Το πακέτο περιλαμβάνει δεκάδες κινητήρες GE F110, οι οποίοι προορίζονται για το KAAN, το πρώτο εγχώρια αναπτυγμένο μαχητικό αεροσκάφος της Τουρκίας. Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία αφορά 80 κινητήρες F110-GE-129 και αναμένεται να προχωρήσει σε επίσημη κοινοποίηση τις επόμενες ημέρες, πριν από τη σύνοδο κορυφής του NATO στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου.
Ο Βανς για τα F35
Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Βανς, δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση για το πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιτρέψουν στην Τουρκία να αποκτήσει μαχητικά αεροσκάφη F-35, παρά την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 το 2019. «Ο Πιτ Χέγκσεθ και ολόκληρη η ομάδα εξετάζουν αυτή τη στιγμή το ζήτημα, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί, ώστε να συμμορφωθούμε με την αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μάς ζήτησε να το κάνουμε αυτό», δήλωσε ο Βανς.
Οι αντιρρήσεις του Μικς
Ο Γκρέγκορι Μικς, κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, εξέφρασε αντιρρήσεις για την πώληση των κινητήρων F110 στην Τουρκία. Ο ίδιος δήλωσε ότι το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών τον ενημέρωσε στις 23 Ιουνίου πως θα προχωρήσει στην επίσημη κοινοποίηση πώλησης αμυντικού υλικού αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων στον τουρκικό στρατό, παρά τις αντιρρήσεις του κατά τη διάρκεια της ανεπίσημης κοινοβουλευτικής διαδικασίας ελέγχου.
Η κριτική του Μικς επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση παρέκαμψε την αντίρρηση της επιτροπής -χωρίς να επικαλεστεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης, -χωρίς να δώσει γραπτή αιτιολόγηση και
-χωρίς να τον ενημερώσει για τις επιπτώσεις της πώλησης στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τη συνεχιζόμενη κατοχή των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία και τους πιθανούς περιφερειακούς κινδύνους ασφαλείας.
«Ήταν μια συνειδητή επιλογή να αποκλειστεί το Κογκρέσο από τη διαδικασία», δήλωσε ο Μικς στις 24 Ιουνίου, προσθέτοντας ότι τα υλικά που καλύπτει η συμφωνία «δεν θα παραδοθούν για χρόνια».
Τι σημαίνει για το KAAN
Η διαμάχη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την τουρκική αμυντική βιομηχανία. Τούρκοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν εδώ και μήνες ότι οι καθυστερήσεις στις αμερικανικές άδειες εξαγωγής εμπόδιζαν την πρόοδο του προγράμματος KAAN.
Το KAAN πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση τον Φεβρουάριο του 2024 και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα αμυντικά προγράμματα της Τουρκίας. Στόχος του είναι να αντικαταστήσει σταδιακά μέρος του γηρασμένου στόλου των F-16 της Τουρκικής Αεροπορίας.
Ωστόσο, οι πρώτες εκδόσεις του αεροσκάφους εξακολουθούν να εξαρτώνται από αμερικανικούς κινητήρες, ενώ η Τουρκία αναπτύσσει παράλληλα έναν εγχώριο κινητήρα για τις μελλοντικές εκδόσεις.
Σχέση με τα F-35
Η συμφωνία για τους κινητήρες δεν επιλύει τη μεγαλύτερη διαμάχη μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας σχετικά με τα F-35.
Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία, ενώ το 2020 οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA στην Προεδρία Αμυντικής Βιομηχανίας της Τουρκίας.
Η πώληση των κινητήρων θεωρείται πιο περιορισμένο βήμα: επιτρέπει στο KAAN να προχωρήσει χωρίς να σημαίνει αυτόματα άρση του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35.
Η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία. Η προώθηση της συμφωνίας λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δίνει στην Τουρκία ένα απτό κέρδος στον αμυντικό τομέα, ενώ παράλληλα επιτρέπει στον Λευκό Οίκο να ανοίξει εκ νέου έναν περιορισμένο δίαυλο αμυντικής συνεργασίας με την Άγκυρα χωρίς να χρειαστεί να επιλύσει άμεσα το ακανθώδες ζήτημα των F-35.
Η Ουάσιγκτον φαίνεται να ακολουθεί μια σταδιακή πολιτική επαναπροσέγγισης με την Τουρκία: πρώτα κινητήρες για το KAAN και άλλες αμυντικές συμφωνίες, ενώ το ζήτημα των F-35 και των S-400 παραμένει υπό διαπραγμάτευση.