Φατίχ Μπιρόλ: «Ο Παγκόσμιος Ενεργειακός Χάρτης Επανασχεδιάζεται σε Πραγματικό Χρόνο»

Φατίχ Μπιρόλ: «Ο Παγκόσμιος Ενεργειακός Χάρτης Επανασχεδιάζεται σε Πραγματικό Χρόνο»
της Βάνας Στέλλου
Τετ, 8 Ιουλίου 2026 - 18:25

Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA) Φατίχ Μπιρόλ υποστηρίζει ότι ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης επανασχεδιάζεται σε πραγματικό χρόνο και ότι το ερώτημα «ποιος εμπιστεύεται ποιον» θα καθορίσει τις νέες ενεργειακές γραμμές και συμμαχίες

Σε άρθρο του στο Foreign Policy με τίτλο «Ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης επανασχεδιάζεται σε πραγματικό χρόνο», ο Μπιρόλ επισημαίνει ότι συντελούνται σεισμικές αλλαγές στο παγκόσμιο ενεργειακό περιβάλλον.

Αναφέρει ότι, ύστερα από μήνες αναταράξεων στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αποσκοπεί στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια διαρκή ειρήνη.

Ο Μπιρόλ σημειώνει ότι τις εβδομάδες που ακολούθησαν την υπογραφή της συμφωνίας υπάρχουν ενδείξεις σημαντικής αύξησης των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Ορμούζ, γεγονός που προσέφερε την πολυπόθητη ανακούφιση στις ιδιαίτερα πιεσμένες αγορές.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι η παραβίαση της εκεχειρίας, την οποία χαρακτηρίζει εξέλιξη που προκαλούσε αρχικά «ικανοποίηση και αισιοδοξία», επαναφέρει την αβεβαιότητα για τις επόμενες εβδομάδες και μήνες, καθώς και τους κινδύνους για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Μπορεί να επιστρέψει ο κόσμος στην προπολεμική κατάσταση;

Ο Μπιρόλ υπενθυμίζει ότι, είτε η σύγκρουση κλιμακωθεί εκ νέου είτε τερματιστεί οριστικά, στον ενεργειακό κόσμο έχουν ήδη συντελεστεί βαθύτερες και πιο μόνιμες αλλαγές.

«Στις αρχές αυτής της δεκαετίας υπήρχαν δύο βασικοί άξονες του διεθνούς εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο πρώτος βασιζόταν στη σύνδεση των ενεργειακών πόρων της Δυτικής Σιβηρίας της Ρωσίας με τη μεγάλη και εξαρτημένη από εισαγωγές ευρωπαϊκή αγορά. Ο δεύτερος στηριζόταν στη συμπληρωματικότητα μεταξύ των τεράστιων ενεργειακών αποθεμάτων της Μέσης Ανατολής και των αυξανόμενων εισαγωγικών αναγκών των μεγάλων και αναπτυσσόμενων οικονομιών της Ασίας», αναφέρει, υπογραμμίζοντας ότι και οι δύο αυτές σχέσεις έχουν πλέον αλλάξει ριζικά.

Αναφερόμενος στις επαφές του με κυβερνητικούς ηγέτες και επικεφαλής μεγάλων επιχειρήσεων, ο Μπιρόλ σημειώνει ότι επικρατεί πλέον η άποψη πως δεν είναι δυνατόν να επιστρέψει ο κόσμος στις συνθήκες που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο.

Όπως επισημαίνει:

«Όποια κι αν είναι η έκβαση της σύγκρουσης και των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, ο κόσμος είδε πλέον ότι τα Στενά μπορούν να κλείσουν από τη μια μέρα στην άλλη. Η εμπιστοσύνη ότι πρόκειται για έναν ασφαλή και απρόσκοπτο εμπορικό διάδρομο έχει κλονιστεί. Τα δύο μεγάλα σοκ του 2022 και του 2026 αμφισβητούν τη θεμελιώδη αρχή της αμοιβαίας εξάρτησης πάνω στην οποία είχε οικοδομηθεί η διεθνής ενεργειακή αρχιτεκτονική.»

Η γεωπολιτική διαμορφώνει το ενεργειακό σύστημα

Ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Ενέργειας  επισημαίνει ότι η ενέργεια και η γεωπολιτική ήταν πάντοτε στενά συνδεδεμένες, ενώ οι συνεχείς μειώσεις του κόστους στα φωτοβολταϊκά πάνελ, τις μπαταρίες και τα ηλεκτρικά οχήματα καθιστούν την καθαρή ενέργεια ολοένα και πιο ανταγωνιστική.

Κατά την εκτίμησή του, το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα διαμορφώνεται πλέον περισσότερο από γεωπολιτικούς παρά από εμπορικούς ή οικονομικούς παράγοντες.

Όταν τα κράτη αποφασίζουν ποια καύσιμα και ποιες τεχνολογίες θα εισάγουν, πού θα επενδύσουν και σε ποιες εμπορικές διαδρομές ή προμηθευτές θα βασιστούν, ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες θα είναι πλέον η εμπιστοσύνη.

Αναζήτηση εναλλακτικών διαδρομών

Ο Μπιρόλ εκτιμά ότι η προβλεψιμότητα των τιμών θα σταθμίζεται πλέον απέναντι στην ασφάλεια του εφοδιασμού.

Όπως αναφέρει, οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής θα επιδιώξουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το Ορμούζ, αναζητώντας πρόσθετες εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς.

Παράλληλα, οι παραγωγοί εκτός Μέσης Ανατολής θα αναζητήσουν τρόπους να διευρύνουν την πρόσβασή τους σε νέες αγορές.

Από την πλευρά των καταναλωτών, προβλέπει ότι η προτεραιότητα θα μετατοπιστεί από το μοντέλο «just in time» («ακριβώς στην ώρα») στο μοντέλο «just in case» («για κάθε ενδεχόμενο»), με στόχο τη δημιουργία πιο ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού.

Καταλήγοντας, ο Μπιρόλ στέλνει το εξής μήνυμα:

«Ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης επανασχεδιάζεται σε πραγματικό χρόνο. Το ερώτημα ποιος εμπιστεύεται ποιον θα καθορίσει τις νέες γραμμές που θα διαμορφωθούν. Είναι όμως πλέον σαφές ότι όλοι αρχίζουμε να πληρώνουμε το τίμημα ενός κόσμου με χαμηλή εμπιστοσύνη.»

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο