιδιαίτερη προσοχή.
 
 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο